II GZ 508/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dorota Dąbek po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt VI SA/Wa 5870/23 w zakresie odrzucenia skargi oraz zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w B. na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia 21 grudnia 2022 r. nr Sp.110.2021 w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE I. B. Spółka z o.o. w B. (dalej: skarżąca) reprezentowana przez pełnomocnika adw. T. G. pismem z 28 września 2023 r. wniosła do WSA w Warszawie skargę na decyzję Urzędu Patentowego z dnia 21 grudnia 2022 r., nr Sp.110.2021, w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek. Do skargi dołączono poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię pełnomocnictwa podpisanego przez M. D. – pełnomocnika skarżącej Spółki wraz z potwierdzeniem opłaty, potwierdzenie uiszczenia wpisu od skargi, dwa odpisy skargi. Wobec tego, że do skargi nie dołączono dokumentu stwierdzającego umocowanie M. D. do reprezentowania skarżącej, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 listopada 2023 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia, w terminie 7 dni, braku formalnego skargi poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego celem wykazania sposobu reprezentacji skarżącej Spółki obejmującego swoim zakresem dzień udzielenia pełnomocnictwa, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało wysłane w dniu 17 listopada 2023 r. na adres wskazany w skardze ([...]). Pełnomocnik skarżącej nie zgłosił Sądowi w niniejszej sprawie zmiany adresu swojej siedziby. W dniu 13 grudnia 2023 r. do Sądu została zwrócona przesyłka zawierająca wspomniane wezwanie do usunięcia braku formalnego z adnotacją "nie podjęto w terminie". Zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2023 r. pismo z dnia 17 listopada 2023 r. dołączono do akt sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 6 grudnia 2023 r., w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Pomimo upływu terminu pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił braku formalnego. II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 marca 2024 r., sygn. akt VI SA/Wa 5870/23, odrzucił skargę, gdyż skarżąca – pomimo wezwania i prawidłowego pouczenia – w przewidzianym terminie nie uzupełniła jej braków formalnych. III. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie WSA, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z wniosku o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "[...], wraz z załącznikiem nr 2 do wniosku o unieważnienie – pełnomocnictwa wraz z opłatami skarbowymi oraz informacją odpowiadającą odpisowi aktualnemu z KRS B. sp. z o.o. na fakt: znajdowania się w aktach sprawy identycznego dokumentu pełnomocnictwa, jak to, które zostało dołączone do skargi z dnia 28 września 2023 r. na fakt znajdowania się już w aktach sprawy dokumentu, o którego złożenie został wezwany zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 6 listopada 2023 r. pełnomocnik skarżącej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj.: zastosowanie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. przez bezwzględne przyjęcie, że w sprawie zaszła podstawa do odrzucenia skargi z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych w postaci nienadesłania, a więc brak w aktach sprawy dokumentów przedstawiających sposób reprezentacji skarżącej, podczas gdy dokumenty takie zostały już złożone do akt postępowania toczącego się przed Urzędem Patentowym RP, którego postępowania i wydanej w nim decyzji dotyczy skarga, czego skutkiem jest nieistnienie wskazanego przez Sąd braku formalnego skargi, uzasadniającego jej odrzucenie. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała m.in., że brak dołączenia odpisu KRS nie był brakiem formalnym, a co za tym idzie brak było podstaw do odrzucenia skargi na gruncie przepisu art. 58 § 1 pkt 3 k.p.a. IV. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jeżeli skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o ich uzupełnienie w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Jednym z braków formalnych, o których mowa w art. 49 § 1 p.p.s.a., a który uniemożliwia nadanie skardze biegu, jest brak dokumentu właściwie określającego umocowanie do wniesienia skargi. Zgodnie natomiast z regulacją art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. nieuzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie obliguje sąd do jej odrzucenia. Z kolei stosownie do art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a. osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem przy pierwszej czynności. Organy lub osoby uprawnione do działania w imieniu jednostek organizacyjnych muszą udowodnić, że mają prawo do działania za stronę, a przepis art. 29 p.p.s.a. nakazuje, aby udowodnienie umocowania miało formę dokumentu złożonego lub okazanego sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu (por. M. Niezgódka–Medek, Komentarz do art. 29 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX/el 2013 r.). W orzecznictwie sądów utrwalony jest pogląd, że dokumentem wykazującym umocowanie do działania w imieniu skarżącej spółki, będącej osobą prawną, jest odpis z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 października 2019 r., sygn. akt I FZ 236/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis art. 3 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym przewiduje, że rejestr obejmuje podmioty, na które przepisy ustaw nakładają obowiązek uzyskania wpisu do tego Rejestru. Zatem za prawidłową należy uznać praktykę, zgodnie z którą w przypadku spółek prawa handlowego odpowiednim dokumentem w rozumieniu wyżej wskazanych uregulowań jest dokument zawierający informacje z Krajowego Rejestru Sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 grudnia 2017 r., sygn. akt I FZ 356/17, LEX nr 2413976). W niniejszej sprawie skarżąca nie kwestionuje okoliczności, że zarządzeniem z dnia 14 grudnia 2023 r. dołączono do akt sprawy ze skutkiem doręczenia w dniu 6 grudnia 2023 r. w trybie określonym art. 73 p.p.s.a. pismo z dnia 17 listopada 2023 r. tj. wezwanie sądu o uzupełnienie braków formalnych skargi w postaci nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnego odpisu z KRS (ewentualnie pobranego w oparciu o art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym wydruku komputerowego), z którego wynika sposób oraz osoby umocowane do działania w imieniu skarżącej, obejmującego swym zakresem czasowym dzień wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę Sądu pierwszej instancji, że niezastosowanie się do wezwania Sądu w tym zakresie stanowiło podstawę do odrzucenia skargi. Zaniechanie w zakresie przedstawienia tego dokumentu stanowi – wbrew twierdzeniu skarżącej – brak formalny, podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a., i w sytuacji gdy strona nie uzupełni w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania braków formalnych skargi, mimo prawidłowego w tym zakresie wezwania, sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z 12 czerwca 2018 r., sygn. akt II GZ 200/18; z 18 października 2018 r., sygn. akt II GZ 368/18; zob. także: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. R. Hausera, M.Wierzbowskiego, Wydawnictwo C.H. Beck Warszawa 2017, str. 307; Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Wolters Kluwer Warszawa 2016, str. 173). Jak wynika z powyższego, tak w orzecznictwie, jak i w doktrynie nie budzi wątpliwości, że weryfikacja prawa do reprezentowania spółki przez wspólnika przed sądem winna nastąpić na podstawie odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, względnie innych dokumentów obrazujących stosunki prawne istniejące w spółce (por. postanowienie NSA z 22 czerwca 2017 r., sygn. akt I FZ 135/17, LEX nr 2309238). Zaznaczyć należy, że zamiast oryginału dokumentu strona mogła złożyć poświadczony przez notariusza albo przez występującego w sprawie pełnomocnika strony będącego adwokatem, radcą prawnym odpis dokumentu (art. 48 § 3 p.p.s.a.), a nawet pobrany z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego wydruk komputerowy. Powyższej wykładni wskazanych przepisów w odniesieniu do dokumentu mającego wykazać umocowanie do działania w imieniu podmiotu wpisanego do Rejestru Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie zmienia również treść art. 4 ust. 4aa ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym, dająca możliwość samodzielnego pobrania wydruku komputerowego aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru. Podkreślić również należy, że możliwość samodzielnego pobrania przez sąd wydruku komputerowego i uzyskania aktualnych informacji o podmiotach wpisanych do Rejestru, nie czyni zbędnym wezwania do uzupełnienia braku w postaci odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, bowiem zgodnie z art. 29 p.p.s.a. to na stronie spoczywa obowiązek wykazania nie tylko sposobu jej reprezentacji, ale i umocowania do działania w imieniu spółki konkretnych osób fizycznych (por. postanowienia NSA: z 16 maja 2018 r., sygn. akt I FZ 116/18; z 9 maja 2018 r., sygn. akt II GZ 156/18; z 23 października 2015 r., sygn. akt II OSK 2456/15; z 24 maja 2018 r., sygn. akt II OZ 502/18). Nie ma zaś podstaw, aby obowiązek spółki polegający na wykazaniu umocowania do działania w jej imieniu przerzucać na sąd. Sąd administracyjny jest gospodarzem postępowania sądowoadministracyjnego i nie jest uprawniony do działania w imieniu stron tego postępowania, a do tego doprowadziłoby nałożenie na niego obowiązku weryfikacji danych osoby działającej za stronę z danymi wynikającymi z odpowiedniego rejestru, nawet tak dostępnego jak KRS. Nie ma też znaczenia w niniejszej sprawie wskazywana w zażaleniu okoliczność, że dokumenty przedstawiające sposób reprezentacji skarżącej zostały uprzednio złożone do akt postępowania administracyjnego toczącego się przed Urzędem Patentowym RP. Nie oznacza to bowiem nieistnienia wskazanego przez Sąd braku formalnego skargi. Z art. 37 § 1 p.p.s.a. wynika, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej, którą w niniejszym postępowaniu sądowym było wniesienie skargi, dołączyć do akt sprawy (tj. akt sądowych) pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Art. 28 § 1 w zw. z art. 29 p.p.s.a. przewidują, że osoby prawne dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu, które mają obowiązek wykazania swojego umocowania dokumentem złożonym lub okazanym sądowi przy pierwszej czynności w postępowaniu. Tego wymogu w niniejszej sprawie strona nie dopełniła, skarga dotknięta zatem była brakiem formalnym. Stronie niewątpliwie należy umożliwić uzupełnienie braków skargi, jeżeli jednak nie skorzystała ona z tej możliwości, wówczas ponosi konsekwencje procesowe zaniedbania (zob. postanowienie NSA z 22 stycznia 2014 r., sygn. akt II GSK 2179/13). W okolicznościach tej sprawy prawidłowo zatem Sąd pierwszej instancji wezwał spółkę do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej, a skoro skarżąca braku tego nie uzupełniła, to zasadnie skargę odrzucił. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.