III SA/Gl 449/17

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Brandys - Kmiecik po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 11 października 2017 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T.T. na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górniczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie z kosztów sądowych postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. UZASADNIENIE T.T. reprezentowany przez adwokata I. G. wraz ze skarga na decyzję Prezesa Wyższego Urzędu Górnicza z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opłaty podwyższonej za wydobycie kopaliny bez koncesji złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu nadesłanego urzędowego formularza PPF, skarżący oświadczył, wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z niepracującą żoną oraz dwiema córkami w wieku [...] i [...] lat. Ich jedynym źródłem utrzymania jest prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza, która nie przynosi dochodów tylko straty (vide: zestawienie przychodów i wydatków za 2015 i 2016 r. oraz wydruk próbny za styczeń 2017 r.). Poza domem o pow. 120 m2, którego wartość oszacowana została na ok. 250.000,00 zł posiada jeszcze gospodarstwo rolne o pow. 20 ha (grunty klasy IV, V i VI) oraz dwa samochody marki Mercedes i Toyota rocznik 2007 o wartości ok. 60.000,00 zł i ok. 50.000,00 zł. Tymczasem poza ratami leasingowymi, które wynoszą 5 x 2.100,00 zł plus 10.700,00 zł spłaca też trzy kredyty, których raty wynoszą 14.500,00 zł. Jako uzupełnienie podanych wyżej danych do akt sprawy przedłożono: - dokumenty źródłowe obrazujące ponoszone w związku z utrzymaniem wydatki w postaci podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości (w łącznej kwocie 2.525,00 zł i 3.882,00 zł – opłata roczna), jak również energii elektrycznej (1.014,96 zł); - decyzję w sprawie odroczenia zaległości podatkowych wynoszących 49.649,00 zł dotyczących podatku od środków transportowych; - listę rachunków bankowych dotyczących prowadzonej działalności, których saldo wynosi łącznie 14.361,07 zł; - listę rachunków prywatnych, których łączne saldo wynosi 1.843,66 zł; - podsumowanie przychodów i wydatków za sierpień 2017 r. (wydruk próbny); - informację o stanie konta ubezpieczonego w ZUS, która odnosi się do żony skarżącego; - umowę kredytu hipotecznego wraz z harmonogramem jego spłaty w ratach wynoszących 854,38 zł; - wydruki z księgi wieczystej posiadanych nieruchomości. Postanowieniem z dnia 11 października 2017 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia podkreślił, że skarżący wbrew złożonemu oświadczeniu jakoby prowadzona przez niego działalność gospodarcza przynosiła wyłącznie straty od początku bieżącego roku wypracował przychód rzędu 1.482.209,43 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki przyniósł dochód w kwocie 564.847,35 zł. Referendarz sądowy wskazał również na składniki majątku Skarżącego oraz na wątpliwości dotyczące środków finansowych znajdujących się na rachunkach bankowych skarżącego i wątpliwości dotyczące liczy osób tworzących z nim gospodarstwo domowe (nie wymieniono B.T., objętego ubezpieczeniem rolników). Postanowienie powyższe zostało zaskarżone sprzeciwem. W sprzeciwie pełnomocnik wnioskodawcy stwierdził, że rozpoznając wniosek nie wzięto pod uwagę w sposób wszechstronny wszystkich okoliczności związanych z sytuacją finansową i faktyczną skarżącego. W ocenie strony, w razie kolejnych wątpliwości T.T. powinien być wezwany do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji. Ponadto wykazano, że na skarżącym ciążą liczne zobowiązania, a jego majątek nie może zostać spieniężony gdyż uniemożliwi to dalsze funkcjonowanie w obrocie gospodarczym. Do sprzeciwu nie dołączono żadnej dokumentacji źródłowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, iż w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. – zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) albo obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Należy zaznaczyć, że skarżący składając wniosek o prawo pomocy, zażądał przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Mając to na uwadze, odnosząc się do wniosku skarżącego, należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd stanął na stanowisku, iż sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza jedynie samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, materiałów źródłowych czy też zaświadczeń. Materiały te powinny korespondować z informacjami zawartymi w oświadczeniach złożonych na druku urzędowego formularza PPF. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że referendarz sądowy słusznie wskazał na brak poparcia oświadczeń Skarżącego zawartych w formularzu PPF poprzez przedłożoną dokumentację źródłową, a wręcz wzajemną sprzeczność. Podkreślić trzeba, iż wbrew złożonemu oświadczeniu jakoby prowadzona przez T.T. działalność gospodarcza przynosiła wyłącznie straty od początku bieżącego roku wypracował on przychód rzędu 1.482.209,43 zł, który po potrąceniu o ponoszone wydatki przyniósł dochód w kwocie 564.847,35 zł. Nadto skarżący w formularzu PPF wskazał, iż jego majątek to dom jednorodzinny oraz gospodarstwo rolne o łącznej pow. ok. 20 ha, jednak z dokumentów źródłowych, wynika, że figuruje razem z żoną nie tylko pod adresem [...], ale również pod adresem [...], [...] oraz [...] w [...]. Wątpliwości budzi również fakt nie wskazania w stanie rodzinnym B.T., a także braku podania daty wskazanych w dokumentach bankowych sald posiadanych na rachunkach środków finansowych Fakty te stoją w wyraźnej sprzeczności z twierdzeniami strony, jakoby prowadzona działalność gospodarcza przynosiła mu jedynie straty, a wskazane rozbieżności pomiędzy przedłożoną przez skarżącego dokumentacja źródłową a jego oświadczeniami uzasadniają w pełni rozstrzygniecie referendarza sądowego z dnia 11 października 2017 r. Sąd w pełni podziela wnioski wyciągnięte z analizy przedłożonego przez stronę materiału źródłowego, zamieszczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Podstawą uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy jest bowiem przedłożenie materiału źródłowego, które będzie spójnie korelował z oświadczeniami złożonymi przez wnioskodawcę na druku urzędowego formularza, oraz będzie przedstawiał w sposób przejrzysty aktualną kondycję majątkowa wnioskodawcy. Całokształt tej sytuacji majątkowej powinien być pełny i nie powinien zawierać luk oraz budzić wątpliwości co do swojej przejrzystości. Tego wymogu nie spełnia wniosek złożony przez skarżącego w tej sprawie. Stanowisko skarżącego zawarte w sprzeciwie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ jest to w rzeczywistości jedynie polemika z rozstrzygnięciem referendarza sądowego. Skarżący nie wykazał bowiem swojej sytuacji majątkowej w sposób wyczerpujący, a materiały źródłowe nie potwierdzają tego, że skarżący istotnie spełnia przesłanki ustawowe skutkujące uwzględnieniem jego wniosku i zwolnieniem go od kosztów sądowych. Do sprzeciwu nie dołączono żadnych nowych materiałów, które wskazywałyby, że analiza referendarza sądowego nie jest prawidłowa. Jest to o tyle istotne, że strona jest przecież reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 260 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.