III SAB/Gl 393/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer, Sędzia WSA Małgorzata Herman, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 lutego 2024 r. sprawy ze skargi K. F. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę postanawia: 1) odrzucić skargę, 2) zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 zł (słownie: sto złotych). UZASADNIENIE Pismem z 9 października 2023 r. K. F. (dalej określany jako Skarżący) reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika radcę złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ) w sprawie o wydanie mu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę domagając się: 1. zobowiązania organu administracji do wydania odpowiedniego aktu administracyjnego w terminie czternastu dni od daty doręczenia akt organowi; 2. przyznania Skarżącemu na podstawie art. 149 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. oz. 1364 ze zm., dalej określanej skrótem P.p.s.a.) od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 Ppsa, ewentualnie wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 Ppsa; 3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 Ppsa w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 Ppsa; 4. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego według norm przepisanych w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości, opłaty sądowej oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Z akt administracyjnych wynika, że w dniu 1 września 2021 r. do Wojewody wpłynął wniosek o udzielenie Skarżącemu - obywatelowi [...] zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. W dniu 14 grudnia 2021 r. Wojewoda wezwał Skarżącego do stawienia w organie w celu ustalenia terminu pobrania odcisków linii papilarnych i następnie pismem z dnia 3 marca 2022r. wezwał ponownie do uzupełnienia wniosku o odciski palców, dostarczenie aktualnej fotografii biometrycznej okazania oryginałów dokumentów złożonych w kopii wraz z wnioskiem. Następnie Wojewoda pismem z dnia 8 czerwca 2022r. zwrócił się do Szefa ABW czy wjazd i pobyt cudzoziemca na terytorium Rp mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego . W dniu 20 września 2023 r. do organu wpłynęło ponaglenie z dnia 15 września 2023 r. adresowane do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców za pośrednictwem Wojewody Śląskiego w związku z bezczynności i przewlekłym prowadzeniem postępowania w sprawie. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone wydaniem przez Wojewodę Śląskiego w dniu 21 września 2023 r. decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Skargę na bezczynność Wojewody Pełnomocnik Skarżącego wniósł pismem z 9 października 2023 r. (data wpływu 11 października 2023 r.). Podniósł w niej, że w sprawie zaistniała bezczynność Wojewody, gdyż mimo istnienia ustawowego obowiązku, w ustawowym terminie nie zakończył postępowania wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności. Sytuacja, w której Skarżący czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie Wojewody nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Organ nie może także w nieskończoność powoływać się na kłopoty kadrowe i zmiany organizacyjne. Organ jest zobowiązany do takiego zorganizowania pracy Urzędu, by był w stanie załatwiać w terminie wpływające do niego sprawy. Zatem, skoro przyczyny bezczynności leżały wyłącznie po stronie organu oraz, że termin do załatwienia sprawy został wielokrotnie przekroczony i uwzględniając również inne uchybienia organu, należy uznać, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Uzasadnienie dla przyznania sumy pieniężnej jest długotrwałe oczekiwanie strony na załatwienie jego wniosku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, zaś konkluzji uzasadnienia o jej odrzucenie. Wyjaśniając powód przedłużonego procedowania nad złożonym wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy organ zauważył, że wpływa od kilku lat ogromna, stale powiększająca się liczba wniosków pobytowych, powodująca znaczące zwiększenie obłożenia pracą poszczególnych pracowników zaangażowanych w prowadzenie postępowań administracyjnych. Wskazał na art. 100c ustawy z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830) mających jego zdaniem zastosowanie w sprawie wszystkich cudzoziemców. Wojewoda wskazał także, że w związku z sytuacją spowodowaną konfliktem zbrojnym na Ukrainie, na pracowników wykonujących z ramienia Wojewody Śląskiego obowiązki w zakresie legalizacji pobytu cudzoziemców nałożono także dodatkowe zadania m.in. związane z przedłużeniem ważności wiz krajowych (umieszczanie naklejek wizowych w dokumentach podróży) dla wybranych grup obywateli Ukrainy i Białorusi, a także w zakresie rozpatrywania wniosków obywateli Ukrainy, Republiki Białorusi, Federacji Rosyjskiej oraz osób posiadających w tych państwach status bezpaństwowca dotyczących wydawania, przedłużania ważności, wydawania duplikatu lub wymiany Karty Polaka. Wszystkie te dodatkowe zadania przyczyniły się do wydłużenia czasu załatwiania spraw dotyczących legalizacji pobytu. W związku z zaistniałą sytuacją wpływającą na obciążenie urzędów obsługujących organy administracji, Wojewoda zwrócił także uwagę na przepisy ingerujące w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto, w kontekście żądania Skarżącego co do przyznania sumy pieniężnej, w związku z procedowaniem sprawy cudzoziemiec nie odniósł żadnej szkody, a czas procedowania nad jego wnioskiem nie wpływa na sytuację pobytową w Polsce. Po uzupełnieniu braków formalnych, zgodnie z art. 108 u.o.c., pobyt cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy stanie się ostateczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje ; Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 dalej: p.p.s.a.) sąd orzuca skargę, jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn niż wymienione w pkt. 1-5a. Sąd odrzuca skargę postanowieniem. W rozpoznawanej sprawie skarga została wniesiona do tut. Sądu już po zakończeniu postępowania toczącego się przed organem – Wojewodą Śląskim , z inicjatywy skarżącego (wniosek z 1 września 2021 r.), któremu skarżący zarzucił bezczynność w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i zezwolenia na pracę. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda Śląski wydał w dniu 21 września 2023r. decyzję orzekającą o udzieleniu wnioskodawcy zezwolenia na pobyt czasowy i pracę. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.). Kwestie związane z wniesieniem skargi na bezczynność i (lub) przewlekłość po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania były przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uchwale z dnia z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. II OPS 5/19, NSA stwierdził, że wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność wniesioną po zakończeniu postępowania administracyjnego. Odmienne rozumowanie oznaczałoby, że środek ten zamiast w swoim celu zmierzać do likwidacji stanu bezczynności, powiązany byłby zasadniczo z celem wykraczającym poza zakres postępowania administracyjnego, a więc z dążeniem do uzyskania prejudykatu. Wskazać przy tym należy, że pogląd zawarty w przywołanej uchwale NSA znajduje zastosowanie również w sprawie dotyczącej bezczynności organu I instancji, w sytuacji, gdy w sprawie została wydana decyzja kończąca postępowanie przez organ I instancji. Uchwała ta została wydana w sprawie dotyczącej postępowania organu odwoławczego, stąd w ich treści odniesienie do ostatecznej decyzji i ostatecznego zakończenia postępowania administracyjnego. Zarzut bezczynności w prowadzeniu postępowania może być jednakże skierowany zarówno do organu pierwszej, jak i drugiej instancji. Wydanie decyzji kończącej postępowanie przez organ I instancji kończy postępowanie prowadzone przez ten organ w taki sam sposób jak wydanie decyzji organu odwoławczego w aspekcie regulacji z art. 149 § 1 p.p.s.a., czyniąc niemożliwym zobowiązanie do wydania aktu. W związku zatem z tym, że postępowanie przed Wojewoda Śląskim z wniosku skarżącego zostało już zakończone w dniu wniesienia skargi na bezczynność decyzją z 21 września 2023 r., skarga z 9 pażdziernika 2023r. jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Orzeczenie o zwrocie uiszczonego wpisu znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego. ----------------------- 2