I GZ 351/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. s.c. reprezentowanej przez wspólnika P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 95/23 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie referendarza sądowego w sprawie ze skargi S. s.c. reprezentowanej przez wspólnika P. M. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia 27 marca 2022 r. nr PRŚ/4/23 w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Postanowieniem z 29 września 2023 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 95/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek S. s.c. reprezentowanej przez P. M. (dalej: spółka, skarżąca) o wyłączenie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. P. od rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi spółki na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 27 marca 2022 r. w przedmiocie nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że spółka nie wskazała żadnych okoliczności, które mogłyby stanowić przesłankę uzasadniającą wyłączenie referendarza, ani nie odwołała się do konkretnych okoliczności faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na ocenę sposobu prowadzenia postępowania przez wyznaczonego referendarza sądowego. Za takie okoliczności nie mogą być uznane kwestie dotyczące subiektywnego poczucia strony o tym, że referendarz sądowy jest niesprawiedliwy i zastrzeżeń co do sposobu procedowania referendarza sądowego nad wnioskiem o przyznanie prawa pomocy czy też jego udziału w wydawaniu orzeczeń, z których strona jest niezadowolona. Ponadto z treści oświadczenia złożonego do akt sprawy przez referendarza sądowego wynika, że nie zachodzą okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jego bezstronności. Spółka wniosła zażalenie na postanowienie Sądu I instancji z 29 września 2023 r. W zażaleniu podniesiono, że Sąd naruszył art. 19 oraz art. 22 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i niezasadnie, a co najmniej przedwcześnie oddalił wniosek o wyłączenia referendarza. Sąd w ocenie skarżącej przeprowadził jedynie pobieżną analizę przesłanek z art. 19 p.p.s.a., ograniczając się do ogólnikowej oceny w tym aspekcie. Samo oświadczenie referendarza nie jest rozstrzygające, gdyż składane oświadczenie we własnej sprawie, a skarżąca wskazała okoliczności uzasadniające wyłączenie referendarza sądowego od rozpoznawania sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego skarżąca zawarła w piśmie stanowiącym odpowiedź na wezwanie referendarza sądowego z 13 czerwca 2023 r., w którym spółka została wezwana do wypełnienia i odesłania załączonego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPP oraz do złożenia dokumentów i oświadczeń dotyczących sytuacji finansowej spółki oraz sytuacji rodzinnej i finansowej wspólników spółki. Należy jednak zauważyć, że zamieszczone w aktach sądowych dotyczących postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy pismo (k. 7-8 akt) nie zostało podpisane, a ponadto nie zawierało uzasadnienia wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika jest obligatoryjnym elementem każdego pisma strony w postępowaniu sądowadministracyjnym (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.), natomiast stosownie do art. 20 § 1 p.p.s.a. strona zgłaszając wniosek o wyłączenie sędziego uprawdopodabnia przyczyny wyłączenia. Na podstawie art. 24 § 1 p.p.s.a. przepis ten ma zastosowanie także do wyłączenia referendarza sądowego. W rozpoznawanej sprawie skarżąca spółka nie została wezwana do uzupełnienia powyżej wskazanych braków wniosku. Co więcej, w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy wniosek, który wpłynął do Sądu I instancji 6 lipca 2023 r., nie został rozpoznany, a objęty tym wnioskiem referendarz sądowy postanowieniem z 19 lipca 2023 r. odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wniosek rozpoznano dopiero po wniesieniu przez stronę sprzeciwu od w/w postanowienia, na skutek podniesienia w sprzeciwie także zarzutu braku rozpoznania wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. Z powyższych względów, wobec stwierdzenia naruszenia wskazanych przepisów prawa w zaskarżonym postanowieniu, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o wyłączenie referendarza sądowego Sąd I instancji wezwie stronę do uzupełnienia braku formalnego pisma, które wpłynęło do Sądu 6 lipca 2023 r., przez jego podpisanie oraz do wskazania okoliczności uprawdopodabniających wniosek, o których mowa w art. 20 § 1 p.p.s.a.