III SA/Wr 86/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Asesor WSA Barbara Ciołek, Anna Kuczyńska – Szczytkowska, Protokolant Referent Tomasz Gołębiowski, , po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 r., sprawy ze skargi R. S., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu, z dnia 23 stycznia 2023 r. nr SKO 4162/2/2023, w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami według kategorii AM, B, B1, oddala skargę w całości. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z 20 stycznia 2023 r., nr SKO 4162/2/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej: organ odwoławczy, Kolegium, SKO), po rozpatrzeniu odwołania R. S. (dalej: strona, strona skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wałbrzycha (dalej: Prezydent Miasta, organ I instancji) z 15 grudnia 2022 r., nr BK.5430.2250.2022 o odmowie uchylenia własnej decyzji z 4 października 2022 r., nr BK.5430.1627.2022 o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi wg kat. AM, B, B1 w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Z akt administracyjnych wynika m.in., że Prezydenta Miasta decyzją z 4 października 2022 r., działając na podstawie art.103 ust.1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami, Dz.U z 2021, poz. 1212 ze zm., dalej u.k.p.) orzekł o cofnięciu stronie skarżącej uprawnienia do kierowania pojazdami wg kat. AM, B1, B w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podstawą wydania decyzji było orzeczenie z dnia 31 sierpnia 2022 r., nr 444/2022 wydane przez uprawnionego lekarza Dolnośląskiego Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy we Wrocławiu Oddział w Wałbrzychu (dalej: DWOMP w Wałbrzychu) stwierdzające istnienie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami opisanych wyżej kategorii. Od tej decyzji nie wniesiono odwołania. Następnie w dniu 30 listopada 2022 r. (data wpływu pisma) strona wystąpiła do organu I instancji z wnioskiem o uchylenie ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z 4 października 2022 r. na podstawie art. 154 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz.U. z 2022 r., poz. 2000, ze zm., dalej: k.p.a). Tryb wniosku został potwierdzony przez stronę w piśmie z 12 grudnia 2022 r. Argumentowała przy tym, że aktualnie przeciwwskazania zdrowotne nie występują, a za uchyleniem ww. decyzji, na podstawie której żadna ze stron nie nabyła prawa, przemawia zarówno interes społeczny jak i słuszny interes wnioskodawcy. Powołała przy tym treść postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu IV Wydział Rodzinny i Nieletnich z 26 lipca 2022 r., sygn. akt IV RNs 605/2022, oddalającego wniosek Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów [...] w Wałbrzychu o zobowiązanie poddania się leczeniu [...]. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku organ I instancji decyzją z 15 grudnia 2022 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z 4 października 2022 r. W uzasadnieniu wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, które stanowią, iż starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Nadmienił że nie mógł odnieść się do postanowienia Sądu Rejonowego w Wałbrzychu w przedmiocie oddalenia wniosku Miejskiej Komisji Rozwiązywania Problemów [...] o zobowiązaniu poddania się leczeniu [...], ponieważ mógł się oprzeć tylko i wyłącznie na orzeczeniu lekarskim, które zawierało informację, że istnieją przeciwwskazania zdrowotne do prowadzenia pojazdów kat. AM, B1, B. Obecnie organ nie ma podstaw do skierowania kierowcy na badania lekarskie, a kolejne badanie może wykonać w DWOMP w Wałbrzychu w terminie wyznaczonym na dzień 31 sierpnia 2023 r. W wyniku rozpatrzenia odwołania strony Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 20 stycznia 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W skardze na powyższe rozstrzygnięcie strona zarzuciła: 1. nierozpoznanie istoty sprawy, poprzez utrzymanie przez SKO decyzji Prezydenta Miasta wyłącznie na podstawie uznania, iż decyzja z dnia 4 października 2022 r. została wydana zgodnie z przepisami, na podstawie orzeczenia lekarskiego z DWOMP w Wałbrzychu, zawierającego informację o istnieniu przeciwwskazań do kierowania pojazdami przez stronę skarżącą; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, mianowicie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. a u.k.p., poprzez błędne jego zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w przypadku stwierdzenia istnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami w orzeczeniu lekarskim, nie istnieje podstawa do zmiany decyzji o cofnięciu uprawnień; 3. naruszenie przepisów postępowania w stopniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 154 § 1 k.p.a., poprzez uznanie, iż przepis ten nie daje podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji o cofnięciu stronie skarżącej uprawnień do kierowania pojazdami; 4. naruszenie przepisów postępowania w stopniu, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez brak skierowania strony skarżącej na badania lekarskie celem stwierdzenia istnienia bądź nieistnienia przeciwwskazań do kierowania pojazdami, co z kolei pozwoliłoby na stwierdzenie czy zachodzą przesłanki określone w art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a u.k.p., uzasadniające stan cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami Skarżącego. Z uwagi na powyższe uchybienia strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta, a także zasądzenie od Kolegium na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Kolegium po zapoznaniu się z zarzutami skargi wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 28 września 2023 r. strona skarżąca złożyła wnioski dowodowe z dokumentów: zaświadczenia z 4 września 2023 r. z G. oraz orzeczenia lekarskiego z 4 września 2023 r., nr 492/2023 o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Na rozprawie w dniu 30 listopada 2023 r. Sąd na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a. oddalił wnioski dowodowe strony skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.). Przeprowadzona przez Sąd, w granicach tak określonej kognicji, kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja Kolegium jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta nie naruszają prawa. Sąd nie stwierdził bowiem nieprawidłowości, zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego odpowiednich przepisów prawa. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Kolegium 20 stycznia 2023 r., którą utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z 15 grudnia 2022 r., o odmowie uchylenia własnej decyzji z 4 października 2022 r., o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi wg kat. AM, B, B1 w związku z istnieniem przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mechanicznymi. Przy tym materialnoprawną podstawę ostatniego powołanego rozstrzygnięcia Prezydenta Miasta jest art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a u.k.p. który stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia lekarskiego istnienia przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Z kolei podstawą prawną weryfikowanych decyzji administracyjnych jest art. 154 § 1 k.p.a. który stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis ten – stanowiąc tryb nadzwyczajny weryfikacji - wyznacza przesłanki dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji, która jest zgodna z przepisami prawa albo podjęta została z naruszeniem przepisów prawa, które nie jest naruszeniem kwalifikowanym. Co jednak najistotniejsze dla badanej sprawy, prawodawca statuując nadzwyczajny tryb zmiany lub uchylenia decyzji na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. jednoznacznie określił jego przedmiot jako "decyzję ostateczną, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa". Dlatego też Sąd orzekający w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że przedmiot ów należy interpretować restryktywnie – mając na uwadze szczególny i wyjątkowy charakter trybów nadzwyczajnych, które stanowią wyłom od zasady szczególnej ochrony trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 k.p.a.) W pierwszej kolejności należy zatem dostrzec że decyzja, której uchylenia domagała się strona w trybie art. 154 § 1 k.p.a., niewątpliwe jest rozstrzygnięciem ostatecznym, co w niniejszej sprawie jest bezsporne. W drugiej kolejności niezbędne jest ustalenie treści rozstrzygnięcia, którego uchylenia lub zmiany domaga się strona postępowania, ponieważ ten element decyzji administracyjnej przesądza o tym, czy mamy do czynienia z decyzją ostateczną, na mocy której "żadna ze stron nie nabyła prawa". W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w doktrynie przyjmuje się zgodnie, że przez "nabycie praw" na mocy decyzji administracyjnej należy rozumieć ukształtowanie uprawnienie lub obowiązki materialnoprawne lub pozbawienie uprawnienia, cofnięcie obowiązku. Nabycie prawa na mocy decyzji należy też wiązać ze stwierdzeniem naruszenia obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 8 listopada 2016 r., II OSK 1744/16). Dlatego należy wysnuć generalną konkluzję, że pozbawienie decyzją uprawnień nie daje podstaw do kwalifikacji takiego rozstrzygnięcia do decyzji nietworzącej prawa. Przeciwnie, zarówno nabycie, jak i utrata prawa oznacza rozstrzygnięcie kształtujące sytuację prawną jednostki (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 18, Warszawa 2022). Stąd wydaną na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit a u.k.p. decyzją Prezydenta Miasta z 4 października 2022 r. o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami nie można zaliczyć do kwalifikowanej kategorii decyzji, na mocy której strona "nie nabyła prawa" (zob. uzasadnienie wydanego w podobnej sprawie wyroku WSA w Bydgoszczy z 22 marca 2017 r., II Sa/Bd 1453/16). Oznacza to, że już tylko z tego (zasadniczego) powodu decyzja Prezydenta Miasta z 4 października 2022 r. nie mogła zostać uchylona w nadzwyczajnym trybie art. 154 § 1 k.p.a. Konsekwentnie też organy administracyjne nie musiały dokonywać żadnej dalszej oceny, czy za jej uchyleniem przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Stąd też w opisanych okolicznościach bez wpływu na wynik sprawy pozostają zarzuty rozpatrywanej skargi. Pomimo niepełnego uzasadniania rozstrzygnięcia organów administracyjnych merytorycznie są w pełni prawidłowe. Należało zatem uznać, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, czy też naruszenia przepisów postępowania mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a tylko takie uchybienia uprawniają sąd administracyjny do wyeliminowania z obrotu prawnego wadliwego aktu administracyjnego, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę w całości.