II GZ 430/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marcin Kamiński po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. Sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 1911/22 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 29 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 1911/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A. Sp. z o.o. w W. (skarżąca, spółka) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 11 stycznia 2023 r. o tej samej sygnaturze, w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2022 r. w przedmiocie kary pieniężnej. W dniu 11 stycznia 2023 r. odbyła się rozprawa w niniejszej sprawie. Ustanowiony w sprawie profesjonalny pełnomocnik skarżącego zgłosił się na niej za pośrednictwem urządzeń technicznych. Przewodniczący ogłosił wyrok oddalający skargę, sprawozdawca podał ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia. Do akt sprawy w dniu 13 kwietnia 2023 r wpłynęło pismo profesjonalnego pełnomocnika skarżącego, w którym stwierdził, że pomimo złożenia w dniu 15 stycznia 2023 r. wniosku o uzasadnienie wyroku, nie otrzymał wyroku z uzasadnieniem. W dniu 18 kwietnia 2023 r. wezwano pełnomocnika do nadesłania urzędowego poświadczenia (UPP) przedłożenia wniosku z dnia 15 stycznia 2023 r. o uzasadnienie wyroku. Zarządzono również sprawdzenie w rejestrze opłat sądowych, czy w niniejszej sprawie uiszczona została opłata kancelaryjna od wniosku o uzasadnienie wyroku. W dniu 18 kwietnia 2023 r. do akt sprawy dołączono opłatę kancelaryjną. W piśmie z dnia 26 kwietnia 2023 r. pełnomocnik stwierdził, iż z najdalej posuniętej ostrożności przedkłada wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Nadmienił, że wniosek opatrzony jest kwalifikowanym podpisem elektronicznym datowanym na 15 stycznia 2023 r., opłata została uiszczona 16 stycznia 2023 r. Niestety, po przeszukaniu epuap nie znalazł tam w skrzynce UPP. Nie zapisał też UPP na komputerze. Zatem nie jest w stanie przedłożyć tego dokumentu. Podkreślił, że system epuap nie jest doskonały i taki dokument mógł nie powstać lub pomimo wysyłki – pismo mogło do sądu nie dotrzeć. Dlatego też wniósł o uwzględnienie wniosku i przesłanie wyroku z uzasadnieniem. Do pisma dołączył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 15 stycznia 2023 r. W dniu 19 maja 2023 r. wydane zostało zarządzenie o zwróceniu się do Kierownika Biura Podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o dokonanie sprawdzenia w skrzynce ePUAP WSA w Warszawie, czy w okresie od 11 stycznia 2023 r. do 11 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego przesłał do WSA w Warszawie jakąkolwiek korespondencję za pomocą ePUAP. W piśmie z dnia 9 czerwca 2023 r. Kierownik Biura Podawczego stwierdził, iż w okresie od 11 stycznia 2023 r. do 11 lutego 2023 r. na skrzynkę EPUAP nie wpłynęła do WSA w Warszawie żadna korespondencja od pełnomocnika skarżącego. WSA uznał, że błędne przekonanie profesjonalnego pełnomocnika o tym, że przesłał wniosek o uzasadnienie wyroku w terminie, nie jest podstawą do przywrócenia terminu. Uchybienie pełnomocnika świadczy bowiem, w ocenie Sądu, o braku prawidłowej organizacji pracy pełnomocnika, a nie o zdarzeniach, na które pełnomocnik nie miał rzeczywiście wpływu. Profesjonalny pełnomocnik skarżącego mógł w prosty sposób uchronić się od negatywnych skutków błędnego przeświadczenia o tym, że rzeczywiście przesłał wniosek o uzasadnienie wyroku w terminie. Pełnomocnik winien bowiem po przesłaniu wniosku o uzasadnienie w dniu 15 stycznia 2023 r. zadzwonić do sekretariatu wydziału i dowiedzieć się w toku rozmowy telefonicznej, czy wniosek o uzasadnienie wypłynął i czy spełnia wszystkie wymogi formalne. Taka praktyka jest powszechnie stosowana przez strony postępowania, jak również profesjonalnych pełnomocników. Rzeczywiście zabezpiecza ona przed mylnym przeświadczeniem o przesłaniu korespondencji. Przekonania pełnomocnika o tym, iż "prawdopodobnie" przesłał wniosek za pomocą ePUAP nie poparte żadnymi dowodami, nie można było uznać za przesłankę do przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 141 § 2 p.p.s.a. przez niezastosowanie oraz brak sporządzenia uzasadnienia wyroku pomimo tego, że pełnomocnik skarżącej: a) na podstawie pełnomocnictwa w dniu 15 stycznia 2023 r. o godzinie 22:17 podpisał kwalifikowanym podpisem elektronicznym wniosek o doręczenie odpisu (zgodnie z załącznikiem nr 1 do niniejszego zażalenia), b) opłacił wniosek o uzasadnienie wyroku w dniu 16 stycznia 2023 r. (zgodnie z załącznikiem nr 2 do niniejszego zażalenia), c) złożył e-mail z dnia rozprawy (11 stycznia 2023 r.) zapowiadający złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku wraz ze sporządzonym uzasadnieniem (zgodnie z załącznikiem nr 3 do niniejszego zażalenia), co uprawdopodabnia w stopniu znaczącym złożenie elektronicznego wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku - żaden z wyżej wskazanych dokumentów nie powstałby, gdyby wniosek o uzasadnienie wyroku wraz ze sporządzonym uzasadnieniem nie miałby zostać złożony w przepisanym prawem terminie (tj. do końca dnia 18 stycznia 2023 r.). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie jako pozbawione uzasadnionych podstaw podlegało oddaleniu. Niewątpliwie trafna jest końcowa ocena Sądu pierwszej instancji, że pełnomocnik strony skarżącej nie dochował należytej i właściwej – dla podmiotu zajmującego się profesjonalnie reprezentowaniem procesowym stron przed sądem administracyjnym – staranności we wnoszeniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokumentów elektronicznych przez elektroniczną skrzynkę podawczą (art. 12b § 2 p.p.s.a.), natomiast przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę (art. 141 § 2 p.p.s.a.) okoliczności nie mogą zostać uznane za przesłanki ekskulpacyjne w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a. Dokonując uzupełnienia rozważań prawnych kontrolowanego Sądu Wojewódzkiego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza w pierwszej kolejności, że w aktualnym stanie prawnym warunkiem skuteczności procesowej wniesienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym pisma w formie dokumentu elektronicznego jest zastosowanie przyporządkowanej do właściwego sądu administracyjnego elektronicznej skrzynki podawczej (art. 12b § 2 p.p.s.a.), rozumianej jako dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego (sądu administracyjnego) przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego (art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne; u.i.d.p.). Zgodnie z treścią art. 49a p.p.s.a. sąd potwierdza wniesienie pisma w formie dokumentu elektronicznego do swojej elektronicznej skrzynki podawczej przez przesłanie urzędowego poświadczenia odbioru w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne na wskazany przez wnoszącego adres elektroniczny, natomiast zgodnie z art. 3 pkt 20 u.i.d.p. urzędowe poświadczenie odbioru to "dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające: a) pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, b) datę i godzinę wprowadzenia albo przeniesienia dokumentu elektronicznego do systemu teleinformatycznego podmiotu publicznego - w odniesieniu do dokumentu doręczanego podmiotowi publicznemu, c) datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 - w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny, d) datę i godzinę wytworzenia urzędowego poświadczenia odbioru. Jest przy tym oczywiste, że urzędowe poświadczenie odbioru pisma przesłanego w formie dokumentu elektronicznego może nastąpić tylko wtedy, gdy proces przesłania i wprowadzenia tego rodzaju dokumentu do powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego oraz jego odebrania przez elektroniczną skrzynkę podawczą zostanie skutecznie zakończony. Samo urzędowe poświadczenie odbioru pisma przez sąd administracyjny jest bowiem generowane automatycznie i przesyłane do nadawcy zgodnie z warunkami określonymi w wydanym na podstawie art. 16 ust. 3 u.i.d.p. rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych. Stosownie do treści § 13 ust. 1 ww. rozporządzenia w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia (urzędowe poświadczenie odbioru) jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń. Ustawa procesowa p.p.s.a. wprowadza także zasadę (art. 83 § 5), że datą wniesienia pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym w formie dokumentu elektronicznego jest określona w urzędowym poświadczeniu odbioru data wprowadzenia pisma do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu. Jeżeli zatem dany podmiot wnosi pismo w formie dokumentu elektronicznego, musi uwzględnić, że prawodawca przez techniczną formalizację procesu wnoszenia pism w postępowaniu przed sądem administracyjnym drogą elektroniczną wyłączył możliwość określenia innego momentu wniesienia pisma w tej formie niż moment wprowadzenia go do systemu teleinformatycznego sądu lub właściwego organu, a ponieważ moment ten zostaje określony w urzędowym poświadczeniu odbioru pisma, to dokument poświadczenia przesądza o zachowaniu terminu do dokonania danej czynności procesowej utrwalonej w piśmie wniesionym w formie dokumentu elektronicznego. W związku z powyższymi uwagami należy stwierdzić, że skoro pełnomocnik strony skarżącej nie otrzymał od Sądu pierwszej instancji urzędowego poświadczenia odbioru wniesienia pisma w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej Sądu, zgodnie z treścią art. 49a p.p.s.a. oraz w trybie określonym w § 13 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych, jego powinnością było wyjaśnienie przyczyn nieotrzymania tego poświadczenia przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń w taki sposób i w takim czasie, aby nie doszło do uchybienia terminu, o którym mowa w art. 141 § 2 p.p.s.a. Z akt sprawy wynika tymczasem, że pełnomocnik strony skarżącej – pomimo nieotrzymania potwierdzenia wniesienia pisma (w postaci wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę, ogłoszonego w dniu 11 stycznia 2023 r.) w formie dokumentu elektronicznego do elektronicznej skrzynki podawczej Sądu pierwszej instancji (urzędowego poświadczenia odbioru) – oczekiwał aż do dnia 13 kwietnia 2023 r. (zob. pismo z tego dnia wniesione w formie dokumentu elektronicznego do skrzynki podawczej WSA w Warszawie wraz z urzędowym potwierdzeniem przedłożenia) z wyjaśnieniem przyczyn nieotrzymania zarówno urzędowego poświadczenia odbioru wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, jak i samego wyroku wraz z uzasadnieniem. Okoliczność ta – wobec jasnego i precyzyjnego brzmienia art. 49a i art. 83 § 5 p.p.s.a. – sama w sobie przesądza o zawinionym uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 11 stycznia 2023 r. W tym stanie rzeczy dalsze twierdzenia i wywody pełnomocnika na temat podpisania w dniu 15 stycznia 2023 r. o godzinie 22:17 kwalifikowanym podpisem elektronicznym dokumentu elektronicznego obejmującego wniosek o sporządzenie i doręczenie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, opłacenia powyższego wniosku w dniu 16 stycznia 2023 r. oraz wiadomości elektronicznej z dnia 11 stycznia 2023 r. stanowiącej zapowiedź złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku są pozbawione znaczenia prawnego z punktu widzenia oceny przesłanki zawinienia w świetle art. 87 § 2 p.p.s.a. Istotne są bowiem okoliczności świadczące o niezawinionym niedochowaniu terminu wniesienia pisma w postępowaniu sądowoadministracyjnym w formie dokumentu elektronicznego, a nie okoliczności związane z czynnościami przygotowawczymi do skutecznego procesowo wniesienia pisma drogą elektroniczną. Mając na względzie podniesione argumenty, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. o oddaleniu zażalenia.