II SAB/Bk 58/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Anna Dziemianowicz, Sędziowie sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz (spr.), asesor sądowy WSA Justyna Siemieniako, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 października 2022 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. sp. j. w C. na bezczynność Burmistrza Miasta Z. w przedmiocie działań zmierzających do usunięcia łatwopalnych odpadów 1. zobowiązuje Burmistrza Z. do merytorycznego załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty zwrotu akt organowi, 2. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności, 3. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 4. przyznaje na podstawie art. 149 § 2 od Burmistrza Z. na rzecz S. sp. j. w C. sumę pieniężną w wysokości 1000 (jeden tysiąc) złotych, 5. zasądza od Burmistrza Z. na rzecz S. sp. j. w C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Pismem z [...] grudnia 2020 r. (data wpływu: [...] grudnia 2020 r). S. Sp. j. z siedzibą w C. (dalej jako: "skarżąca", "Spółka") zwróciła się do Burmistrza Miasta Z. (dalej też jako: "Burmistrz") o pilną i szybką interwencję w sprawie zagrożenia stworzonego przez K.C. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą P. w Z., poprzez składowanie odpadów przy ul. F. w Z. Jednocześnie Spółka wyjaśniła, że K.C. od kilku miesięcy gromadzi odpady przy ul. F. w Z. na ciągach komunikacyjnych i drogach dojazdowych do nieruchomości, czym utrudnia innym właścicielom nieruchomości prowadzenie działalności gospodarczej. Wskazał, że żadne podjęte działania przez innych właścicieli nieruchomości nie przynoszą rezultatu w postaci usunięcia szkodliwych i niebezpiecznych odpadów. K.C. nie posiada zezwolenia na składowanie odpadów. W ocenie skarżącej szybka interwencja jest konieczna wobec realnego zagrożenia bezpieczeństwa, zdrowia i życia ludzkiego oraz naruszenia obowiązujących przepisów prawa i narażenia na straty finansowe. Pismem z [...] grudnia 2020 r. Burmistrz poinformował Spółkę, że podmiotem właściwym do rozwiązania problemu jest Starosta Z. oraz, że przedmiotową sprawę prowadzi Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska Delegatura w Ł. Postanowieniem z [...] stycznia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł.(dalej też jako: "Kolegium") rozstrzygnęło spór o właściwość między Starostą Z. a Burmistrzem wskazując Burmistrza Miasta Z., jako organ właściwy do podjęcia działań w przedmiotowej sprawie. Pismem z [...] lutego 2021 r. Burmistrz wezwał K.C., do usunięcia odpadów zgromadzonych w big-bagach z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania, tj. działek nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], położonych w Z. przy ul. F. Jednocześnie wskazał, że odpady należy usunąć w terminie 30 dni od daty doręczenia pisma oraz, że w przypadku nieusunięcia odpadów w tym terminie zostanie wszczęte postępowanie zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Ponowne wezwanie Burmistrz wystosował [...] czerwca 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie K.C. pismem z [...] lipca 2021 r. poinformował Burmistrza, że nie jest w stanie określić dokładnej daty uprzątnięcia i przetworzenia surowca magazynowanego na zewnątrz. Pismem z [...] listopada 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w Z.poinformował Burmistrza o umorzeniu śledztwa w sprawie składowania wbrew przepisom odpadów w Z. przy ul. F. warunkach i sposób mogący zagrażać życiu i zdrowiu człowieka lub spowodować obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zanieczyszczenia w świecie roślinnym lub zwierzęcym, tj. o czyn z art. 183 § 1 kk, wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego tj. na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. Pismem z [...] kwietnia 2022 r. nr [...]Burmistrz zwrócił się do P.Sp. z o.o. z siedzibą w Z. o wstępną wycenę załadunku w rozbiciu: na załadunek i odbiór oraz na zagospodarowanie odpadów w ilości ok. 300 m3 zgromadzonych na przedmiotowych działkach. W dniu [...] kwietnia 2022 r. Spółka wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. ponaglenie, z którego wnika, że Burmistrz jest bezczynny w przedmiocie podjęcia działań polegających na usunięciu łatwopalnych odpadów składowanych przez K.C., w sposób nieuprawniony na ww. działkach. Następnie pismami z [...] maja 2022 r. Burmistrz: 1) zawiadomił K.C. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego mającego na celu wydanie decyzji niezwłocznego usunięcia odpadów zgromadzonych na ww. działkach 2) zwrócił się do: Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska Delegatura w Ł., Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Z., Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B. i Komendy Powiatowej Straży Pożarnej w Z., o wydanie opinii w sprawie spełnienia przesłanek konieczności niezwłocznego usunięcia odpadów zgromadzonych przez K.C.na ww. działkach. Postanowieniem z [...] maja 2022 r. nr [...]Kolegium stwierdziło, że ponaglenie jest niezasadne, gdyż Burmistrz od dnia [...] maja 2022 r. nie pozostaje bezczynny w podjęciu działań zmierzających do usunięcia łatwopalnych odpadów składowanych przez K.C.. Pismem z 6 czerwca Spółka zaskarżyła do tut. Sądu bezczynność Burmistrza względnie przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie działań zmierzających do usunięcia łatwopalnych odpadów składowanych przez K.C. prowadzącego działalność gospodarczą na działkach nr [...], nr [...], nr[...], nr [...], nr [...]i nr [...]w Z. Jednocześnie skarżąca zarzuciła Burmistrzowi naruszenie art. 8, art. 12 i art. 36 § 1 w związku z art. 35 § 1-3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. 2021 poz. 735, dalej jako: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie odpowiednich działań względnie przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie usunięcia łatwopalnych odpadów składowanych przez K.C. prowadzącego działalność gospodarczą na ww. działkach, co doprowadziło do zdarzenia z [...] lutego 2022 r. tj. pożaru odpadów składowanych przez K.C. w Z.przy ulicy F. Wobec powyższego Spółka wniosła o: 1. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym; 2. stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności względnie przewlekłego prowadzenia postępowania; 3. zobowiązanie organu do załatwienia sprawy, wyznaczając termin do jej załatwienia; 4. stwierdzenie, że bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 5. przyznanie na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. od organu na rzecz skarżącej tytułem zadośćuczynienia sumy pieniężnej w wysokości 3.000 zł; 6. zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Spółka opisała dotychczasowy przebieg sprawy. Wskazała, że od ponad 17 miesięcy organ nie podjął działań, o których mowa w art. 26a ust. 1. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, a także nie udzielił jej odpowiedzi na pismo z 8 grudnia 2020 r. Zaniechanie Burmistrza było jedną z przyczyn pożaru z [...] lutego 2022 r., do którego by nie doszło gdyby organ działania te podjął bez zbędnej zwłoki (w załączeniu zaświadczenie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Z. z [...] lutego 2022 r. sygn.[...]). Podniosła, że w przedmiotowej sprawie, mimo bezskutecznego upływu terminu załatwienia sprawy, organ nie dopełnił obowiązku ciążącego na nim zgodnie z art. 36 k.p.a., tj. nie zawiadomił Spółki o niezałatwieniu sprawy w terminie. W ocenie skarżącej, czas trwania postępowania, jak również wystąpienie zdarzenia z [...]lutego 2022 r., dają podstawy do stwierdzenia, że bezczynność czy też przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przy czym bezczynność ta wynika wyłącznie z zaniechać organu i do zaistniałej sytuacji w żaden sposób nie przyczyniła się Spółka. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem Burmistrza stawianie zarzutu o niepodjęcie działań czy też prowadzenie ich w sposób przewlekły jest bezpodstawne. Wskazał, że nie był organem wydającym decyzję na przetwarzanie i czasowe gromadzenie odpadów na ww. działkach i nie był tym samym odpowiedzialny za kontrole przestrzegania jej postanowień. Organem tym był Starosta Z. co do czasu wydania postanowienia SKO w Ł. było faktem na tyle oczywistym, że w pismach instytucji państwowych (WIOŚ Delegatura w Ł.) wskazywano Starostę Z. jako odpowiedzialnego za niedopilnowanie przestrzegania przez K.C. regulacji zawartych w wydanej decyzji i doprowadzenie do nagromadzenia odpadów na działkach sąsiadujących ze wskazanymi w decyzji. Domaganie się w piśmie z [...] grudnia 2020 r. przez Spółkę podjęcia działań przez Burmistrza było bezpodstawne. W ocenie organu niezasadny jest zarzut, że odpady stanowią zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi i w myśl art. 26a ust 1 ustawy o odpadach konieczne, gdyż według opinii Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej z siedzibą w Z. oraz Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w B., składowane odpady nie stanowią zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi. Według opinii Straży Pożarnej z chwilą wystąpienia pożaru stanowić to będzie zagrożenie, co w przypadkach pożarów jest zjawiskiem normalnym. Burmistrz zaznaczył również, że w [...] kwietnia .2022r. wystąpił do P. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. o wstępną wycenę kosztów załadunku, odbioru i zagospodarowania odpadów celem zabezpieczenia odpowiednich środków finansowych w budżecie miasta. Biorąc powyższe pod uwagę, realizacja obowiązków określonych w art. 26a ust 1 ww. ustawy nierozłącznie wiąże się z koniecznością poniesienia kosztów przez organ. Pismem z [...] lipca 2022 r. skarżąca ustosunkowała się do odpowiedzi na skargę. Podniosła, że organ pozostaje bezczynny względnie prowadzi postępowanie w niniejszej sprawie w sposób przewlekły. Nawet gdyby uznać, że Burmistrz jest właściwy do załatwienia sprawy dopiero od dnia [...] stycznia 2021 r. tj. od dnia rozstrzygnięcia sporu kompetencyjnego istniejącego wówczas pomiędzy organem a Starostą Z., to zauważyć należy że od tego czasu minęło 1,5 roku, sprawa nie została załatwiona, w międzyczasie doszło do pożaru składowanych odpadów i w dalszym ciągu występuje realne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd stwierdził bowiem, że organ dopuścił się w sprawie bezczynności. W świetle uchwały 7 sędziów NSA z 3 września 2013 r. sygn. I OPS 2/13, w przypadku pozostawienia podania bez rozpoznania na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. przysługuje stronie skarga na bezczynność organu, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając w takich okolicznościach sprawę ze skargi na bezczynność organu, Sąd winien ocenić prawidłowość wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych wniosku i czy prawidłowo pozostawiono wniosek strony bez rozpoznania. Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność) - art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Obowiązujące organ terminy załatwiania spraw są następujące (art. 35 K.p.a.): bez zbędnej zwłoki w przypadku spraw, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ (§ 1 i 2); nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania w przypadku spraw wymagających postępowania wyjaśniającego (§ 3). Stosownie do treści art. 35 § 4 i 5 K.p.a., przepisy szczególne mogą określać inne terminy niż określone w § 3 i 3a; do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu. O bezczynności organu można mówić wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale – mimo istnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (tak m.in. wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2010 r., II SAB/Łd 53/10,; wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 maja 2011 r., II SAB/Lu 9/11; wyrok NSA z dnia 11 marca 2015 r., I OSK 934/14 – wszystkie orzeczenia dostępne w bazie orzeczeń CBOSA na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niezbędne jest również wskazanie, że zgodnie z art. 36 K.p.a., o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1); ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). Przyjmuje się, że dla dopuszczalności skargi na bezczynność nie ma znaczenia, z jakich powodów określony akt (decyzja, postanowienie lub inny akt) nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności, czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinna zostać dokonana, wyrażającym się np. w odmowie wydania decyzji w związku z błędnym przekonaniem organu, że załatwienie sprawy nie wymaga jej wydania (por. wyrok NSA-OZ we Wrocławiu z dnia 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24; wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 grudnia 2005 r., VI SAB/Wa 24/05; wyrok WSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2007 r., I SAB/Wa 40/07; wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2009 r., I SAB/Wa 15/09; wyrok WSA w Łodzi z dnia 20 grudnia 2010 r., II SAB/Łd 53/10; wyrok WSA w Białymstoku z dnia 6 października 2011 r., II SAB/Bk 39/11; wyrok WSA w Krakowie z dnia 5 czerwca 2014 r., II SAB/Kr 138/14), albo z przekonaniem, że występują negatywne przesłanki załatwienia sprawy przez wydanie decyzji (por. wyrok NSA z dnia 5 listopada 1987 r., IV SAB 23/87, ONSA 1988, nr 1, poz. 13, oraz W. Bochenek, Bezczynność a milczenie organu administracji publicznej, Samorząd Terytorialny 2003, nr 12, s. 49). Treść znajdujących się w aktach sprawy dokumentów pozwala przyjąć, że organ w przewidzianym terminie nie wydał rozstrzygnięcia pomimo upływu znacznego czasu i potwierdzeniu przez straż pożarną zagrożenia. W tej sytuacji nie ma także możliwości nadinterpretacji przepisów o których mówi organ. Nie ma także istotnego znaczenia spór kompetencyjny, gdyż jak słusznie wskazuje Skarżący od jego rozstrzygnięcia upłyną okres 1,5 roku. W takiej sytuacji Sąd, w punkcie 1 wyroku, zobowiązał organ do załatwienia wniosku w zakreślonym terminie, co wynika z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należało orzec wprost o wystąpieniu bezczynności i jej charakterze, która – zdaniem sądu – była rażąca (orzeczenia w punkcie 2 i 3 wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 i § 1a P.p.s.a.). Z rażącym charakterem bezczynności mamy do czynienia np. gdy okres zaniechania jest długotrwały, zaniechanie jest celowe lub zamierzone przez organ, ewentualnie wynika z innych niepodlegających akceptacji przyczyn. W sprawie niniejszej organ nie załatwił sprawy pomimo braku uzasadnionych przyczyn, co było przedmiotem oceny w postanowieniu SKO, a skład orzekający podziela ich trafność. Długotrwałość i uporczywość niedziałania organu jest powodem oceny charakteru bezczynności jako rażącego. Okoliczności sprawy wskazują, że zaniechanie było celowe, co musi się spotkać z negatywną oceną. Rolą organu jest zapewnienie takich możliwości by sprawy były realizowane terminowo. W tym przypadku Gmina posiadała niezbędne dane i informacje aby sprawę rozpoznać w terminie zakreślonym przez SKO. Z wyżej wskazanych powodów, mając na uwadze charakter bezczynności, wystąpiły podstawy do przyznania Skarżącemu kwoty 1000 złotych na podstawie art. 149 par. § 2 p.p.s.a.. Wysokość grzywny ma być dolegliwością za wyjątkowy stopień zaniechania a także ma mieć charakter prewencyjny. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 P.p.s.a. zasądzając od organu uiszczony przez stronę skarżącą wpis w kwocie 100 zł. oraz koszty zastępstwa w wysokości 497 zł.