VIII SAB/Wa 76/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak Sędzia WSA Renata Nawrot po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2023 r. sprawy ze skargi M.S.. w przedmiocie nierozpoznania wniosku oddala skargę. UZASADNIENIE Przedmiotem kontroli sądowej w sprawie jest skarga M.S. ( dalej jako: "skarżący", "strona") na bezczynność Prezydenta Miasta R.( dalej jako: "organ") w sprawie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego w celu wyjaśnienia okoliczności dotyczących wejścia w posiadanie przez skarżącego oraz jego żonę E.S. nieruchomości stanowiącej działkę o nr ew. [...] obręb [...]. W treści skargi ( pismo z dn. 28 września 2023 r.) skarżący wskazał, że w dniu 30 lipca 2023 roku złożył - przy użyciu platformy ePUAP - do Prezydenta Miasta R. wniosek o wszczęcie postępowania administracyjnego. Wniesienie takiego żądania, wg. skarżącego, obliguje organ do wydania aktu administracyjnego w postaci decyzji albo postanowienia nawet, gdy żądanie jest bezzasadne. Zgodnie z art. 61 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) postępowanie wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia takiego żądania organowi administracji, natomiast w przypadku wniesienia żądania strony drogą elektroniczną, datą tą jest dzień wystawienia dowodu otrzymania, o którym mowa w art. 41 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 2320, ze zm.). W sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną bądź z innych uzasadnionych przyczyn nie można wszcząć postępowania, organ wydaje postanowienie o odmowie jego wszczęcia. Do chwili obecnej Prezydent R. nie wszczął postępowania z ww. wniosku, ani nie wydał postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania, a zatem pozostaje bezczynny ponad rok. W odpowiedzi na skargę ( pismo z dn. 11.10.2023 r.) Prezydent Miasta R. wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Uzasadniając swoje stanowisko organ podniósł, że stosownie do art. 9 k.p.a., pismem z dnia 24 sierpnia 2023 r" znak [...] organ wyczerpująco udzielił wyjaśnień Panu M. S. dotyczących zasadności wykazania w bazie Ewidencji Gruntów i Budynków m. R. zapisów w zakresie podmiotowym (tj. charakteru stanu władania: władanie na zasadach samoistnego posiadania) dla działki ewidencyjnej Nr [...], arkusz [...], obręb [...], które nastąpiły zgodnie z art. 20 ust. 2b ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, w wyniku modernizacji Ewidencji Gruntów i Budynków m. R. na obszarze obrębu [...] (art. 24a). Ponadto organ wskazał, że w odpowiedzi na wniosek z dnia 30 lipca 2023 r. organ ograniczył się do udzielenia informacji z uwagi na fakt, że nie występowały przesłanki do wszczęcia postępowania administracyjnego w celu aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków m. R.. Udzielenie stosownych wyjaśnień dotyczących aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntów i budynków stanowi czynność materialno-techniczną. Terminy załatwienia sprawy wynikające z art. 35 § 3 k.p.a. zostały przez organ zachowane. Realizując swoje obowiązki ustawowe organ nie naruszył przepisów prawa, w tym przepisów ustawy Kodeks Postępowania Administracyjnego oraz ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Organ rozpatrzył wniosek w terminie, a wszystkie podjęte czynności prowadziły do merytorycznego załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a., sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1 i § 1a p.p.s.a.). Ponadto - w myśl art. 149 § 2 p.p.s.a. - sąd, w przypadku, o którym mowa w art. 149 § 1 p.p.s.a., może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd ją oddala (art. 151 p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że przedmiotowa skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że skarżący dopełnił wymogu formalnego, jakim jest, stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a., wniesienie ponaglenia do organu wyższego stopnia, którym w niniejszej sprawie jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w R.. Postanowieniem z dn. 27 września 2023 r. znak [...] SKO w R. uznało, że Prezydent Miasta R. nie dopuścił się bezczynności ani przewlekłego prowadzenia postępowania w niniejszej sprawie. Przy czym, skuteczne wniesienie skargi nie jest uzależnione od uprzedniego rozpoznania złożonego ponaglenia. Należy podkreślić, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Zgodnie z ogólną wytyczną zawartą w art. 35 § 1 k.p.a., sprawy administracyjne powinny być załatwiane bez zbędnej zwłoki. Organ administracji publicznej powinien zatem prowadzić postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych tak, by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że powyższy przepis należy rozumieć jako wskazówkę, by terminy załatwienia sprawy określone w art. 35 k.p.a. traktować jako terminy maksymalne, a organ prowadzący postępowanie nie tylko zachował terminy określone w k.p.a., ale także w razie możliwości załatwił sprawy w terminie krótszym (wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 września 2006 r., VII SAB/Wa 40/06, LEX nr 255859). Dążenie organu prowadzącego postępowanie do jak najszybszego załatwienia sprawy nie powinno jednak prowadzić do naruszenia zasady prawdy obiektywnej. Długość terminu załatwienia danej sprawy zależy bowiem od jej charakteru. Zgodnie z art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (np. danych z ewidencji, rejestrów). Niezwłocznemu załatwieniu podlegają nie tylko sprawy proste, lecz także sprawy zawiłe i skomplikowane, w których jednakże nie trzeba prowadzić postępowania dowodowego, ponieważ albo cały materiał dowodowy jest od razu dostarczany przez stronę, albo materiał ten może być uzupełniony przez organ administracyjny poprzez podjęcie odpowiednich czynności faktycznych. Na gruncie procedury administracyjnej należy przyjąć, że użyte w art. 35 § 2 k.p.a. słowo "niezwłocznie" nie oznacza "natychmiast", organ powinien dysponować realnym – w konkretnych okolicznościach – czasem potrzebnym do przeanalizowania stanu prawnego i faktycznego sprawy oraz wydania i uzasadnienia rozstrzygnięcia w sprawie. Organ powinien więc wydać rozstrzygnięcie bez nieuzasadnionego odwlekania tej czynności. Natomiast sprawy wymagające postępowania wyjaśniającego, a więc sprawy, których załatwienie wiąże się z koniecznością zgromadzenia dowodów, wyjaśnień i informacji, powinny być załatwiane przez organ pierwszej instancji nie później niż w ciągu miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Jeżeli natomiast sprawa ma charakter szczególnie skomplikowany, organ powinien załatwić taką sprawę nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia jej wszczęcia. O szczególnie skomplikowanym charakterze sprawy możemy mówić wówczas, gdy mamy do czynienia z zawiłym stanem faktycznym sprawy, wymagającym przeprowadzenia licznych czynności dowodowych, jak i ze złożonym, niełatwym do ustalenia stanem prawnym, wymagającym wnikliwej analizy oraz wykładni przepisów prawa. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Przy czym, w myśl art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., bezczynnością jest sytuacja, w której nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Celem skargi na bezczynność jest zatem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę na bezczynność bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie została dokonana czynność lub czy z innych powodów organowi nie można zarzucić stanu bezczynności. Dla uznania bezczynności konieczne jest ustalenie w pierwszej kolejności, czy w ustalonym stanie faktycznym na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek wydania aktu lub dokonania czynności kończących postępowanie, a następnie czy uczyniono to w przepisanym terminie, a dalej czy ewentualne opóźnienie jest usprawiedliwione (por. wyrok NSA z dnia 21 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1296/17, dostępne w CBOSA). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd uznał, że Prezydent Miasta R. nie pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu niniejszej sprawy, bowiem działania podejmowane przez organ odpowiadały w pełni obowiązującym w tym zakresie przepisom. Z posiadanych akt sprawy wynika, że Prezydent Miasta R. nie był bezczynny i pismem z 28 sierpnia 2023 r. udzielił M. S. stosownych wyjaśnień. Należy przy tym wskazać, że nie każde pismo skierowane do organu administracyjnego wszczyna jurysdykcyjne postępowanie administracyjne, ale każde takie pismo musi zostać przez ten organ załatwione formalnie, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Wyjaśnić bowiem należy, że udzielanie stosownych wyjaśnień dotyczących aktualizacji informacji zawartych w ewidencji gruntu stanowi czynność materialno-techniczną. Powyższe wynika z przepisu art. 24 ust.2b pkt.1 w zw. z art. 24 ust.2c ustawy z dn. 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne ( t.j. DZ U z 2023 r. poz. 1752). Stąd brak podstaw do uznania za zasadny zarzut naruszenia przez organ art. 61§1kpa. Sąd w całości podziela stanowisko organów, zarówno Prezydenta M. R., jak i SKO w R., które rozpoznawało ponaglenie skarżącego na bezczynność Prezydenta R. w przedmiotowej sprawie, że wniosek skarżącego został rozpoznany w terminie, a wszystkie podjęte czynności prowadziły do merytorycznego rozpoznania sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd skargę jako niezasadną oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.