II SA/Gd 214/14

SENTENCJA Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Sędzia WSA Mariola Jaroszewska po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w G. na decyzję Wojewody z dnia 30 stycznia 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zezwolenia na zajęcie nieruchomości postanawia: odmówić przyznania wnioskodawczyni E. S. prawa pomocy. UZASADNIENIE E. S. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z wniosku oraz złożonego następnie oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni wynika, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jej utrzymania jest dochód z gospodarstwa rolnego szacowany na kwotę 666,20 zł. Koszty utrzymania obejmują opłatę za energię elektryczną. Budynek, w którym mieszka stanowi współwłasność wraz z byłym mężem. Wielkość posiadanej nieruchomości wynosi 3,24 ha gruntów rolnych. Podaje, że jest po wypadku i nie ma dochodów. Nie uzyskuje dopłat bezpośrednich ani innych. Zarządzeniem z 24 września 2014 r. wezwano wnioskodawczynię do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych. Na wezwanie referendarza sądowego wnioskodawczyni, poza oświadczeniem, złożyła zaświadczenie z KRUS Oddziału Terenowego, z którego wynika, że skarżąca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników, a jej konto wykazuje zadłużenie na kwotę 1 850,00 zł, wyciągi z rachunku bankowego, zaświadczenie z urzędu podatkowego oraz faktury za energię elektryczną. Postanowieniem z dnia 13 października 2014 r. Referendarz sądowy odmówił przyznania E. S. prawa pomocy. E. S. wniosła w terminie sprzeciw od orzeczenia referendarza. Skarżąca twierdzi, że jej sytuacja majątkowa została oceniona w sposób dowolny. Wskazała, że suma obrotów na rachunkach bankowych w wysokości 63 000 zł po potrąceniu kwot zakupu środków produkcji zostaje suma 43 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", w związku z wniesieniem sprzeciwu, postanowienie Referendarza sądowego z dnia 13 października 2014 r. utraciło moc i wniosek uczestniczki postępowania podlegał rozpoznaniu na nowo. Stosownie do treści art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się jednolicie, że ciężar wykazania (uprawdopodobnienia) okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie jej tego prawa (R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 794 i podane tam orzeczenia sądów). W niniejszej sprawie wnioskodawczyni – uczestniczka postępowania domaga się przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, a więc w zakresie całkowitym. Oznacza to, że na wnioskodawczyni ciążył obowiązek wykazania własnej sytuacji materialnej na tyle trudnej, by uzasadniała to wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych powyżej przepisach. Stosownie do treści art. 252 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 p.p.s.a. złożone przez stronę w niniejszej sprawie nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jej rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też wnioskodawczyni została zobowiązana do jego uzupełnienia o szereg dokumentów źródłowych. Przepis art. 255 p.p.s.a., który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że ani na podstawie treści wniosku, ani przedstawionych dokumentów nie można w pełni określić sytuacji materialnej skarżącej, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy choćby w zakresie częściowym. Treść wniosku oraz oświadczenia, które miały wykazać bardzo niskie dochody z gospodarstwa rolnego jest niespójna z przepływem środków finansowych na rachunku bankowym. Nie do końca jest jasne w jakich warunkach wnioskodawczyni zamieszkuje, skoro podała, że w "budynku gospodarczym adaptowanym na mieszkanie", stanowiącym współwłasność z byłym mężem. Skarżąca nie przedstawiła również żadnych dokumentów, które potwierdzałyby jej stan zdrowia po wypadku, a w szczególności zwolnienia lekarskiego, na które się powołuje. Treść oświadczenia (złożonego również we wniosku na formularzu PPF) nie może budzić wątpliwości i nie są wystarczające w tym zakresie gołosłowne twierdzenia. W konsekwencji sytuacja finansowa skarżącej związana mimo wykazywania zaległości płatniczych pozostaje niedostatecznie niewyjaśniona. Na tle złożonego oświadczenia i przedstawionych dokumentów odnośnie kosztów utrzymania ograniczonych do opłaty energii elektrycznej niejasne pozostają jednak dochody skarżącej. Jak wynika z wyciągu z rachunku w Banku Zachodnim WBK wnioskodawczyni uzyskuje regularnie znaczne wpływy, np. w kwotach 6 555,10 zł, 9 000 zł, 14 030 zł. Natomiast we wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wykazuje dochody w wysokości ok. 666 zł miesięcznie. Saldo na tym właśnie rachunku za okres od 1 lipca 2014 do 7 października 2014 r. przekroczyło kwotę 67000 zł. Przedstawione wątpliwości uniemożliwiają sądowi uznanie, że skarżąca nie może ponieść w niniejszej sprawie jakichkolwiek kosztów postępowania. Oznacza to, że wnioskodawczyni nie wykazała dostatecznie spełnienia ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, a jak to już sąd podkreślił, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.