III FSK 1368/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Sędzia NSA Paweł Borszowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Krzysztof Przasnyski, Protokolant Ewa Gil, po rozpoznaniu w dniu 11 września 2024 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. Z. i Z. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 353/22 w sprawie ze skargi K. Z. i Z. Z. na decyzję Ministra Finansów z dnia 20 grudnia 2021 r. nr R4.8011.65.2.2021.DUR w przedmiocie ulgi płatniczej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od K. Z. i Z. Z. na rzecz Ministra Finansów kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 7 czerwca 2022 r., sygn. akt VII SA/Wa 353/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. Z. i Z. Z. (dalej: "Skarżący") na decyzję Ministra Finansów (dalej: "Organ") z dnia 20 grudnia 2021 r. w przedmiocie ulgi płatniczej. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Skarżący reprezentowani przez radcę prawnego zaskarżyli powyższe rozstrzygnięcie w całości zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwanej dalej: "p.p.s.a.") w związku z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej jako: "kpa"), art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa przejawiające się w tym, że WSA w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działania administracji publicznej, nie dostrzegł naruszenia procedury podatkowej wiążącej Organ, co w efekcie skutkowało poczynieniem przez WSA w Warszawie dowolnej oceny dowodów przy niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności niezbędnych do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy, co przejawiło się: a) w skrajnie dowolnej ocenie, iż sytuacja materialna i finansowa Skarżących jest na tyle dobra i stabilna, że Skarżący nie zasługują na umorzenie opłat legalizacyjnych nawet w części, w sytuacji podkreślenia przez Ministra Finansów w zaskarżonej decyzji, że średniomiesięczny dochód netto Skarżących wynosi ok. 2.293,58 zł (wykazywany przez Ministra Finansów dochód brutto Skarżących wynoszący miesięcznie wraz z zasiłkiem z Programu 500 + na młodszą córkę J. kwotę 14.528 zł minus świadczenie 500 + i minus comiesięczne konieczne wydatki Skarżących wynoszące 11.734,42 zł (i to jeszcze przy zupełnie zdezaktualizowanych cenach zakupu nawozów), zatem właśnie jakiekolwiek podwyżki artykułów niezbędnych do prowadzenia gospodarstwa rolnego w profilu Skarżących pozbawiają praktycznie Skarżących możliwości uzyskania dochodu netto, b) w skrajnie nienależytym rozważeniu celu dokonania przez małżonków K. i Z. Z. dobudowania obiektów chłodni mleka i cielętnika (obiektów służących zapewnieniu kontynuacji działalności w zakresie produkcji mleka przy zaostrzonych rygorach sanitarnych) i w nienależytym rozważeniu czy nałożona w sztywnej wysokości po 25.000 zł opłata legalizacyjna za każdą z dobudówek, była adekwatna do stopnia naruszenia przez Skarżących postanowień ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r., poz. 2351), a tym samym zignorowanie tego, że pobranie opłat legalizacyjnych w pełnej wysokości za relatywnie niewielką dobudówkę cielętnika (powierzchnia 38,675 m2) i wręcz maleńką dobudówkę chłodni mleka (powierzchnia niespełna 16 m2) właśnie kłóci się z podstawowymi zasadami słuszności i współżycia społecznego (rozmiar opłat legalizacyjnych jest niewspółmierny do rozmiaru deliktów budowlanych i nie uwzględnia motywów działania Skarżących przy powstaniu dobudówek koniecznych do kontynuowania produkcji mlecznej w gospodarstwie). W oparciu o tak postawione zarzuty, Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Ministra Finansów, ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Ponadto wnieśli o zasądzenie od Ministra Finansów na rzecz Skarżących kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W zakreślonym ustawowo terminie Organ wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej, zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie miała usprawiedliwionych podstaw, a zatem nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w tej sprawie nie zachodzi. Z tego względu, przy rozpoznaniu niniejszej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej, która oparta została na jednej z podstaw kasacyjnych określonych w art. 174 p.p.s.a., gdzie wskazuje się, że chodzi o naruszenie przepisów postępowania jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje w pierwszej kolejności na zakres kontroli sądowoadministracyjnej spraw dotyczących ulg uznaniowych, do których mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r., poz. 1540, dalej jako: ,,o.p.’’). Kontrola sadowoadministracyjna obejmuje ustalenie, czy dopuszczalne było wydanie decyzji w przedmiocie ulgi płatniczej, jak również to, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Należy zatem ustalić, czy zostało prawidłowo przeprowadzone postępowanie dowodowe pod względem spełnienia przesłanek ocennych zastosowania ulgi płatniczej i czy granice uznania administracyjnego nie zostały przekroczone. W orzecznictwie Naczelnego Sądu administracyjnego wskazuje się zatem, że ,,Kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach tzw. uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać na ważny interes podatnika lub interes publiczny oraz czy w ramach swego uznania, nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd administracyjny dokonuje oceny zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami proceduralnymi, a więc sprawdza, czy materiał dowodowy został prawidłowo zgromadzony, czy wyciągnięte na jego podstawie wnioski są uzasadnione okolicznościami sprawy, czy wydane rozstrzygnięcie mieści się w granicach wyznaczonych przepisami ustawy’’ – wyrok NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt III FSK 2164/21 . W tym względzie należy zatem przywołać art. 67a § 1 pkt 3 o.p., do którego odnieśli się Skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Zgodnie z tą regulacją, mającą zastosowanie także do będącej przedmiotem rozpoznawanej sprawy dotyczącej umorzenia opłaty legalizacyjnej, organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo wskazał na zakres kontroli decyzji uznaniowej stwierdzając, że kontrola ta wymaga sprawdzenia, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym a także dostatecznym wyjaśnieniem stanu faktycznego pod względem przesłanek do umorzenia bądź rozłożenia na raty należności. Uwzględniając powyższe słuszne jest stanowisko Sądu I instancji, w którym wskazuje, że organy w sposób dokładny ustaliły sytuację majątkową Skarżących, biorąc pod uwagę wszystkie uzyskiwane przychody i odejmując ponoszone wydatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił zatem ustalenia Organu w zakresie wyliczenia, stwierdzając, że na datę dokonania oceny stanu majątkowego Skarżących w ich dyspozycji pozostawała kwota nadwyżki dochodów nad wydatkami w wysokości ok. 2294 zł. Prawidłowo przy tym uznał, że okoliczność wzrostu cen nawozów używanych w gospodarstwie nie mogła być przeanalizowana przez Organ, gdyż Strony w dacie orzekania nie wskazywały na tę okoliczność. Przy czym w ocenie Sądu I instancji, pomimo tego, Skarżący posiadają możliwości płatnicze i w tym względzie prawidłowe jest stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który nie dopatrzył się wadliwych ustaleń Organu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób zatem uwzględnić zarzutu naruszenia art. 3 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i § 2 p.p.s.a. w związku z art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, gdyż Sąd I instancji w sposób właściwy dokonał kontroli legalności działania administracji publicznej. Nie można zatem uznać zasadności zarzutu dokonania skrajnie dowolnej oceny co do sytuacji materialnej i finansowej Skarżących. Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zatem nie dostrzegł naruszeń prawa w działaniu Organu, który w dacie orzekania nie mogił uwzględnić kwestii dotyczących wzrostu cen nawozów, a ponadto zestawił to z możliwościami płatniczymi Skarżących oraz wskazywaną przez organy możliwością wnioskowania o innego rodzaju pomoc w spłacie zobowiązań publicznoprawnych. W drugiej części zarzutów Skarżący podnoszą skrajnie nienależyte rozważenie celu dokonania przez nich dobudowania obiektów chłodni mleka i cielętnika i nienależyte rozważenie, czy nałożona w sztywnej wysokości po 25.000 zł opłata legalizacyjna za każdą z dobudówek była adekwatna do stopnia naruszenia postanowień ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu zauważa, że w orzecznictwie tego Sądu wskazuje się, że ,,postępowanie w przedmiocie umorzenia opłaty legalizacyjnej prowadzone na podstawie art. 67a § 1 O.p. w zw. z art. 49c P.p. jest postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej. Dlatego też nie może być przedmiotem analizy i oceny w postępowaniu dotyczącym umorzenia tej opłaty kwestia zasadności jej naliczenia i adekwatność do stopnia naruszenia przepisów Prawa budowlanego. W tym zakresie stronie przysługują stosowne środki zaskarżenia określone w ustawie – Prawo budowlane'' (wyrok NSA z 19 marca 2024 r., sygn. akt III FSK 852/22). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela ten pogląd, stąd też okoliczność podniesiona w tak sformułowanym zarzucie nie może być przedmiotem oceny w ramach postępowania w przedmiocie ulgi płatniczej. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a., art. 205 § 2 p.p.s.a. i art. 209 p.p.s.a. Krzysztof Przasnyski Krzysztof Winiarski Paweł Borszowski (spr.)