III OZ 607/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Wa 216/23 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.M. na bezczynność "Kolei Mazowieckich-KM" w przedmiocie nierozpoznania skargi na zachowanie pracownika postanawia: 1. sprostować z urzędu oczywistą omyłkę w sentencji postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Wa 216/23 w oznaczeniu strony w ten sposób, że zamiast "wniosku D.M." wpisać "wniosku M.M."; 2. oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Wa 216/23, odmówił M.M. przyznania prawa pomocy, z uwagi na oczywistą bezzasadność skargi. Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 156 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki. Jeżeli sprawa toczy się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji (art. 156 § 3 P.p.s.a.). W myśl art. 166 P.p.s.a. powyższy przepis znajduje odpowiednio zastosowanie do postanowień. Wykładnia art. 156 § 1 P.p.s.a. wskazuje, że wszystkie opisane w nim nieprawidłowości muszą cechować się oczywistością, tzn. być bez trudu rozpoznawalne, mieć charakter bezsporny. Oczywistość wadliwości może wynikać z porównania niedokładności, błędu lub omyłki z innymi niebudzącymi wątpliwości okolicznościami (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2021 r., III FSK 2224/21). W niniejszej sprawie, w wyniku błędu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w sentencji postanowienia z dnia 20 września 2023 r., sygn. akt I SPP/Wa 216/23 nieprawidłowo oznaczył stronę składającą wniosek o przyznanie prawa pomocy - omyłkowo oznaczając ją jako: "D.M." zamiast prawidłowo, co wynika z dalszej treści postanowienia: "M.M.". W związku z tym, zaistniała potrzeba sprostowania sentencji zaskarżonego postanowienia, o czym Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu, na podstawie art. 156 § 3 w zw. z art. 166 P.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 postanowienia. Zażalenie nie jest usprawiedliwione. Stosownie do treści art. 247 P.p.s.a., prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Sąd pierwszej instancji trafnie wskazał, że o oczywistej bezzasadności skargi można mówić, gdy bez potrzeby głębszej analizy prawnej nie ulega najmniejszej wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona. Chodzi zatem o sytuację, w której obowiązujące prawo wyklucza możliwość uwzględnienia żądania skarżącego. Oznacza, to że zastosowanie powołanego przepisu jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie nasuwa najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 P.p.s.a. W orzecznictwie podkreśla się, że przepis ten zawiera samoistną negatywną przesłankę przyznania stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, przy czym ocena wystąpienia tej przesłanki jest dokonywana w oderwaniu od sytuacji materialnej strony (por. postanowienia NSA: 14 lutego 2014 r., II FZ 1622/13; 5 marca 2014 r., I OZ 143/14; 27 maja 2014 r., II OZ 494/14). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że granice kognicji rzeczowej sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. 3 § 2 i 3 P.p.s.a. Wyszczególnienie w tym przepisie aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi katalog zamknięty (enumeracja pozytywna). Oznacza to, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Jednocześnie w art. 5 P.p.s.a. ustawodawca określił kategorie spraw nieobjętych zakresem kognicji sądów administracyjnych (enumeracja negatywna), stanowiąc, że sądy administracyjne nie są właściwe w sprawach wynikających z podległości służbowej między przełożonymi i podwładnymi (art. 5 pkt 2). Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 4 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, oraz inne niż określone w pkt. 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie zaś do treści art. 3 § 2 pkt 8 i 9 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie skarżąca złożyła skargę na bezczynność Kolei Mazowieckich w przedmiocie procesowania skarg na ich kontrowersyjnego, agresywnego pracownika D.P. Wskazany przedmiot sprawy nie mieści się w katalogu spraw wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji, Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że skoro skarga jest niedopuszczalna, o czym przesądza art. 58 § 1 P.p.s.a., to wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony (art. 247 P.p.s.a.). Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.