IV SA/Wr 572/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, Protokolant: referent Ksawery Sobczak po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 14 marca 2024 r. sprawy ze skargi D. Y. na niewykonanie prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w kwocie 300,00 zł (trzysta złotych); II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej D. Y. sumę pieniężną w kwocie 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych); IV. oddala dalej idącą skargę; V. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej D. Y. kwotę 697,00 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi D. Y. (dalej: Skarżący, Strona) jest niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda, organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 29 czerwca 2022 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 149/22. W dniu 1 marca 2021 r. (nadany w placówce pocztowej w dniu 25 lutego 2021r.) do organu wpłynął wniosek Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 6 grudnia 2021 r. Strona wniosła skargę na bezczynność organu administracji. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu stwierdził bezczynność Wojewody w sprawie z wniosku Strony (punkt I); stwierdził, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt II); zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt III); przyznał od Wojewody na rzecz Strony sumę pieniężną w wysokości 700 zł (punkt IV) oraz zasądził od Wojewody na rzecz Strony kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt V). Dnia 3 października 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny doręczył organowi prawomocne orzeczenie wraz z aktami. Dnia 10 listopada 2022 r. do organu wpłynęło wezwanie Strony z dnia 8 listopada 2022 r. do wykonania ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/22. Pismem z dnia 29 listopada 2022 r. organ poinformował Stronę, że termin zakończenia postępowania administracyjnego zostaje zmieniony na 29 grudnia 2022r. Poinformował o treści art. 10 § 1 k.p.a. oraz na odstawie art. 50 oraz art. 79a § 1 k.p.a. wezwał do dostarczenie w terminie 7 dni dokumentu potwierdzającego, że Strona ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie planowanego pobytu w Polsce. Dokumenty Strona złożyła w dniu 30 grudnia 2022 r. Pismem z dnia 30 listopada 2022 r. organ zwrócił się do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju o przelanie na konto Strony wskazanych kwot zgodnie w ww. wyrokiem. Decyzją z dnia 4 września 2023 r. organ udzielił Stronie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę do dnia 4 września 2026 r. Dnia 24 marca 2023 r. (k: 10 akt sprawy sądowej) do organu wpłynęła skarga Strony reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 149/22, przekazana do Sądu przez organ w dniu 12 września 2023 r. Strona wniosła o: zobowiązanie organu do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego - decyzji w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi; wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a; w połowicznej wysokości określonej w 154 § 6 p.p.s.a;; zasądzenie od Skarbu Państwa odszkodowania w wysokości 20.000,00 zł tytułem rekompensaty za naruszenie prawa do wydania decyzji w terminie wskazanym w ww. wyroku; zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Strona uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: p.p.s.a.). Przedmiotem sporu jest niewykonanie przez Wojewodę prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 czerwca 2022 r. o sygn. akt. IV SAB/Wr 149/22 uwzględniającego skargę Strony na bezczynność organu w postępowaniu z wniosku Strony z dnia 1 marca 2021 r. Podstawę prawną rozpoznania przedmiotu skargi stanowi art. 154 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny (§ 1). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2). Wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (§ 3). Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018) środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30 maja 2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24 maja 2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Istotnym jest także, że wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi (art. 154 § 3 p.p.s.a.). Cytowany przepis art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Strony z dnia 8 listopada 2022 r. wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania jej wniosku. Bezspornie również wyrokiem z dnia 29 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględnił skargę Strony na bezczynność organu i zobowiązał organ do rozstrzygnięcia sprawy w terminie 30 od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy doręczony został organowi w dniu 3 października 2022 r. (data na etykiecie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 30 dni do rozpatrzenia wniosku Strony o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie III. Akta sprawy administracyjnej wskazują, że nie było przeszkód, by prawomocny wyrok z 29 czerwca 2022 r. wykonać w wyznaczonym przez Sąd terminie. Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak lekceważenie prawomocnego wyroku. W wyznaczonym przez sąd terminie do załatwienia sprawy (upływał 2 listopada 2022 r.) organ nie podjął żadnej czynność zmierzającej do wykonania punktu III ww. wyroku. Pierwszą czynność organ podjął w dniu 29 listopada 2022 r. wzywając Stronę do złożenia dokumentu potwierdzającego, że Strona ma zapewnione miejsce zamieszkania w trakcie planowanego pobytu w Polsce, na co uzyskał odpowiedź (dokumentację) w dniu 30 grudnia 2022 r., a następnie do wniesienia skargi na niewykonanie wyroku oraz do dnia wydania decyzji (4 września 2023 r.) pozostał całkowicie bezczynny. Podjęcie czynności zmierzających do rozpoznania wniosku po upływie terminu wyznaczonego w prawomocnym wyroku, należy ponadto ocenić jako rażące naruszenie art. 170 p.p.s.a. Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12 maja 1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego., co organ w sposób niedopuszczalny uczynił pismem z dnia 29 listopada 2022 r. zmieniając termin zakończenia postępowania administracyjnego na 29 grudnia 2022r. Podsumowując, ustalenia powyższe kwalifikują się jako niewykonanie wyroku w rozumieniu art. 154 § 1 p.p.s.a. Wobec uznania bezczynności organu w wykonaniu wyroku Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 300,00 zł (pkt I wyroku). Wymierzając na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. grzywnę w takiej kwocie Sąd miał na uwadze jej dyscyplinującą funkcję oraz zawarty w niej też element represyjny, stanowiący w istocie "sankcję" za ignorowanie przez organ orzeczenia sądowego, jak też stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy wskazanego w wyroku Sądu i okoliczności, w jakich doszło do niezachowania tego terminu. Uwzględnił także, że jej wysokość mieści się w granicach określonych przez art. 154 § 6 p.p.s.a. Sąd podkreśla, że niewykonanie wyroków sądów w demokratycznym państwie prawa stanowi szczególnie istotne uchybienie w działaniu organu administracji, godzi bowiem w zasady ogólne postępowania administracyjnego, w tym w szczególności w zasadę praworządności zawartą w art. 7 k.p.a. oraz zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, wyrażoną w art. 8 k.p.a., a także szybkości postępowania z art. 12 § 1 k.p.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę fakt, że mimo wskazanego przez WSA terminu 30 dni na załatwienie sprawy, organ w tym terminie nie podjął jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania wyroku. Sedno sprawy dotyczyło rozpoznania wniosku Strony z dnia 1 marca 2021 r. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Wydany w sprawie wyrok nie zmotywował organu do działania. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody miała charakter rażący. W niniejszej sprawy, zgodnie z przyznaną prawem kompetencją (art. 154 § 7 p.p.s.a.) i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd przyznał Stronie sumę pieniężną w kwocie 1.000,00 zł. W ocenie Sądu kwota ta będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności faktycznych sprawy (rodzaj sprawy, długość przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, jak też czas trwania postępowania) oraz standardu postępowania organu administracji pozostającego w sprzeczności z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego, jak zasadą demokratycznego państwa prawa i prawem do dobrej administracji. W przekonaniu Sądu zasądzona kwota stanowi adekwatną rekompensatę dla Strony za czas oczekiwania na zakończenie jej sprawy zainicjowanej wnioskiem z dnia 1 marca 2021 r. Za przyznaniem Stronie sumy pieniężnej przemawia również stwierdzenie, że bezczynność organu wypełnia znamiona rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 154 § 2 in fine p.p.s.a. Podkreślić należy, że przewidziana w art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Suma ta pełni bowiem również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla Skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma szczególne znaczenie. Nie chodzi przy tym o naprawienie szkody, gdyż odszkodowanie zostało wprost przewidziane w art. 154 § 4 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2229/17, zam. w CBOSA). Nie ulega wątpliwości, że ocena, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia stronie skarżącej za oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie jej sprawy, zwłaszcza gdy organ dopuszcza się niewykonania wyroku sądu, pozostawiona została sądowi (por. wyroki NSA: z dnia 26 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 343/17 i z dnia 25 sierpnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2065/16, zam. w CBOSA). Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - zgodnie z art. 154 § 7 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt III sentencji wyroku, oddalając dalej idącą skargę (pkt IV sentencji wyroku). O kosztach orzeczono w pkt V sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Złożyły się na nie wpis w kwocie 200 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł i koszty zastępstwa w kwocie 480 zł, których wysokość ustalono w oparciu o § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).