I OSK 2037/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Karol Kiczka (spr.) sędzia del.WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R.B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 147/22 w sprawie ze skargi R.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 marca 2022 r., nr SKO.40.151.2022.śr w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 5 lipca 2022 r., sygn. akt II SA/Op 147/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 4 marca 2022 r., nr SKO.40.151.2022.śr w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Namysłowa z dnia 10 grudnia 2021 r., uchylającą decyzję Burmistrza Namysłowa z dnia 14 kwietnia 2021 r., przyznającą [...] świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem [...]. Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonej w spawie dokumentacji wynika, że [...] nie sprawuje opieki nad synem [...] od dnia 29 maja 2021 r. Dlatego zasadnie uznał organ pierwszej instancji, że fakt niesprawowania osobistej opieki nad [...] jest okolicznością, która spowodowała zmianę sytuacji rodzinnej strony mającą wpływ na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, co z kolei uzasadniało uchylenie decyzji przyznającej [...] świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad synem. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na powyższą decyzję wniósł [...]. Sąd I instancji uznał, że skarga jest nieuzasadniona. W ocenie Sądu, zasadnie organy obu instancji przyjęły, że skoro skarżący od dnia 29 maja 2021 r. nie sprawował osobiście opieki nad synem, to w świetle ustaleń, które legły u podstaw wydania decyzji z dnia 10 grudnia 2021 r., nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej mająca wpływ na prawo skarżącego do tego świadczenia. To zaś uzasadniało uchylenie na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Skargę kasacyjną od tego wyroku wywiódł [...] zaskarżając wyrok w całości i zarzucając wyrokowi na podstawie art. 141 § 4 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu organom obu instancji racji, iż skarżący od dnia 29 maja 2021 r. nie sprawował osobiście opieki nad synem, a to na podstawie art. 32 ustawy o świadczeniach rodzinnych uzasadniało uchylenie decyzji przyznającej skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne. Wniesiono o uchylenie lub zmianę zaskarżonego wyroku w całości, jednocześnie zrzeczono się rozprawy. Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie zachodzą jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 - 6 p.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów zawartych w podstawach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Motywy skargi kasacyjnej sprowadzają się do nieuprawnionej polemiki ze stanowiskiem Sądu I instancji, zasadzającej się na jedynym, nadto nieprawidłowo sformułowanym zarzucie kasacyjnym dotyczącym naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Ocenę naruszenia wskazanego przepisu powołanego w skardze kasacyjnej należy poprzedzić wyjaśnieniem charakteru zaskarżonego orzeczenia. Burmistrz Namysłowa decyzją z dnia 14 kwietnia 2021 r. przyznał [...], w oparciu o art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 111 ze zm., dalej: u.ś.r., ustawa), prawo do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem - [...], na okres od 2021-04-01 do 2022-11-30. W dniu 12 października 2021 r. Ośrodek Pomocy Społecznej w Namysłowie otrzymał jednak pismo od Pani [...] z informacją, iż od czerwca 2021 r. to ona sprawuje wyłączną opiekę nad synem [...], a do pisma dołączyła faktury, między innymi za rehabilitację w [...] oraz zaświadczenie z przedszkola - wobec czego decyzją z dnia 10 października 2021 r. Burmistrz Namysłowa, na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. uchylił własną decyzję z dnia 14 kwietnia 2021 r. przyznającą świadczenie dla [...], co było następstwem powziętej informacji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaś tę decyzję w mocy. Zgodnie bowiem z art. 32 ust. 1 u.ś.r. organ właściwy oraz wojewoda mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że każda z wymienionych w art. 32 ust. 1 ustawy przesłanek stanowi samodzielną i odrębną podstawę uchylenia lub zmiany decyzji. Jak wynikało z bezspornych ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, orzekające w sprawie organy, zbierając materiał dowodowy oraz po przeprowadzaniu wywiadów środowiskowych z obojgiem rodziców, ustaliły, że mocą postanowienia Sądu Rejonowego w Kluczborku z dnia 29 marca 2021r. sygn. akt III Nsm 146/21, wskazano m.in., iż na czas toczącego się postępowania pieczę nad małoletnim [...] powierzono [...] i ustalono, że miejscem zamieszkania małoletniego jest każdorazowe miejsce zamieszkania ojca; jednocześnie z wywiadów środowiskowych z rodzicami wynika, że od czerwca 2021 r. [...] przebywa pod faktyczną opieką matki w [...], czyli to matka sprawuje wyłączną opiekę nad [...]. W toku prowadzonego postępowania ustalono, iż matka dziecka wbrew postanowieniu sądu przetrzymuje dziecko. Dołączono również postanowienie Sądu Rejonowego w Kluczborku Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 8 października 2021 r. zlecające kuratorowi sądowemu przymusowe odebranie dziecka i przekazanie syna skarżącemu. Jednak do dnia wydania zaskarżonej decyzji postanowienie nie zostało wykonane. W oświadczeniu z dnia 20 października 2021 r. [...] wskazał, że tymczasowo jego syn przebywa u matki, która nie respektuje postanowienia Sądu Rejonowego w Kluczborku z dnia 29 marca 2021 r. Z kolei, z przeprowadzonego w dniu 10 listopada 2021 r. z [...] wywiadu środowiskowego wynikało, że Pani [...] mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe z synem [...], pracuje zawodowo jako lekarz, syn uczęszcza do przedszkola w [...], utrzymują się z wynagrodzenia za pracę Pani [...], mieszkają w domu rodziców Pani [...], którzy pomagają w opiece nad dzieckiem. W świetle zatem przedstawionych faktów skarżący, mimo przyznanego mu tymczasowego prawa do opieki nad synem, faktycznie od czerwca 2021 r. tej opieki nie sprawował. Podstawowym zaś wymogiem uzyskania świadczenia - pielęgnacyjnego jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Skoro zatem skarżący tej opieki nie sprawował to świadczenie mu się nie należało. Nic natomiast nie wyklucza ponownego ubiegania się o przyznanie świadczenia w sytuacji powrotu dziecka pod opiekę danego rodzica. I te właśnie fakty były przedmiotem analizy i oceny zarówno organów orzekających w sprawie, jak i prawidłowo wnioskującego z zawartych w zaskarżonych decyzjach i zgromadzonym materiale dowodowym faktów Sądu I instancji, który opisał i rzetelnie ocenił stan faktyczny i prawny. Tym samym odmówić słuszności należy jedynemu postawionemu zrzutowi naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez przyznanie organom obu instancji racji, iż skarżący od dnia 29 maja 2021 r. nie sprawował osobiście opieki nad synem, co z kolei uzasadniało uchylenie decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a. uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie (por. J. P. Tarno, Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 362–368). Przedstawiona już wyżej analiza oraz analiza wyroku wskazuje, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Sąd I instancji wyjaśnił podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz rozpoznał sprawę sądowoadministracyjną zgodnie z jego kontrolnymi kompetencjami, a więc konstrukcja uzasadnienia wskazuje, że zaskarżony wyrok poddaje się kontroli sądowoadministracyjnej. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II FPS 8/09). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Zauważyć należy, iż przy pomocy zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Poza tym przepis ten nie może co do zasady stanowić samodzielniej podstawy kasacyjnej, bowiem wedle treści uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 3, poz. 39) może on być samodzielną podstawą kasacyjną tylko wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Takiego braku niepodobna wytknąć motywom zaskarżonego wyroku. Sąd I instancji w sposób wystarczający wykazał powód oddalenia skargi, a więc zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Podnoszone w ramach podstawy kasacyjnej naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. przez Sąd I instancji tylko wówczas może zostać uwzględnione przez Naczelny Sąd Administracyjny, jeśli zawarta w uzasadnieniu relacja jest niepełna, niejasna, niespójna lub zawierająca innego rodzaju wadę, która nie pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej (por. wyroki NSA z 18 czerwca 2020 r. I OSK 2465/19; z 13 stycznia 2012 r. I FSK 1696/11; z 16 sierpnia 2012 r. II GSK 285/12; z 19 grudnia 2013 r. II GSK 2321/13). Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy sądowoadministracyjna kontrola instancyjna prowadzi do wniosku, że zaskarżony wyrok jest zgodny z prawem, a tym samym Sąd I instancji zasadnie oddalił skargę. Z tych wszystkich względów, wobec braku naruszeń prawa branych pod uwagę z urzędu, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną zgodnie z art. 184 w związku z art. 182 § 2 i § 3 p.p.s.a.