I SA/Op 285/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Anna Komorowska - Kaczkowska po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. M. na zawiadomienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu w przedmiocie pozostawienia ponaglenia bez rozpoznania postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE W dniu 14 marca 2023 r. do Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią wpłynęło pismo M. M. (dalej określny jako skarżący) z 8 marca 2023 r., w którym odniósł się on do prowadzonego wobec niego postępowania egzekucyjnego. Po doprecyzowaniu, że ww. pismo stanowi m.in. zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej Naczelnik Urzędu Skarbowego w Nakle nad Notecią przekazał pismo skarżącego do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu, jako wierzyciela dochodzonej należności. W dniu 8 maja 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wezwał Skarżącego do wskazania (w terminie 7 dni od doręczenia wezwania) na podstawie jakiej przesłanki z art. 33 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 479 ze zm.) kwestionuje prowadzone postępowanie egzekucyjne. Skarżący został pouczony, że jeżeli nie zastosuje się do wezwania, jego podanie zostanie pozostawione bez rozpoznania. Wezwanie skarżący odebrał 26 maja 2023 r. W wyznaczonym terminie skarżący nie udzielił żadnej odpowiedzi. W dniu 21 czerwca 2023 r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu pozostawił bez rozpoznania zarzuty skarżącego zawarte w piśmie z 8 marca 2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy z 10 stycznia 2023 r. nr [...]. Zawiadomienie organu I instancji nr [...] zostało odebrane przez dorosłego domownika skarżącego 10 lipca 2023 r. W dniu 29 czerwca 2023 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wpłynęło pismo skarżącego z 26 czerwca 2023 r. zatytułowane skarga, w którym skarżący powołał się na numer sprawy [...], wskazał na przysługujące mu prawo do wniesienia ponaglenia oraz przywołał obowiązujące w tym zakresie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto wystąpił z prośbą w zakresie informacji o przetwarzaniu danych osobowych, na którą Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu odpowiedział w piśmie z 14 sierpnia 2023 r. nr [...] . Wniesione przez skarżącego ponaglenie z aktami sprawy organ I instancji przekazał drogą elektroniczną do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (jako organu właściwego do rozpatrzenia ponaglenia) przy piśmie z 4 lipca 2023 r. nr [...]. W dniu 11 lipca 2023 r. pismem nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wezwał skarżącego do uzupełnienia ponaglenia o jego uzasadnienie. Na usunięcie braku formalnego został wyznaczony termin 7 dni od doręczenia pisma. Jednocześnie organ pouczył skarżącego, że nieuzupełnienie ponaglenie we wskazanym terminie skutkować będzie pozostawieniem ponaglenia bez rozpoznania. Skarżący odebrał wezwanie 28 lipca 2023 r., a zatem termin na uzupełnienie ponaglenia zaczął biec 29 lipca 2023 r. i upłynął 4 sierpnia 2023 r. Ponieważ skarżący nie odpowiedział na wezwanie organu, zawiadomieniem z 14 sierpnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu poinformował Skarżącego o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. W dniu 27 września 2023 r. do Izby Administracji Skarbowej w Opolu wpłynęło pismo zatytułowane skarga z 22 września 2023 r. W treści pisma skarżący wskazał, że wnosi skargę na pismo z 14 sierpnia 2023 r. znak sprawy nr [...], którym to Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. pozostawił bez rozpoznania odwołanie do decyzji nr [...]. W uzasadnieniu skargi skarżący zakwestionował zasadność skierowanego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu do uzupełnienia braków formalnych, a także podnosił kwestie związane z brakiem podstaw do pozostawienia bez rozpoznania zarzutów skarżącego z 8 marca 2023 r. w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej w oparciu o tytuł wykonawczy z 10 stycznia 2023 r. nr [...]. Pismo to zostało przekazane przez organ Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu wraz z aktami sprawy. Jednocześnie w odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wniósł o jej odrzucenie. Organ podkreślał, że skarżący wniósł do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu pismo z 26 czerwca 2023 r., które - ze względu na przywołaną w nim podstawę prawną, opisany stan faktyczny - zostało uznane przez organ I instancji m.in. za ponaglenie. Organ akcentował, iż wbrew temu, co wynika częściowo w uzasadnienia skargi z 22 września 2023 r., pismo to nie mogło zostać potraktowane jako środek zaskarżenia na zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, gdyż na taka kwalifikację nie pozwalała jego treść, a nadto pismo to zostało wniesione przed dniem, zanim skarżący dowiedział się o pozostawieniu pisma z 8 marca 2023 r. w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych bez rozpoznania. Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania zostało odebrane przez dorosłego domownika dopiero 10 lipca 2023 r. Natomiast dokumenty dotyczące ponaglenia zostały przekazane do organu wyższego stopnia przy piśmie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 4 lipca 2023 r. nr [...]. W dalszej części odpowiedzi na skargę organ wyjaśniał, że zawiadomienie o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania zostało wydane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem Jeżeli podanie nie spełnia innych wymagań ustalonych w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Organ podkreślał przy tym, że w orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że pozostawienie podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w formie czynności, która jest czynnością materialno - techniczną. Jako czynność materialno – techniczna natomiast, zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania nie podlega kontroli sądu administracyjnego, co oznacza, że nie przysługuje na nie prawo wniesienia skargi. W piśmie z 14 listopada 2023 r, będący odpowiedzią na wezwanie Sądu do uzupełnienia braków formalnych skargi, skarżący uzupełnił w terminie braki formalne skargi wskazując numer PESEL oraz zawarł uzasadnienie, w którym szeroko opisał kwestie związane postępowaniami podatkowym toczącymi się wobec niego, a odnoszącymi się do podatku od towarów i usług. Z kolei organ w piśmie z 14 grudnia 2023 r., podtrzymał swoje stanowisko w przedmiocie niedopuszczalności drogi sądowej i wniósł o odrzucenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Badanie merytorycznej zasadności skargi wniesionej do sądu administracyjnego zawsze poprzedza sprawdzenie jej wymogów formalnych, w tym dopuszczalności wniesienia skargi poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek jej odrzucenia w świetle art. 58 § 1 pkt 1 - 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). Natomiast skarga jest niedopuszczalna, jeżeli nie spełnia ustawowo określonych warunków odnośnie przedmiotu skargi, jej formy i treści. Zgodnie z art. 1 § 1 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 2 p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do rozpoznawania spraw sądowo-administracyjnych. Natomiast granice kognicji rzeczowej sądu administracyjnego doprecyzowane zostały w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996 i 1579), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r. poz. 613, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto jak wynika dalej z przepisów § 2a i § 3 art. 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w: 1) sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, 2) w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Wyszczególnienie w cytowanym wyżej przepisie art. 3 § 2, § 2a i § 3 p.p.s.a. wymienionych wyżej aktów i czynności oraz spraw ma charakter wyczerpujący i stanowi ono katalog zamknięty (enumeracja pozytywna), co oznacza, że skarga wniesiona w jakichkolwiek innych przypadkach niż w nim wskazanych, nie podlega właściwości sądów administracyjnych. Rolą sądu administracyjnego jest więc uprzednie zbadanie każdej z wniesionych skarg pod względem jej dopuszczalności. Dopiero stwierdzenie, że dana sprawa podlega kognicji sądów administracyjnych będzie otwierało drogę do merytorycznej oceny kwestionowanego aktu, czynności, bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z akt sprawy wynika, że 29 czerwca 2023 r. do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu wpłynęło pismo skarżącego z 26 czerwca 2023 r. zatytułowane skarga, w którym skarżący powołał się na numer sprawy [...]. W piśmie wskazał na przysługujące mu prawo do wniesienia ponaglenia oraz przywołał obowiązujące w tym zakresie przepisy k.p.a. Ponaglenie z aktami sprawy organ I instancji przekazał drogą elektroniczną do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu przy piśmie z 4 lipca 2023 r. nr [...]. Z akt sprawy wynika również, że 11 lipca 2023 r. pismem nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu wezwał skarżącego do uzupełnienia ponaglenia o jego uzasadnienie w terminie 7 dni od doręczenia pisma. Jednocześnie w piśmie tym organ wskazał, że nieuzupełnienie ponaglenie o jego uzasadnienie skutkować będzie pozostawieniem tego ponaglenia bez rozpoznania. Skarżący odebrał wezwanie 28 lipca 2023 r., a zatem termin na uzupełnienie ponaglenia zaczął biec 29 lipca 2023 r. i upłynął 4 sierpnia 2023 r. Ponieważ skarżący nie odpowiedział na wezwanie, zawiadomieniem z 14 sierpnia 2023 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu poinformował Skarżącego o pozostawieniu ponaglenia bez rozpoznania. Sąd podzielił stanowisko organu, że pismo z 26 czerwca 2023 r. skarżącego wniesione do Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu ze względu na przywołaną w nim podstawę prawną opisany stan faktyczny należało uznać za ponaglenie. Wbrew podnosi obecnie skarżący pismo to nie mogło zostać potraktowane jako środek zaskarżenia na zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, gdyż na taka kwalifikację nie pozwalała na to jego treść, a nadto pismo to zostało wniesione przed dniem, zanim skarżący dowiedział się o pozostawieniu pisma z 8 marca 2023 r. w przedmiocie zarzutów egzekucyjnych bez rozpoznania Jak bowiem wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania zostało odebrane przez dorosłego domownika dopiero 10 lipca 2023 r. Mając powyższe na uwadze Sąd przyjął, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest pismo Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 14 czerwca 2023 r., znak sprawy [...], którym to organ ten działając na podstawie art. 64§ 2 k.p.a. pozostawił bez rozpoznania ponaglenie wniesione przez skarżącego w piśmie z 26 czerwca 2023 r. W tym miejscu należy wskazać, że jak wynika z uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 września 2013 r. sygn. akt I OPS 2/13, nie ulega wątpliwości, że pozostawienie podania bez rozpoznania w trybie art. 64 § 2 k.p.a. następuje w drodze czynności materialno-technicznej, o której podjęciu należy powiadomić wnoszącego podanie na piśmie. W najnowszej literaturze przedmiotu nie ma w tej kwestii wątpliwości (por. np. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012, s. 311; W. Chróścielewski, J.P. Tarno: Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2011, s. 120; G. Łaszczyca /w:/ G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, t. I, Warszawa 2013, s. 625; R. Stankiewicz /w:/ M. Wierzbowski, A. Wiktorowska: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2013, s. 386). Nie jest to jednak czynność w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., ponieważ nie spełnia kryteriów określonych w tym przepisie. Czynność ta bowiem nie potwierdza ani nie zaprzecza, że dotyczy uprawnienia lub obowiązku wynikających wprost z ustawy. Podejmując tę czynność, organ prowadzący postępowanie informuje stronę, że nie rozpozna jej sprawy na podstawie wniesionego podania, ponieważ ta w terminie nie uzupełniła braków tego podania. Poza tym pozostawienie sprawy bez rozpoznania z tej przyczyny, co do zasady (tzn. o ile możliwość wystąpienia z żądaniem nie jest ograniczona terminem prawa materialnego) nie pozbawia strony uprawnienia do rozpoznania jej sprawy. Jeżeli więc organ prowadzący postępowanie pozostawia podanie bez rozpoznania, mimo że nie zachodzą przesłanki uzależniające podjęcie tej czynności materialno-technicznej (np. wezwanie organu wystosowane na podstawie art. 64 § 2 k.p.a., było wadliwe – wyrok NSA z 22 lutego 2012 r., II GSK 3/11), to pozostaje on w bezczynności, bo odmawia rozpatrzenia sprawy i wydania aktu administracyjnego. Jednocześnie Sąd wskazuje, iż jeśli skarżący kwestionuje oprócz zasadności pozostawienia bez rozpoznania ponaglenie wniesionego przez niego pismem z 26 czerwca 2023 r., ale i pozostawienie bez rozpoznania odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym to także w tym zakresie może wnieść stosowne ponaglenie, które musi jednak odpowiadać wymogom formalnym, zgodnie bowiem z art. 37 § 2 k.p.a. ponaglenie musi zawierać uzasadnienie. Uprawnienie do wniesienia ponaglenie nie jest obwarowane żadnym terminem. Nadto pozostawienie przez organ ponaglenia bez rozpoznania nie wyklucza złożenia do sądu skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania lub bezczynności organu. Powyższe wymaga jednak zainicjowania stosownego postępowania sądowoadministracyjnego w tym zakresie. Podsumowując, Sąd uznał, że skarga w niniejszej sprawie dotyczy czynności materialno- technicznej, a tym samym jako dotycząca czynności nieobjętej zakresem właściwości sądów administracyjnych (art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a.) podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., o czym orzeczono w sentencji postanowienia.