I SA/Op 142/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 20 lutego 2023 r., nr 1601-IEW.4269.5.2023 w przedmiocie zwrotu wniosku o umorzenie należności z mandatu karnego postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: DIAS) wydał 20 lutego 2023 r. postanowienie nr 1601-IEW.4269.5.2023, którym - po rozpatrzeniu zażalenia A. C. - utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu z 22 listopada 2022 r. nr 1609-SCM-7.4268.2866.2022.27.K.Sk o zwrocie wniosku o umorzenie w całości należności z tytułu grzywny nałożonej w drodze mandatu karnego w kwocie 100 zł wraz z kosztami upomnienia w kwocie 11,60 zł. Postanowienie DIAS doręczono adresatowi 13 marca 2023 r. za zwrotnym potwierdzeniem odbioru. A. C. (dalej: strona), w piśmie wysłanym 12 kwietnia 2023 r. za pośrednictwem Poczty Polskiej, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu (dalej: Sąd) na opisane wyżej postanowienie DIAS. W skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, w piśmie z 16 maja 2023 r., Sąd wezwał stronę do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez podanie numeru PESEL (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: ppsa) oraz podpisane wniesionej skargi lub nadesłanie podpisanego egzemplarza skargi (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Przesyłka zawierająca wezwanie była awizowana po raz pierwszy 19 maja 2023 r. i pozostawiona w placówce pocztowej, o czym adresata powiadomiono, poprzez pozostawienie zawiadomienia w oddawczej skrzynce pocztowej. Strona odebrała wezwanie w placówce pocztowej w dniu 5 czerwca 2023 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (karta 13 akt sądowych). W egzemplarzu skargi, wysłanym do Sądu za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 12 czerwca 2023 r., strona usunęła wskazane braki formalne (karty 14-15 akt sądowych). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność ustalając, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia, wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 ppsa. Przesłankami tymi są: niewłaściwość sądu (pkt 1), niezachowanie terminu wniesienia skargi (pkt 2), nieuzupełnienie w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi (pkt 3), zawisłość sprawy (pkt 4), brak zdolności sądowej lub procesowej (pkt 5), brak interesu prawnego wnoszącego skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ppsa (pkt 5a) oraz niedopuszczalność skargi z innych przyczyn (pkt 6). Zgodnie z art. 46 ppsa, każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (§ 1 pkt 4), a jeżeli jest pierwszym pismem w sprawie - również numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku (§ 2 pkt 1 lit. b). Skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym (art. 57 § 1 ppsa). Na mocy art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wezwanie do uzupełnienia lub poprawienia pisma kierowane jest do strony pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Takim wyjątkiem jest w szczególności art. 58 § 1 pkt 3 ppsa, na podstawie którego sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Postępowanie przewidziane w art. 49 ppsa nazywane jest naprawczym, a jego celem jest ostateczne umożliwienie nadania biegu pismu niespełniającemu wymogów formalnych. Celem wezwania do usunięcia braków formalnych jest usunięcie tych braków, a sankcja z art. 58 § 1 ppsa związana jest z nieusunięciem braków formalnych. Uzupełnienie braków pisma powinno nastąpić przed nadaniem pismu biegu. Artykuł 49 ppsa nie upoważnia sądu do samodzielnego uzupełniania braków, lecz wprost zobowiązuje do wezwania strony w celu udzielenia stosownych informacji. Tryb z art. 49 ppsa znajduje zastosowanie, gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych ogólnych, określonych w art. 46 i art. 47 ppsa, ale także szczególnych, przewidzianych dla niektórych pism, np. skargi (art. 57 ppsa). Termin 7 dni na uzupełnienie lub poprawienie pisma jest terminem ustawowym, co oznacza, że nie może być skracany ani przedłużany. Jednak może zostać on przywrócony na skutek złożenia wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków (art. 86 § 1 ppsa). Strona narusza termin, gdy nie podejmuje czynności uzupełniających lub podejmuje je bezskutecznie, tzn. braki nie zostaną uzupełnione w całości lub części. Niezastosowanie się do wezwania sądu wystosowanego w trybie art. 49 § 1 ppsa prowadzi do formalnego zakończenia sprawy. Skarga podlega odrzuceniu, gdy strona nie uzupełniła choćby tylko jednego z kilku braków formalnych wskazanych w wezwaniu. Podobnie dzieje się, gdy skarga została uzupełniona, ale po zakreślonym terminie (por. postanowienie NSA z 20 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 29/06). NSA w uchwale z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, stwierdził, że uzupełnienie braków formalnych skargi przed jej odrzuceniem, jednak po upływie terminu, o którym mowa w art. 49 § 1 ppsa, oznacza, że skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu i podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. Na mocy art. 69 § 1 ppsa, doręczenia dokonuje się w mieszkaniu, w miejscu pracy lub tam, gdzie się adresata zastanie. W razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 69 § 1 ppsa, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640) (...), dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2 (art. 73 § 1 ppsa). Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej (...) w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 ppsa). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w art. 73 § 2 ppsa, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 ppsa). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 ppsa). Fikcja prawna doręczenia przewidziana w art. 73 § 4 ppsa jest skuteczna w tym znaczeniu, że pociąga za sobą wszelkie skutki doręczenia. Instytucja fikcji doręczenia w istocie sprowadza się do stwierdzenia, że strona odebrała przesyłkę, podczas gdy fizycznie do takiego odbioru nie doszło (por. postanowienie NSA z 3 sierpnia 2022 r., sygn. akt III FZ 153/22). Strona miała możliwość odebrania przesyłki, ale z niej nie skorzystała (por. postanowienie NSA z 9 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 368/11). Przewidziana w art. 73 ppsa instytucja doręczenia pism rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone jego adresatowi. Norma z art. 73 § 4 ppsa wprowadza fikcję prawną doręczenia, które w tym przypadku ma charakter doręczenia zastępczego. Domniemanie, o którym mowa w art. 73 § 4 ppsa, polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby rozpoczyna swój bieg termin do uzupełnienia braków formalnych skargi (por. postanowienie WSA w Gdańsku z 29 listopada 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 700/19, postanowienie WSA w Gdańsku z 29 lipca 2020 r., III SA/Gd 596/20). Jeżeli zawiadomiony we właściwy sposób adresat pisma nie dokonał jego odbioru z placówki pocztowej, doręczenie uważa się za dokonane z upływem 14 dni od daty złożenia pisma w placówce pocztowej (por. postanowienie NSA z 25 czerwca 2008 r., sygn. akt II FZ 189/08, postanowienie NSA z 4 maja 2022 r., sygn. akt I FZ 277/21). W takim przypadku za datę doręczenia pisma uważa się dzień, w którym upłynął wskazany czternastodniowy termin (por. postanowienie NSA z 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I GSK 998/10, postanowienie NSA z 3 grudnia 2010 r., sygn. akt I GSK 921/10). Termin czternastodniowy, o którym mowa w art. 73 ppsa, nie biegnie od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie (próba doręczenia przesyłki), tylko od następnego dnia (por. postanowienie NSA z 1 sierpnia 2014 r., sygn. akt II FZ 767/14), co wynika z art. 83 § 1 ppsa w zw. z art. 111 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.). Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 1640), przesyłkę pocztową, której nie można doręczyć adresatowi, operator pocztowy, który zawarł z nadawcą umowę o świadczenie usługi pocztowej, zwraca nadawcy. W konsekwencji tego, przypadku, gdy podmiotem doręczającym był pracownik operatora pocztowego, przesyłkę niepodjętą w terminie placówka pocztowa operatora opatruje na przesyłce adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie sądowi wysyłającemu. Wydanie - na żądanie strony - awizowanego pisma, po upływie terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 ppsa, na skutek nieuprawnionego jego przetrzymywania przez operatora pocztowego, nie niweczy skutków doręczenia pisma w trybie art. 73 ppsa (por. postanowienie NSA z 15 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 1762/15). W sytuacji gdy adresat pisma odbierze je z placówki pocztowej przed upływem ustalonego w treści art. 73 § 1 ppsa czternastodniowego terminu, datą doręczenia będzie dzień odbioru pisma przez adresata w placówce pocztowej. Z kolei późniejszy odbiór pisma nie obala wynikającego z art. 73 ppsa domniemania doręczenia. Zatem nie zmienia to zakresu skutków prawnych tego trybu doręczenia (por. postanowienie NSA z 9 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 188/10). Dniem doręczenia, o którym mowa w art. 73 ppsa, jest bowiem dzień, w którym bezskutecznie upłynął ustawowo przewidziany termin odbioru pisma sądowego (art. 73 § 1 i art. 73 § 4 ppsa) złożonego w pocztowej placówce oddawczej, a nie dzień późniejszego faktycznego wydania go w tej placówce adresatowi (por. postanowienie NSA z 28 listopada 2012 r., sygn. akt II FZ 942/12). Późniejsze doręczenie - na żądanie strony - pisma, którego wcześniej ona nie odebrała, nie obala domniemania doręczenia jej tego pisma w trybie określonym w art. 73 ppsa i wynikających z tego tytułu skutków prawnych (por. postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., GZ 104/04, postanowienie NSA z 16 listopada 2004 r., sygn. akt GZ 103/04, postanowienie NSA z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FZ 36/13). Dodatkowo wskazać też należy, że na podstawie art. 83 § 3 ppsa, oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (...) jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Odnosząc powyższą analizę do stanu niniejszej sprawy Sąd stwierdził, że strona wniosła skargę z zachowaniem trzydziestodniowego terminu z art. 53 § 1 ppsa. Jednakże skarga była obarczona opisanymi wyżej brakami formalnymi, skutkiem czego (na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału) Sąd wystosował do strony wezwanie do ich usunięcia. Przesyłka sądowa była awizowana pierwszy raz w dniu 19 maja 2023 r. i następnie złożona w placówce pocztowej. Stąd termin 14 dni z art. 73 § 1 ppsa zakończył bieg wraz z upływem dnia 2 czerwca 2023 r. (piątek). W konsekwencji termin 7 dni z art. 49 § 1 ppsa do usunięcia braków formalnych skargi upłynął wraz końcem dnia 9 czerwca (piątek). Wobec niepodjęcia przesyłki sądowej w terminie, Poczta Polska zobowiązana była do zwrotu tej przesyłki (art. 32 ust. 1 Prawa pocztowego), czego jednak nie wykonała, lecz wydała przesyłkę stronie za potwierdzeniem odbioru w dniu 5 czerwca 2023 r. (poniedziałek). Strona wysłała do Sądu, za pośrednictwem Poczty Polskiej, egzemplarz skargi pozbawiony braków formalnych w dniu 12 czerwca 2023 r., a więc już po upływie ustawowego terminu zakreślonego dla usunięcia braków. Wadliwe działanie operatora pocztowego nie skutkuje powstaniem uprawnienia strony do usunięcia braków formalnych skargi w terminie dłuższym niż wynikający z art. 49 § 1 ppsa. Termin ustawowy nie może bowiem zostać wydłużony, lecz może być ewentualnie przywrócony w trybie art. 86 i następnych ppsa. W takich okolicznościach faktycznych i stanie prawnym sprawy, Sąd stwierdził, że braki formalne skargi nie zostały usunięte z zachowaniem ustawowego terminu, co skutkuje koniecznością odrzucenia skargi. Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w treści niniejszego uzasadnienia, zostały udostępnione w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa oraz art. 58 § 3 ppsa, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.