II SA/Kr 784/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Monika Niedźwiedź Sędziowie: WSA Agnieszka Nawara – Dubiel WSA Mirosław Bator (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi G. T. i M. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.PW/4171/39/2022 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2/ zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie na rzecz G. T. i M. T. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania UZASADNIENIE Wójt Gminy W. decyzją z dnia 3 lutego 2022 r. nr BRGK.633.10.2015.MK działając na podstawie art. art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne w związku z art. 545 ust. 4 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne oraz zgodnie z art. 104 § 1 i 2 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. w pkt 1 odmówił nakazania M. i W. M. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] w K. polegającego na likwidacji podwyższonego muru ogrodzeniowego wzdłuż granicy z działką nr [...] w L.; w pkt 2 odmówił nakazania G. i M. T. przywrócenia stanu poprzedniego na działce nr [...] w K. polegającego na likwidacji podwyższonego muru ogrodzeniowego wzdłuż granicy z działką nr [...] w L. oraz likwidacji rowu wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] w K. z działką nr [...] w L.; w pkt 3 odmówił nakazania H. U. likwidacji rowu przez działkę nr [...] w L., kierującego wodę w kierunku granicy działek nr [...] i [...] w K.. W uzasadnieniu organ wskazał, że działki ewidencyjne nr [...] w L. oraz nr [...], [...], [...], [...] w K. usytuowane są na stoku o nachyleniu terenu w kierunku północno-wschodnim. Działki nr [...], [...], [...], [...] są usytuowane poniżej działki nr [...]. Przez działkę nr [...] przebiega linia ściekowa czyli szeroki nawodniony pas gruntu, którym następowała migracja wód powierzchniowych o kierunku spływu z zachodu na wschód. Źródliskiem opisywanej linii ściekowej są tereny leśne znajdujące się około 800 m w górę stoku od spornego obszaru. W dalszej kolejności przepływa ona przez grunty rolne i budowlane i jest na tym obszarze dodatkowo zasilana wodami opadowymi. Na działce nr [...] tuż przy zachodniej granicy woda płynie nieregularnym głębokim rowem, który następnie wypłyca się a woda rozlewa się na tej nieruchomości w pasie szerokości kilku metrów, w kierunku działek nr [...] i [...]. Od strony północnej pas rozlewiska na działce nr [...] jest ograniczony niewielkim uskokiem, który uniemożliwia szersze rozproszenie wód i ich migrację z odchyleniem poprzecznym w kierunku północnym. Pas gruntu na działce nr [...], w którym następuje migracja wód opadowych jest silnie nawodniony na całej długości co świadczy o stałym zasilaniu opisywanego obszaru wodami opadowymi i gruntowymi. Poprzez działkę [...] wody powierzchniowe dopływają do granicy z działkami [...] i [...] w rejonie trój miedzy tych trzech nieruchomości gdzie jest zlokalizowany wlot kanalizacji deszczowej o średnicy rury 400 mm. Wlot kanalizacji, został usytuowany na głębokości 40 cm poniżej poziomu terenu, co umożliwia skuteczne odprowadzanie wód opadowych. Do wlotu doprowadzono rów przebiegający wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] z działką nr [...] o głębokości odpowiadającej poziomowi posadowienia rury średnicy 400 mm. Po stronie północnej od wlotu kanalizacji deszczowej rozpoczyna się rów przebiegający pomiędzy działkami [...] i [...] a działką nr [...]. Przedmiotowy rów mimo, że na początkowym odcinku jest niekonserwowany i wypłycony to od strony działek nr [...] i [...] jest dodatkowo odgrodzony murkiem ogrodzeniowym o wysokości od kilkudziesięciu do kilkunastu centymetrów, który stanowi dodatkową barierę przed spływem wód w kierunku wschodnim. Między wlotem kanalizacji deszczowej a rowem po stronie północnej istnieje przegroda wykonana z gruntu rodzimego, worków z piaskiem oraz z pustaków, której górna krawędź odpowiada górnej krawędzi rury 400 mm. Zastosowanie opisanej przegrody spowodowało skierowanie wód opadowych płynących pasem działki nr [...] do kanalizacji deszczowej, jednak w przypadku spływu o wartości większej niż przepustowość rury kanalizacyjnej istnieje możliwość odprowadzenia nadmiaru wód opadowych rowem wzdłuż granicy działek [...] i [...] z działką nr [...]. Co istotne takie rozwiązanie będzie funkcjonowało bez jakiejkolwiek szkody dla nieruchomości będących przedmiotem postępowania. Regulacje art 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (odnoszą się do sytuacji, gdy na skutek działania lub zaniechania właściciela gruntu doszło do naruszenia naturalnych stosunków wodnych, przy czym musi być to naruszenie tego rodzaju, iż powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich. Zgodnie z tym przepisem właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: 1/ zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej, ani kierunku odpływu ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich; 2/ odprowadzać wód oraz ścieków na grunty sąsiednie (art. 29 ust. 1 ustawy prawo wodne). Na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich (art. 29 ust. 2 ustawy prawo wodne). Jeżeli spowodowane działaniem lub zaniechaniem właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom (art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne). Ustawa - Prawo wodne nie zawiera definicji zmiany stanu wody na gruncie. Jednakże analiza przepisu art. 29 ustawy prowadzi do wniosku, że spowodowanie przez właściciela zmiany stanu wody na gruncie - to takie działanie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie związanej z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi i hydrologicznymi - i daje ona organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakiej mowa w art. 29 ust. 3 ustawy. Działaniem takim jest między innymi wykonanie przeszkody w odpływie wody opadowej z terenów sąsiednich, np. zasypanie zagłębienia, którym dotychczas spływały wody opadowe z terenów wyżej położonych lub podwyższenie terenu uniemożliwiające spływ wody. Z treści przytoczonego przepisu wynika jednoznacznie, że zastosowanie sankcji przewidzianej w ust. 3 może mieć miejsce w przypadku stwierdzenia, iż zachodzi którakolwiek z okoliczności wymienionych w ust. l normy. Nałożenie obowiązku wynikającego z ust. 3 ustawy prawo wodne musi być zatem poprzedzone ustaleniem, że właściciel gruntu zmienił stan wody na gruncie, zwłaszcza kierunek odpływu wody opadowej, lub kierunek odpływu wody ze źródeł, bądź też że odprowadza wody lub ścieki na grunty sąsiednie. Ponadto, przepis art. 29 ust. 3 Prawa wodnego należy rozumieć w ten sposób, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do jego zastosowania. Konieczne jest ustalenie, że zmiana zmodyfikowała stan wody na gruncie powodując pogorszenie stosunków wodnych ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Dla przypisania odpowiedzialności za szkodliwą zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem a szkodą. Mając na uwadze przeprowadzone postępowanie dowodowe organ uznaje, że stanem pierwotnym w przedmiotowej sprawie były stosunki wodne panujące około 2010 roku gdy na działce [...] w L. nie było rowu odprowadzającego w sposób skoncentrowany wody powierzchniowe w kierunku trójmiedzy działek [...], [...] i [...] Istniała natomiast linia ściekowa czyli szeroki nawodniony pas gruntu, którym następowała migracja wód powierzchniowych zarówno w kierunku działki nr [...] jak również [...]. W trakcie obfitych opadów deszczu woda płynąca w kierunku działki nr [...] była zbierana do rowu wzdłuż granicy działek [...] i [...], a następnie płynęła kanalizacją deszczową usytuowaną wzdłuż granicy działek [...] i [...] w kierunku drogi powiatowej. Z kolei woda opadowa spływająca w kierunku działki nr [...] zbierana była do rowu usytuowanego wzdłuż granicy działek [...] i [...] z działką nr [...], a w dalszej kolejności płynęła tym rowem w kierunku drogi powiatowej w rejon przystanku. Taki rozdział wód w stanie pierwotnym przyczyniał się do skutecznego odprowadzania wód z opisywanego terenu nawet w trakcie intensywnych opadów deszczu. W trakcie postępowania G. i M. T. twierdzili, że pierwotny spływ wody nie odbywał się wyżej wspomnianą linią ściekową, ale rowem do potoku znajdującego się po stronie północnej działki [...] W celu określenia stanu faktycznego w kwestii opisywanego spływu wód przesłuchano świadków zgłoszonych przez strony postępowania, którzy potwierdzili istnienie kilkadziesiąt lat temu przedmiotowego rowu do potoku po północnej stronie działki [...], jednak nie byli w stanie określić, czy łączył się on z pasem, którym obecnie następuje migracja wód po działce H. U.. Oględziny działki nr [...] w rejonie potoku nie potwierdziły istnienia wyrw lub śladów po istniejącym w przeszłości rowie, mimo iż jest to teren zadrzewiony o znacznym spadku terenu, co przyczynia się do utrwalenia form rzeźby terenu powstałych w wyniku działania wody. Z kolei biorąc pod uwagę ortofotomapy z lat 1997 i 2002 obrazujące opisywany teren (pozyskane z Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej) należy stwierdzić, że wyraźnie widoczna jest na nich obecnie istniejąca linia ściekowa w kierunku granicy działek nr [...], [...] i [...] natomiast nie jest widoczny zarys rowu od przedmiotowej linii ściekowej w kierunku potoku po północnej stronie działki nr [...]. Analizując przedmiotowe mapy można natomiast zauważyć zarys rowu wykonany wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] w L. skierowany w stronę północno-wschodnią. W dalszej części przebiegu po działce nr [...] rów jest mniej widoczny jednak można stwierdzić jego przebieg w stronę zabudowań gospodarczych i drogi dojazdowej do tej nieruchomości. Zatem zgromadzona dokumentacja potwierdza istnienie rowu w północnej części działki nr [...], jednak nie potwierdza jego połączenia z linią ściekową znajdującą się w centralnej części przedmiotowej nieruchomości. Istotnym dla organu jest fakt, że ewentualne połączenie linii ściekowej i rowu mogło istnieć kilkadziesiąt lat temu natomiast po jego ewentualnym zaniechaniu przez kolejny znaczny okres czasu utrwalił się spływ wód linią ściekową w kierunku trójmiedzy działek nr [...], [...] i [...]. Biorąc pod uwagę wszystkie przytoczone argumenty, jak również fakt, że przed 2010 rokiem właściciele działek będących przedmiotem niniejszego postępowania administracyjnego nie prowadzili sporów w zakresie stosunków wodnych organ uznaje warunki wodne z tego okresu za stan pierwotny. Powyższe ustalenia są spójne zarówno ze zgromadzoną dokumentacją postępowania jak również z opiniami biegłych, którzy przedstawili swoje stanowiska w tym zakresie. Odnosząc się do ustalonego stanu pierwotnego należy stwierdzić, że na działce nr [...] pierwotnie zmianą stanu wody na gruncie było wykonanie rowu, który skoncentrował dotychczasowy rozproszony spływ wody. W wyniku koncentracji i ukierunkowania rowu bezpośrednio w stronę kanalizacji deszczowej woda w trakcie obfitych opadów przestała być odprowadzana w sposób rozproszony w dwóch kierunkach. Koncentracja spływu w rowie spowodowała zwiększenie prędkości wody a tym samym umożliwiła nanoszenie większej ilości rumoszu skalnego. Kamienie nanoszone przez wodę powodowały zator na wlocie przepustu, a co za tym idzie zalewanie działki nr [...] i [...]. Na dalszym etapie postępowania administracyjnego właścicielka działki zasypała większą część rowu, pozostawiając wyłącznie odcinek przy zachodniej granicy działki nr [...]. Wzdłuż zasypanego odcinka rowu wykonano uskok, który ograniczył szersze rozproszenie wód z odchyleniem poprzecznym w kierunku północnym. Konsekwencją tych działań jest koncentracja spływu wód opadowych w kierunku trójmiedzy działek [...], [...] i [...]. Powyższe sytuacje skłoniły właścicieli działek nr [...] i [...] do wykonania muru ogrodzeniowego o wysokości kilkudziesięciu centymetrów, który w zamyśle inwestorów miał ochronić ich nieruchomości przed napływem wód z kierunku zachodniego. Mimo wszystko f działania Państwa T., na działce których znajdował się początkowy odcinek kanalizacji deszczowej, nie ograniczyły się wyłącznie do wykonania muru. W trakcie prowadzonych prac zdemontowano początkowy odcinek kanalizacji deszczowej, a w zamian za niego w mur wprowadzono rurę średnicy 200 mm, umieszczając wlot wyraźnie ponad powierzchnią terenu od strony działki nr [...]. Rura średnicy 200 mm została wprowadzona do posadowionej w gruncie (znajdującej się za murem od strony działki nr [...]) rury 400 mm, stanowiącej pozostałą część kanalizacji deszczowej pomiędzy działkami [...] i [...]. Powyższe działania przyczyniły się do poważnych zmian w pierwotnych stosunków wodnych, ponieważ całkowicie zablokowały spływ wody kanalizacją deszczową i skierowały wody opadowe rowem wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] z działką nr [...] w kierunku drogi powiatowej w rejonie przystanku. W wyniku tych działań, w okresach po opadach deszczu na działce nr [...] powstawało rozlewisko, natomiast w okresach bezdeszczowych grunt na tym obszarze był silnie nawodniony. Taka sytuacja trwała do jesieni 2021 r. W tym okresie właściciele działek nr [...] i [...] poszerzyli otwór w murze betonowym, a następnie wstawili w miejsce wcześniejszej rury średnicy 200 mm rurę średnicy 400 mm. Usytuowana w gruncie rura kanalizacji deszczowej średnicy 400 mm nie została bezpośrednio połączona z nowym odcinkiem rury w murze ogrodzeniowym z uwagi na różnicę poziomów posadowienia poszczególnych elementów. Elementy łączą się ze sobą w wykonanej komorze ziemnej zapewniającej swobodny przepływ wody. Nowo powstały wlot do kanalizacji deszczowej został posadowiony w niewielkim rowie na głębokości 40 cm poniżej poziomu terenu. Tym samym został przywrócony pierwotny spływ wód kanalizacją deszczową a posadowienie rury na głębokości 40 cm przyczyni się do osuszania wcześniej istniejącego rozlewiska na działce nr [...]. Tym samym po przywróceniu drożności rury średnicy 400 mm, spływ wód z trójmiedzy działek nr [...], [...] i [...] odbywa się przedmiotową kanalizacją deszczową. Z kolei rów w rejonie granicy działek nr [...] i [...] z działką nr [...] stanowi awaryjne odprowadzenie wód w sytuacji gdy kanalizacja deszczowa nie będzie w stanie przyjąć całego spływu wód w trakcie obfitych opadów deszczu. Biorąc pod uwagę obecnie panujące stosunki wodne należy stwierdzić, że zmiany dokonane na działkach [...], [...] w K. i [...] w L. nie powodują szkód na gruntach sąsiednich. Taka konkluzja jest zgodna ze stanowiskiem trzech biegłych powołanych w ramach rozpoznania niniejszej sprawy. Zarówno biegły P. W. jak również biegły M. J. wskazali wyłącznie na możliwość okresowego podtapiania działki nr [...]. Natomiast biegły B. R. zwrócił uwagę na zbyt małą średnicę wlotu kanalizacji deszczowej, która może przyczynić się do wystąpienia szkód na działkach nr [...] i [...]. Zatem według biegłych szkody występowały na działce nr [...] w postaci zastoiska wody, natomiast teren działek [...] i [...] był zagrożony zalaniem według biegłego B. R., jednak to zagrożenie wynikało z niewystarczających parametrów kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na tych nieruchomościach. Należy zwrócić uwagę, że w okresie gdy były wydawane opinie biegłych nie przywrócono jeszcze drożności przepływu kanalizacją deszczową średnicy 400 mm, która zdaniem organu jest kluczowa w kwestii odprowadzania wód ze spornego terenu. Mur wykonany przez właścicieli działki nr [...] i [...] jest w rezultacie zabezpieczeniem przed skoncentrowanym spływem wód opadowych od strony działki nr [...]. Powstał on w wyniku niekorzystnej dla tych nieruchomości zmiany dokonanej w obrębie działki nr [...]. Wykonanie muru przy obecnie przywróconym spływie wody kanalizacją deszczową pozwoliło na wyeliminowanie szkód zarówno na działkach nr [...] i [...] (zabezpiecza je wykonany mur ogrodzeniowy), jak również na działce [...] (zabezpiecza ją wykonanie rowu wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] z działką [...] wraz z odprowadzeniem wody do kanalizacji deszczowej). W kwestii szkód na działce nr [...] należy stwierdzić, ze przedmiotowa nieruchomość jest zabezpieczona przed napływem wód powierzchniowych od strony działki nr [...] murkiem ogrodzeniowym. Właściciele działki nr [...] w trakcie postępowania wskazali na zawilgocenie ścian piwnic świadczące o negatywnym oddziaływaniu spływu rowem w rejonie granicy działki nr [...] z działką nr [...]. Należy jednak zwrócić uwagę, że działka nr [...] zawsze była poddana silnej presji napływających wód gruntowych, o czym świadczy wyżej opisany rów usytuowany w granicy nieruchomości. Zawilgocenie ścian związane jest zatem z ogólnymi warunkami gruntowo-wodnymi i silną presją wód gruntowych infiltrujących ze stoku zgodnie ze spadkiem terenu. Należy również zwrócić uwagę, że po dokonanych zmianach stanu wody na gruncie, a przed jesienią 2021 r. spływ wód opadowych z trójmiedzy działek nr [...], [...] i [...] odbywał się w sposób ciągły po zachodniej stronie działki nr [...]. Natomiast w okresie późniejszym, po przywróceniu drożności kanalizacji deszczowej średnicy 400 mm (jesień 2021 r.) spływ wód z trójmiedzy działek nr [...], [...] i [...] odbywa się tym urządzeniem w kierunku drogi powiatowej. Zatem wody opadowe nie są już kierowane w stronę granicy działki nr [...]. Jedynie w okresie intensywnych opadów deszczu nadmiar wody nie mieszczącej się w rurze średnicy 400 mm może przez krótki okres czasu płynąć rowem po zachodniej stronie działki nr [...] bez wyrządzania szkód na przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym należy stwierdzić, że na działce nr [...] nie występują szkody związane ze zmianami stosunków wodnych na działkach [...], [...] i [...]. Podsumowując, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ ustalił ponad wszelką wątpliwość, że na działkach nr [...] oraz [...] i [...] doszło do kilkukrotnych zmian stanu wody na gruncie. Jednocześnie mając na uwadze obecnie panujące stosunki wodne organ stwierdził, że czynniki które spowodowały wystąpienie szkód na działkach nr [...], [...] i [...] zostały wyeliminowane poprzez działania właścicieli działek nr [...] i [...]. W ocenie organu zasadnym jest obsypanie ziemią muru ogrodzeniowego wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...] co będzie stanowiło jego dodatkową ochronę. Nie jest jednak możliwe nakazanie wykonania takiej czynności właścicielowi działki nr [...] ponieważ nie występuje czynnik administracyjny umożliwiający nakazanie (szkoda na gruntach sąsiednich). Niemożność nakazania wynika również z tego, że nie można zobligować właściciela działki nr [...] do działań w obrębie cudzej nieruchomości. Warty podkreślenia jest fakt, że zgodnie z Prawem Wodnym do dbania o należyty stan i poprawne działanie kanalizacji deszczowej są właściciele działek nr [...], [...] i [...], ponieważ urządzenie znajduje się na styku tych trzech nieruchomości. Zatem właściciel działki nr [...] powinien dbać o drożność wlotu kanalizacji deszczowej i zabezpieczyć go przed nanoszeniem rumoszu i kamieni. Z kolei właściciele działek nr [...] i [...] powinni utrzymywać stan i drożność pozostałego odcinka kanalizacji. Odnosząc się do kwestii podnoszonych przez właścicieli działek nr [...] i [...] dotyczących wadliwego wykonania wlotu kanalizacji deszczowej w murze ogrodzeniowym po zachodniej stronie działki nr [...] należy zwrócić uwagę, że urządzenie w pełni umożliwia spływ wód w kierunku drogi, natomiast szkody ze sposobu połączenia rur mogą wystąpić wyłącznie na działce inwestorów, którzy są świadomi jakości wykonanych przez siebie robót. Od tej decyzji odwołanie złożyli G. T. i M. T., zaskarżając decyzję I instancji w punkcie 3. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie przepisów prawa administracyjnego tj. art. 7 K.p.a., art. 79 § 1 K.p.a., art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. Wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji dotyczącej pkt 3 oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 28 kwietnia 2022 r. nr SKO.PW/4171/39/2022 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że na działce nr [...] zmianą stanu wody na gruncie było wykonanie rowu, który skoncentrował dotychczasowy rozproszony spływ wody. W wyniku koncentracji i ukierunkowania rowu bezpośrednio w stronę kanalizacji deszczowej woda w trakcie obfitych opadów przestała być odprowadzana w sposób rozproszony w dwóch kierunkach. Koncentracja spływu w rowie spowodowała zwiększenie prędkości wody, a tym samym umożliwiła nanoszenie większej ilości rumoszu skalnego. Kamienie nanoszone przez wodę powodowały zator na wlocie przepustu, a co za tym idzie zalewanie działki nr [...] i [...]. Na dalszym etapie postępowania administracyjnego właścicielka działki zasypała większą część rowu, pozostawiając wyłącznie odcinek przy zachodniej granicy działki nr [...]. Powyższe działania skłoniły właścicieli działek nr [...] i [...] do wykonania muru ogrodzeniowego o wysokości kilkudziesięciu centymetrów, który miał ochronić ich nieruchomości przed napływem wód z kierunku zachodniego. W trakcie prowadzonych prac zdemontowano początkowy odcinek kanalizacji deszczowej, a w zamian za niego w mur wprowadzono rurę średnicy 200 mm, umieszczając wlot wyraźnie ponad powierzchnią terenu od strony działki nr [...]. Rura średnicy 200 mm została wprowadzona do posadowionej w gruncie (znajdującej się za murem od strony działki nr [...]) rury 400 mm, stanowiącej pozostałą część kanalizacji deszczowej pomiędzy działkami [...] i [...]. Powyższe okoliczności przyczyniły się do poważnych zmian w pierwotnych stosunków wodnych, ponieważ całkowicie zablokowały spływ wody kanalizacją deszczową i skierowały wody opadowe rowem wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] z działką nr [...] w kierunku drogi powiatowej w rejonie przystanku. W wyniku tych działań, w okresach po opadach deszczu na działce nr [...] powstawało rozlewisko, natomiast w okresach bezdeszczowych grunt na tym obszarze był silnie nawodniony. W świetle jednak stanowiska wyrażonego przez trzech biegłych powołanych w ramach rozpoznania niniejszej sprawy obecnie zmiany dokonane na działkach [...], [...] w K. i [...] w L. nie powodują szkód na gruntach sąsiednich. Zarówno biegły P. W., jak również biegły M. J. wskazali wyłącznie na możliwość okresowego podtapiania działki nr [...]. Według biegłych szkody występowały na działce nr [...] w postaci zastoiska wody, natomiast teren działek [...] i [...] był zagrożony zalaniem - z kolei według biegłego B. R., jednak to zagrożenie wynikało z niewystarczających parametrów kanalizacji deszczowej zlokalizowanej na tych nieruchomościach. Podkreślenia wymaga, że mur wykonany przez właścicieli działki nr [...] i [...] jest w rezultacie zabezpieczeniem przed skoncentrowanym spływem wód opadowych od strony działki nr [...]. Powstał on w wyniku niekorzystnej dla tych nieruchomości zmiany dokonanej w obrębie działki nr [...]. Wykonanie muru przy obecnie przywróconym spływie wody kanalizacją deszczową pozwoliło na wyeliminowanie szkód zarówno na działkach nr [...] i [...] (zabezpiecza je wykonany mur ogrodzeniowy), jak również na działce [...] (zabezpiecza ją wykonanie rowu wzdłuż granicy działek nr [...] i [...] z działką [...] wraz z odprowadzeniem wody do kanalizacji deszczowej). Przeprowadzone postępowanie dowodowe owszem potwierdza, że na działkach nr [...] oraz [...] i [...] doszło do kilkukrotnych zmian stanu wody na gruncie, jednak mając na uwadze obecnie panujące stosunki wodne - czynniki które spowodowały wystąpienie szkód na działkach nr [...], [...] i [...] zostały wyeliminowane poprzez działania właścicieli działek nr [...] i [...]. W tym kontekście nakazanie H. U. likwidacji rowu przebiegającego przez działkę [...] obecnie nie wprowadzi jakichkolwiek zmian powodujących zapobieżenie ewentualnym szkodom, a zatem żądanie uchylenia przez strony skarżące zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 3 jest niezasadne. Nie jest bowiem spełniona przesłana z art. 29 Prawa wodnego, o której było mowa powyżej. Trafnie natomiast wywiódł organ I instancji, że należy ewentualnie obsypać ziemią muru ogrodzeniowego wzdłuż zachodniej granicy działki nr [...], co będzie stanowiło jego dodatkową ochronę. Nie jest jednak możliwe nakazanie wykonania takiej czynności właścicielowi działki nr [...], ponieważ nie występuje podstawa uzasadniająca wydanie takiego rozstrzygnięcia, tj. szkoda na gruntach sąsiednich. Ponadto nie można zobligować właściciela działki nr [...] do działań w obrębie cudzej nieruchomości. Z kolei zgodnie z przepisami Prawa wodnego do dbania o należyty stan i poprawne działanie kanalizacji deszczowej są właściciele działek nr [...], [...] i [...], ponieważ urządzenie znajduje się na styku tych trzech nieruchomości. Zatem właściciel działki nr [...] powinien dbać o drożność wlotu kanalizacji deszczowej i zabezpieczyć go przed nanoszeniem rumoszu i kamieni. Z kolei właściciele działek nr [...] i [...] powinni utrzymywać stan i drożność pozostałego odcinka kanalizacji. Co szczególnie istotne, opinie biegłych, pozwalają na wyprowadzenie wniosków wspólnych dla wszystkich opracowań. Mając na uwadze wydane w sprawie orzeczenie Sądu, kwestiami jakie organ miał rozstrzygnąć było określenie stanu pierwotnego, określenie czy doszło do zmian oraz czy zmiany spowodowały szkody na przedmiotowych nieruchomościach. Okoliczności te zostały zweryfikowane i pozwolił na przyjęcie konkluzji, które następnie doprowadziły do wydania decyzji z dnia 3 lutego 2022 r. Dodatkowym zagadnieniem, jakie organ zweryfikował, była kwestia przywrócenia spływu wód kanalizacją deszczową średnicy 400 mm. W ocenie organu, mimo iż rura 400 mm jest niewystarczająca, by pomieścić spływ wód podczas bardzo intensywnego deszczu, to istnieje dodatkowe zabezpieczenie w postaci rowu po zachodniej stronie działek nr [...] i [...], który w takich sytuacjach bezpiecznie odprowadzi wody opadowe. W ocenie organu obecnie istniejące rozwiązania pozwalają na odprowadzanie wód opadowych w kierunku drogi powiatowej bez szkody dla nieruchomości będących przedmiotem niniejszego rozstrzygnięcia. Podsumowując, na podstawie zebranego materiału dowodowego w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że konkluzja organu I instancji jest prawidłowa. W ocenie Kolegium postępowanie wyjaśniające przeprowadzone zostało w sposób wszechstronny, a zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwolił na ustalenie w sposób wystarczający stanu faktycznego. Kolegium Odwoławcze nie podziela zarzutów przedstawionych w odwołaniu, w szczególności należy podnieść, że Organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe z uwzględnieniem zasad procesowych, w tym przede wszystkim zasady prawdy obiektywnej oraz zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, a także zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej i zasady przekonywania stron. Brak jest zatem podstaw do zarzucenia naruszenia art. 7, art. 77, art. art. 78, art. 79 i art. 80 K.p.a. Na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosła G. T. i M. T. zarzucając naruszenie art. 79 § 1 K.p.a. i całkowite pominięcie kwestii wykonania bezprawnych czynności przez biegłego, naruszenie art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku strony o przesłuchaniu świadka mającego wiedzę w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty w konkluzji wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wniosło o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Stosownie do przepisu art. 145 p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu decyzji i postanowień z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych - o ile ich naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. treść wydanej decyzji lub postanowienia. Kontroli sądu w niniejszym postępowaniu, poddana jest ocena legalności decyzji wydanej w sprawie o naruszenie stosunków wodnych, odmawiającą nakazania, właścicielom trzech odrębnych nieruchomości - działek nr [...] oraz [...] i [...] nakazania przywrócenia stanu poprzedniego. W ocenie organów obu instancji, naruszenia stosunków wodnych skutkiem których występowały szkody w postaci powstawania rozlewisk wodnych na działce nr [...] w różnym czasie dopuścili się właściciele wszystkich tych działek, tym niemniej działania podjęte przez właścicieli działek nr [...] i [...] wyeliminowały występowanie szkód z powodu tych naruszeń. W ocenie sądu ocena ta nie ma żadnych podstaw w dokonanych przez organ ustaleniach. Przede wszystkim wskazać należy, iż decyzję dotyczącą naruszeń wodnych na wyżej wskazanych działkach rozpoznawał tutejszy sąd, który wyrokiem z dnia 7 czerwca 2019 r. II SA/Kr 1610/18 uchylił decyzje organów obu instancji wskakując w uzasadnieniu zakres sprawy konieczny do ustalenia oraz zawarł wskazania do dalszego toku postępowania. Zgodnie z art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Jak zasadnie wskazano w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 czerwca 2022 r. III OSK 5044/21 przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie. Ocena prawna może przy tym dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego, jak i kwestii zastosowania określonego przepisu prawa jako podstawy do wydania decyzji. Obowiązek podporządkowania się ocenie prawnej wyrażonej w wyroku sądu administracyjnego może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. W ocenie sądu organ do wskazań zawartych w tym wyroku i oceny prawnej się nie zastosował, o czym w dalszej części uzasadnienia. Niniejsza sprawa dotyczy naruszeń stosunków wodnych ze szkodą dla działek sąsiednich. Zgodnie z dyspozycją z dyspozycją art. 29 ust. 1 pkt 1 nieobowiązującej już ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne Dz.U. z 2005r. Nr 239, poz. 2019 ze zm. (dalej: ustawa) która w niniejszej sprawie ma zastosowanie na podstawie uregulowań derogacyjnych aktualnie obowiązującej ustawy Prawo wodne, właściciel gruntu, o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, nie może: zmieniać stanu wody na gruncie, a zwłaszcza kierunku odpływu znajdującej się na jego gruncie wody opadowej ani kierunku odpływu ze źródeł – ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Z kolei art. 29 ust 2 ustawy stanowi, i na właścicielu gruntu ciąży obowiązek usunięcia przeszkód oraz zmian w odpływie wody, powstałych na jego gruncie wskutek przypadku lub działania osób trzecich, ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Przepis art. 29 ust 3 przesądza z kolei, iż jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. W postępowaniu o naruszenie stosunków wodnych powinnością organu jest ustalenie, czy doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie. Jeżeli odpowiedź jest pozytywna, organ winien jednoznacznie ustalić, kto i kiedy zmiany tej dokonał, na czym zmiana ta polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim czy wpływ ten jest szkodliwy dla terenów sąsiednich tj. czy powoduje lub może powodować powstanie szkody na gruncie lub gruntach, nie należących do sprawcy naruszenia. Dla przypisania odpowiedzialności za zmianę stosunków wodnych niezbędne jest ustalenie związku przyczynowego między działaniem (naruszeniem stosunków wodnych) a szkodą na gruncie sąsiednim. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 4 kwietnia 2012 r. II SA/Sz 1381/11 LEX nr 1138839, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 marca 2012 r. II SA/Gl 890/11 LEX nr 1138468, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 sierpnia 2011 r. II SA/Rz 393/11 LEX nr 1153201. Samo naruszenie stosunków wodnych należy rozumieć, jako ingerencję w teren działki, skutkującą zmianą zastanego stanu gospodarki wodnej na tym gruncie np. ingerencją, na skutek której nastąpiła zmiana kierunku czy też intensywności spływu wód z terenu działki z której naruszenia dokonano, na teren działek sąsiednich. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 II SA/Gl 714/18 spowodowanie przez właściciela działki zmiany stanu wody na gruncie, dające organom podstawę do zastosowania sankcji, o jakich mowa w art. 29 ust. 3 ustawy prawo wodne, to takie działanie właściciela lub innych osób na jego gruncie, które ingeruje w naturalny stan wody na danym terenie, związany przykładowo z jego ukształtowaniem, warunkami przyrodniczymi, czy też hydrologicznymi. Podkreślić też należy, iż naruszenie stosunków wodnych, to świadome czy też nieświadome działanie właściciela terenu, które w jakikolwiek sposób zmienia dotychczasowy stan wód na tym terenie (jej zaleganie czy odprowadzanie) ze szkodą dla terenów do niego nie należących. W orzecznictwie podkreśla się, iż wydanie decyzji w trybie art. 29 ust 3 ustawy wymaga przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego. Wszędzie tam, gdzie sprawa nie jest oczywista i w drodze logicznego rozumowania nie da się ustalić tych dwóch elementów tj. faktu naruszenia stosunków wodnych i szkody z tym związanej dla nieruchomości sąsiednich, organy administracji z reguły obowiązane są w prowadzonym postępowaniu, do pozyskania stosownej ekspertyzy biegłego z zakresu hydrologii, która okoliczności te ustali (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lutego 2015 r. II OSK 1621/13, Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r. II OSK 1538/11). Postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych prowadzone jest na wniosek lub z urzędu. Niezależnie od trybu wszczęcia tego postępowania pełne zastosowanie mają ogólne reguły rządzące postępowaniem przed organami administracji. Mowa tu o wyrażonej w art. 7 K.p.a. zasadzie, iż w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (zasada prawdy obiektywnej]) a także zasada oficjalności, zgodnie z którą organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1). W postępowaniu tym bezwzględnie istotną jest prawidłowe stosowanie przez organ administracji reguły o której mowa w art. 80 K.p.a. - organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie sądu, organy obu instancji nie oceniły w sposób prawidłowy zgromadzonych w sprawie dowodów, w aspekcie kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia. Jak wynika z decyzji, pierwotnie naruszenia stosunków wodnych dopuściła się właścicielką działki nr [...]. Jak wynika z opisu zawartego w decyzji organu I instancji "na działce nr [...] pierwotnie zmianą stanu wody na gruncie było wykonanie rowu, który skoncentrował dotychczasowy rozproszony spływ wody. W wyniku koncentracji i ukierunkowania rowu bezpośrednio w stronę kanalizacji deszczowej woda w trakcie obfitych opadów przestała być odprowadzana w sposób rozproszony w dwóch kierunkach. Koncentracja spływu w rowie spowodowała zwiększenie prędkości wody a tym samym umożliwiła nanoszenie większej ilości rumoszu skalnego. Kamienie nanoszone przez wodę powodowały zator na wlocie przepustu, a co za tym idzie zalewanie działki nr [...] i [...]. Na dalszym etapie postępowania administracyjnego właścicielka działki zasypała większą część rowu, pozostawiając wyłącznie odcinek przy zachodniej granicy działki nr [...]. Wzdłuż zasypanego odcinka rowu wykonano uskok, który ograniczył szersze rozproszenie wód z odchyleniem poprzecznym w kierunku północnym. Konsekwencją tych działań jest koncentracja spływu wód opadowych w kierunku trójmiedzy działek [...], [...] i [...]". Konsekwencja tego działania było to, że wody opadowe oraz gruntowe (powierzchniowe), spływ których dotychczas odbywał się w sposób rozproszony (w dwu kierunkach) został skoncentrowany i ukierunkowany w stronę działek nr [...], [...] i [...]. Budowa ogrodzenia na działkach zalewanych od strony działki nr [...] w tym murków ogrodzeniowych powodowała jedynie częściową ochronę tych działek przed ich zalewaniem, które to zalewanie było konsekwencją naruszenia stosunków wodnych przez właścicielkę działki nr [...]. W ocenie sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, organ administracji winien w tej sytuacji nakazy przywrócenia stanu poprzedniego lub nakazania wykonania urządzeń zapobiegających szkodom kierować przede wszystkim do właścicielki działki nr [...]. Dalej wskazać należy, iż organ wskazując, że działania podjęte przez właścicieli działek nr [...] i [...] (wstawienie rury o średnicy 400 mm do kanalizacji deszczowej przebiegającej wzdłuż granicy działek nr [...] i [...]) wyeliminowały czynniki powodujące szkody na tych działkach jak również działce nr [...] nie wskazuje w oparciu o jakie dowody dokonał tego ustalenia. Wszystkie ekspertyzy jakie w sprawie zostały wykonane, pochodzą z przed daty wykonania tych prac. Nie wiadomo zatem jak organ ustalił, że prace te są wystarczające do przyjęcia, że szkody spowodowane przekierowaniem wód opadowych i gruntowych z terenu działki nr [...] w kierunku działek nr [...] i [...], już nie będą występowały. Organ nie podaje źródeł przyjętego założenia, które jest tym bardziej niewiarygodne, że w samej decyzji zaznaczono, iż kanalizacja ta cyt. "jest niewystarczająca by pomieścić spływ wód podczas bardzo intensywnego deszczu" (str. 6 decyzji organu I instancji, str. 8 decyzji organu II instancji). Dalej przyjęte założenie, że "istnieje dodatkowe zabezpieczenie postaci rowu po zachodniej stronie działek nr [...] i [...] który w takich sytuacjach bezpiecznie odprowadzi wody opadowe" wydaje się być całkowicie dowolne. Organy obu instancji nie podają jakie to przeprowadziły dowody by ustalić tą kluczową dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność. Organ nie podaje także, na jakich to dowodach oparł się ustalając, że zawilgocenia ścian piwnic budynku na działce nr [...] jest związane z ogólnymi warunkami gruntowo wodnymi i silną presją wód gruntowych infiltrujących ze stokiem zgodnie ze spadkiem terenu tj. że zawilgocenie to nie ma związku ze zmianą stanu wód na wyżej położonej działce nr [...]. Dokonując tego stwierdzenia organ na żadne miarodajne źródła się nie powołuje Sąd zwraca przy tym uwagę, że jeżeli nawet właściciele działek nr [...] i [...], wykonali roboty, które poprawiły stan wód na gruncie, nie eliminuje to faktu, że na z wyżej położonej działce nr [...], na skutek na skutek naruszenia stosunków wodnych przez właścicielkę tej działki w dalszym ciągu dochodzi do przekierowania wody w kierunku działek nr [...], [...] i [...], co w przyszłości może powodować szkody (lub powoduje już aktualnie) choćby w postaci uszkadzana murków ogrodzeniowych przez nawalnie spływające wody. Okoliczność ta nie była przedmiotem ustaleń organu. W ocenie sądu organy obu instancji nie zastosowały się do zaleceń wydanych przez tut. sąd w sprawie II SA/Kr 1610/18. W uzasadnieniu tego wyroku sąd wskakuje, iż "Ustalenia tej opinii organ powinien przy ponownym rozpoznaniu sprawy m.in. jednoznacznie i wszechstronnie zweryfikować z materiałem znajdującym się na płycie CD stanowiącym załącznik do odwołania od ostatniej w sprawie decyzji organu I instancji a także wniosku G. T. z dnia 2 grudnia 2015 r. Prowadząc postępowanie wyjaśniające organ I instancji powinien także w sposób wszechstronny i pozbawiony arbitralności wyjaśniać wątpliwości merytoryczne i faktyczne zgłaszane przez strony postępowania. Na marginesie Sąd zauważa, że w tym powinien rozważyć/wyjaśnić zgodnie z k.p.a. podnoszone przez skarżących bardzo ogólnie kwestie związane z ew. wyłączeniem tego organu od załatwienia sprawy z uwagi na sygnalizowane ew. związki organu, pracownika organu ze stroną postępowania H. U.." Dalej sąd wskazuje, iż "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ - po uprzednim zgodnym z k.p.a. wyeliminowaniu wątpliwości w zakresie wyłączenia organu, czy też odpowiednio pracownika od prowadzenia postępowania, po określeniu zastanego dla kontrolowanych stosunków wodnych stanu faktycznego w czasie i terenie - powinien kwestie te wyjaśnić, gdyż w chwili obecnej z treści kontrolowanej decyzji wynika, że ciężar uzdrowienia przedmiotowych stosunków wodnych został nałożony w przeważającej mierze na skarżących". Przytoczyć też należy fragment uzasadnienia w którym sąd stwierdza, iż "Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ powinien rozważyć potrzebę przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, przesłuchania świadków wskazanych przez skarżących w skardze, i ew. sporządzenia opinii uzupełniającej przez innego biegłego". W kontrolowanej decyzji organ nie wskazuje na ustalenia dokonane w oparciu o wskazane w wyżej przytoczonym wyroku dowody tj. materiał z płyta CD dowody, przeprowadzenie rozprawy administracyjnej oraz dowód z przesłuchania świadków wskazanych w skardze. Organ nie wskazuje także na wyeliminowaniu wątpliwości co do bezstronności pracownika prowadzącego postępowanie. Ponownie rozpoznając sprawę organ ponowi dowód z ekspertyzy rzeczoznawcy z zakresu hydrologii, zalecając przede wszystkim wskazanie jakie roboty wykonać należy na działce nr [...] by przywrócić pierwotny, rozproszony sposób odprowadzania wód opadowych z tej działki. Mając na uwadze wyżej wskazane okoliczności sąd, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz lit c, orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. W kwestii kosztów Sąd orzekł, jak w pkt 2 sentencji wyroku, na podstawie art.200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o zarządzenia przewodniczącego wydziału wydane na podstawie art. 15zzs4 ust 3 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV (Dz.U. 2020.875).