II SA/Wr 42/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz –Kremis Asesor WSA Marta Pawłowska (spr.) Protokolant: specjalista Izabela Szczerbińska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi A. M. reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowego V. M. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 września 2022 r. sygn. akt II SAB/Wr 767/22 I. wymierza Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywnę w wysokości 1000 zł (słownie tysiąc złotych); II. stwierdza, że bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku II SAB/Wr 767/22 miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz strony skarżącej kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE A. M. reprezentowany przez przedstawiciela ustawowego D. K. (dalej: skarżący), pismem z dnia 30 listopada 2023 r., wniósł skargę na niewykonanie przez Wojewodę Dolnośląskiego (dalej: organ) wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wydanego w dniu 22 września 2022 r. w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 767/22, którym to Sąd stwierdził, że: organ dopuścił się bezczynności w sprawie w przedmiocie zezwolenia na pobyt stały i zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 30 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku oraz przyznał skarżącemu sumę pieniężną. W żądaniu skargi zawarto wniosek o wymierzenie Wojewodzie Dolnośląskiemu grzywny, zobowiązanie do wydania odpowiedniego aktu, zasądzenie odszkodowania w wysokości 20 000 złotych oraz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek o udzielenie zezwolenia złożony został w dniu 10 sierpnia 2020 r. i nadal nie został rozpatrzony. Z akt sprawy wynika, że akta sprawy administracyjnej wraz z odpisem wyroku z dnia 22 września 2022 r., ze stwierdzoną prawomocnością, zostały doręczone Wojewodzie Dolnośląskiemu w dniu 1 grudnia 2022 r. Trzydziestodniowy termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upływał w dniu 31 grudnia 2022 r. w dniu 9 grudnia 2022 r. wydano dyspozycję zapłaty na rzecz skarżącego kwot wynikających z prawomocnego orzeczenia. Pismem z dnia 2 lutego 2023 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się z wezwaniem o wykonanie wyroku w związku z jego prawomocnością. Ponownie wezwanie złożył w dniu 17 kwietnia 2023 r., a następnie wywiódł skargę do tutejszego Sądu. Skarga wpłynęła do organu w dniu 5 grudnia 2023 r. W dniu 22 stycznia 2024 r. organ wydał decyzję w sprawie złożonego wniosku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą prawną jej rozpoznania jest art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634) - dalej: p.p.s.a., który stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie z art. 154 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu tego wynika, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia organowi grzywny. Ustawodawca formułuje zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W niniejszej sprawie skarżąca spełniła wskazany w art. 154 § 1 p.p.s.a. warunek dopuszczalności wniesienia przedmiotowej skargi na niewykonanie wyroku, czyniąc to skierowanym do organu pisemnym wezwaniem z dnia 17 kwietnia 2023 r., czemu zresztą organ administracji nie zaprzecza. Przystępując natomiast do oceny, czy Wojewoda pozostawał w bezczynności w wykonaniu prawomocnego wyroku, w pierwszej kolejności trzeba wskazać na poglądy wyrażone w literaturze prawa i orzecznictwie sądowym, dotyczące wykładni art. 154 p.p.s.a., które skład orzekający w pełni podziela. Podkreśla się tam (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. W konsekwencji, niewykonanie wyroku oznacza pozostawanie przez organ w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (vide: wyrok NSA z 30.05.2001 r., sygn. akt II SA 2015/00). Niewykonaniem wyroku jest również sytuacja, gdy rozstrzygnięcie organu – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane, bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., sygn. akt III SA/Łd 278/17, internetowa baza orzeczeń sądów administracyjnych, CBOSA). Z akt niniejszej sprawy wynika, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawomocnym wyrokiem z dnia 22 września 2022 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Wr 767/22, wyznaczył Wojewodzie termin 30 dni do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku skarżącego o wydanie zezwolenia na pobyt stały oraz przyznał skarżącemu sumę pieniężną. Akta administracyjne sprawy z odpisem prawomocnego wyroku były doręczone Wojewodzie w dniu 1 grudnia 2022 r., a zatem organ zobligowany był rozstrzygnąć sprawę najpóźniej z dniem 31 grudnia 2022 r. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę stoi na stanowisku (zgodnym z poglądem Z. Żukowskiego wyrażonym w glosie do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., sygn. akt IV SA 1317/96, publ.: OSP 1999/3, poz. 57), że termin do załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd w wyroku uwzględniającym skargę na bezczynność lub przewlekłość postępowania jest terminem odrębnym, dodatkowym w stosunku do terminów przewidzianych w przepisach art. 35 k.p.a., tym samym też nie podlega przedłużeniu w trybie art. 36 k.p.a. W niniejszej sprawie Wojewoda nie wydał decyzji w terminie wyznaczonym w ww. wyroku. Z akt administracyjnych wynika, że pierwszą czynnością dokonaną przez Wojewodę było zlecenie zapłaty kwot wynikających z tego wyroku, jednakże czynności zmierzające do załatwienia wniosku skarżącego, organ podjął de facto dopiero po wniesieniu przez niego skargi w niniejszej sprawie. W czasie wyznaczonym przez Sąd na załatwienie sprawy organ nie podjął żadnej czynności utrwalonej w aktach, zmierzającej do załatwienia wniosku skarżącego Takiego zaniechania organu nie sposób interpretować inaczej jak ignorowanie prawomocnego wyroku. Wskazanie przez sąd administracyjny w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest bowiem elementem wyroku. Żaden przepis k.p.a. czy p.p.s.a. nie nadaje organowi kompetencji do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego przez przedłużenie terminu procedowania w sprawie. Doniosłość skutków prawomocnego wyroku musi rodzić po stronie organu obowiązek jego respektowania. Uwadze Sądu nie umknęło, że nawet w odpowiedzi na skargę organ w żaden sposób nie usiłował usprawiedliwić swej opieszałości, opisując w treści przebieg postępowania. Biorąc zatem pod uwagę okoliczności dotyczące niniejszej sprawy, Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 złotych będzie adekwatna do stopnia, w jakim organ naruszył termin załatwienia sprawy po przesłaniu mu prawomocnego wyroku, a jednocześnie spełni wystarczająco represyjną funkcję. Sąd miał bowiem na uwadze, że skarga została wniesiona rok po upływie wyznaczonego terminu, a zatem oceniając sprawę z momentu jej wniesienia, bezczynność organu wynosiła właśnie około dwanaście miesięcy. W związku z tym Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 154 § 1 i 6 p.p.s.a. W ocenie Sądu, bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 154 § 2 in fine p.p.s.a.), o czym orzekł w pkt II sentencji wyroku. Dokonując takiej oceny Sąd wziął pod uwagę wskazany wcześniej fakt, że na moment wniesienia skargi opóźnienie to wynosiło około rok. Trudno zatem odmówić tak długiej zwłoce w wykonaniu wyroku, kwalifikowanego charakteru naruszenia prawa. Przepis art. 154 § 7 p.p.s.a. w przypadku wyroku uwzględniającego skargę na niewykonanie wyroku przydaje sądowi kompetencję przyznania od organu na rzecz strony skarżącej sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Brzmienie przepisu wskazuje na fakultatywność działania sądu uzależnioną od każdorazowej oceny danego przypadku. Zatem sąd, uwzględniając skargę, może, lecz nie musi, przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Wskazania wymaga, że suma pieniężna jako taka, z punktu widzenia skarżącego pełni rolę rekompensaty za niedogodność spowodowaną przewlekłością postępowania, jednocześnie dla organu ma charakter represyjno-dyscyplinujący. W niniejszej zaś sprawie, zdaniem Sądu, nie zaistniały okoliczności, które wymagałyby zasądzenia na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, strona skarżąca wskazała ogólnie na dwuletnią opieszałość organu w niniejszym postepowaniu. Jednakże okoliczność ta była przedmiotem rozpoznania w sprawie o sygnaturze akt II SAB/Wr 767/22 i z tego też tytułu w tamtym wyroku przyznano stronie sumę pieniężną, tymczasem w niniejszej sprawie, dla przyznanie sumy pieniężnej skarżący winien był wykazać okoliczność, jaka zaistniała po jego stronie, na skutek niewykonania wyroku, a nie wcześniejszego przewlekłego prowadzenia sprawy. Tego bowiem (niewykonania wyroku), a nie przewlekłości organu w załatwieniu wniosku, dotyczy wniesiona skarga i wydane rozstrzygnięcie. Tymczasem skarżący nie sformułował w uzasadnieniu skargi żadnego wyjaśnienia, co takiego stało się na skutek niewykonania wyroku, co uzasadniałoby przyznanie sumy w wysokości 20 000 złotych. Orzecznictwo sądowoadministracyjne jest zgodne co do tego, że uzasadnienie wniosku o przyznanie sumy z art. 154 § 7 p.p.s.a., musi nawiązywać do krzywdy wywołanej bezczynnością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność bezczynności czy przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ (por. I SA/Wr 538/20, Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, LEX nr 3177409 - wyrok z dnia 29 kwietnia 2021 r.). Z powyższych powodów Sąd oddalił skargę w tej części na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach postępowania (pkt IV sentencji wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się: wpis sądowy kwocie 200 zł, koszty zastępstwa prawnego w kwocie 480 zł oraz opłata skarbowa w wysokości 17 zł.