I SA/Gd 900/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski Sędziowie: Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi S. S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr 2201-IEE.7113.2.148.2023.AR w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2023 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku (dalej: Dyrektor) utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie (dalej: Naczelnik) z dnia 15 maja 2023 r. odmawiające S.S. (dalej: Skarżący) umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że Naczelnik prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 30 sierpnia 2018 r. o numerach [...] i [...], obejmujących nieuregulowany podatek od towarów i usług za sierpień 2013 rok. Podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych była decyzja Naczelnika nr 2220-SPV-1.4103.23.2018/00 z 26 lipca 2018 r., określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. w wysokości 18 156,00 zł oraz obowiązek zapłaty podatku należnego z tytułu wystawienia faktury w trybie art. 108 ust 1 ustawy o VAT za sierpień 2013 r. w wysokości 11 201,00 zł. Pismem z dnia 8 lutego 2023 r., sprecyzowanym pismami z dnia 17 marca 2023 r. oraz 13 kwietnia 2023 r. Skarżący wniósł o umorzenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm., dalej: u.p.e.a.). Skarżący wskazał na wyrok Sądu Rejonowego w Wejherowie z 29 września 2022 r. uniewinniający go od popełnienia przestępstwa skarbowego z art. 62 § 2 Kodeksu karnego skarbowego w zw. z art. 56 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. oraz zawisłą przed Naczelnym Sądem Administracyjnym sprawę dotyczącą decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Wejherowie z 7 maja 2019 r. odmawiającej uchylenia decyzji nr 2220-SPV-1.4103.23.2017/00 z 26 lipca 2018 r., na podstawie której wystawiono ww. tytuły wykonawcze. W dalszych wywodach Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie u.p.e.a. (Dz.U. z 2019 r. poz. 1438, z późn. zm.) i niezakończonych przed dniem wejścia w życie nowelizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji stanowi, że postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał. Dyrektor zauważył, że decyzja Naczelnika z 26 lipca 2018 r. określająca zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. oraz obowiązek zapłaty podatku należnego z tytułu wystawienia faktury w trybie art. 108 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług za sierpień 2013 r. jest ostateczna i podlega wykonaniu. Podjęta przez Skarżącego próba wyeliminowania tej decyzji z obrotu prawnego w trybie wznowienia postępowania okazała się bezskuteczna. Jednocześnie Dyrektor wyjaśnił, że uniewinnienie Skarżącego przez Sąd Rejonowy w Wejherowie od popełnienia przestępstwa skarbowego nie oznacza, że obowiązek wynikający z decyzji z dnia 26 lipca 2018 r., przestał być wymagalny lub przestał istnieć. Na Skarżącym nadal ciąży obowiązek uregulowania zobowiązań określonych decyzją z 26 lipca 2018 r., która jest ostateczna i nie została uchyloną, ani zmieniona. Dalej Dyrektor stwierdził, ze nie doszło do przedawnienia obowiązków objętych tytułami egzekucyjnymi, na podstawie których prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od towarów w i usług za sierpień 2013 r., zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej powinno się przedawnić z końcem 2018 r. Przed upływem terminu przedawnienia organ egzekucyjny zastosował bowiem środek egzekucyjny, który przerwał bieg terminu przedawnienia (w dniu 5 września 2018 r.). Po tym dniu 5-letni termin przedawnienia zaczął biec na nowo, natomiast w dniu 19 września 2018 r. jego bieg uległ zawieszeniu (wszczęcie postępowania karnego skarbowego) aż do dnia 8 listopada 2022 r. (uprawomocnienie wyroku Sadu Rejonowego w Wejherowie), po którym zaczął biec dalej. Kolejno - w dniu 3 lutego 2023 r. - przed upływem terminu przedawnienia, organ egzekucyjny zastosował kolejny środek egzekucyjny, w wyniku którego 5-letni termin przedawnienia zaczął znów biec na nowo od dnia 4 lutego 2023 r. i obecnie upływa z dniem 4 lutego 2028 r. Tym samym, w ocenie Dyrektora obowiązek objęty tytułami wykonawczymi z 30 sierpnia 2018 r. nr [...] oraz nr [...] istnieje i jest wymagalny, nie został umorzony, ani nie wygasł. Ponadto, z akt sprawy nie wynika, aby w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika wystąpiły inne przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazane art. 59 § 1 u.p.e.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku S.S. podniósł, ze nie zgadza się z rozstrzygnięciem Dyrektora. W ocenie Skarżącego decyzja US Wejherowo z dnia 26 lipca 2018 r. nigdy nie powinna zaistnieć. Zdaniem Skarżącego obowiązek nie jest wymagalny i nigdy nie istniał, ponieważ opierał się na kłamstwie i pomówieniach, a nie na prawdziwych faktach, a sprawa karna po trzech latach rozprawy w sądzie Rejonowym w Wejherowie to udowodniła. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego z punktu widzenia jego legalności, tj. zgodności tego rozstrzygnięcia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Na wstępie należy zauważyć, że Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Jak stanowi art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Wskazać też należy, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., II OSK 1867/17). Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia jego zgodności z prawem, stwierdzić należy, że nie narusza ono prawa. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r. poz. 2070 ze zm.), do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Wskazana ustawa weszła w życie 30 lipca 2020 r. Zważywszy, że postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Skarżącego na podstawie ww. tytułów wykonawczych zostało wszczęte przed wskazaną datą, to w niniejszej sprawie zastosowanie będą miały przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020r. Zgodnie z art. 59 § 1 u.p.e.a. (w stanie prawnym obowiązującym w sprawie, tj. w brzmieniu do 29 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Przepis art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. dotyczy sytuacji trojakiego rodzaju. Po pierwsze, dotyczy okoliczności, gdy obowiązek nie jest wymagalny, co oznacza, że obowiązek istnieje i jego egzekucja będzie dopuszczalna w przyszłości, ale nie może on być egzekwowany w danym momencie ze względu np. na wstrzymanie wykonania, odroczenie terminu wykonania lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej. Po drugie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek został umorzony lub wygasł z innego powodu, co oznacza, że obowiązek powstał i nie został wykonany, ale z innych powodów przestał istnieć przed dniem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Na przykład dojdzie do wygaśnięcia obowiązku z innego powodu, jeżeli została uchylona decyzja, na podstawie której został wystawiony tytuł wykonawczy. Po trzecie, komentowany przepis dotyczy sytuacji, gdy obowiązek nie istniał, tj. nie powstał przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego (wyroki NSA z: 6 lipca 2010 r., II FSK 360/09; 15 września 2010 r., II FSK 701/09; wyrok WSA w Łodzi z 20 lipca 2022 r., I SA/Łd 429/22). Skarżący podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego do jego majątku w złożonym wniosku o umorzenie upatrywał w wadliwości decyzji wymiarowej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułów wykonawczych, co ma potwierdzać wyrok uniewinniający sądu powszechnego. Teza ta jest nietrafna. W rozpoznawanej dochodzony obowiązek podatkowy wynika z decyzji Naczelnika z dnia 26 lipca 2018 r. Z akt sprawy przedstawionych sądowi wynika, że decyzja ta jest ostateczna i pozostaje w obrocie prawnym. W tej sytuacji zważyć należy, że jeśli w toku postępowania egzekucyjnego w obrocie prawnym pozostaje decyzja, z której wynika egzekwowana należność, postępowanie egzekucyjne wszczęte w oparciu o konkretny wynikający z niej tytuł wykonawczy jest legalne i może być dalej prowadzone, a co za tym idzie nie podlega umorzeniu na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu do 20 lipca 2020 r. Dopiero wyeliminowanie decyzji wymiarowej z obrotu prawnego oznacza, że odpadła podstawa wystawienia tytułu wykonawczego, a w konsekwencji brak jest podstawy prawnej do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Dopóki jednak podstawa ta istnieje żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego oparte o wymienioną wyżej podstawę nie jest uzasadnione. Podkreślić należy, że Skarżący chcąc doprowadzić do uwolnienia się od obowiązków wynikających z prowadzonego postępowania egzekucyjnego winien doprowadzić do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji wymiarowej, o której mowa wyżej. Próba, której wyrazem jest skarga do sądu w niniejszej sprawie nie mogła przynieść spodziewanego przez skarżącego rezultatu, gdyż w postępowaniu egzekucyjnym, którego rozstrzygnięcie zostało zaskarżone do sądu, nie bada się legalności i zasadności decyzji wymiarowych. Takie badanie spowodowałoby przekształcenie postępowania egzekucyjnego w III instancję podatkową, której nie przewidziano w obowiązującym stanie prawnym. Zgodzić także trzeba się z Dyrektorem, że zapadły wyrok Sądu Rejonowego w Wejherowie uniewinniający Skarżącego od zarzucanych czynów nie spowodował, że obowiązek wynikający z decyzji z dnia 26 lipca 2018 r. przestał być wymagalny lub przestał istnieć. Decyzja ta nadal pozostaje w obrocie prawnym, a na Skarżącym ciąży obowiązek uregulowania zobowiązań w niej określonych. Za prawidłowe należy także uznać stanowisko Dyrektora, bez konieczności powtarzania trafnej argumentacji przytoczonej we wstępnej części uzasadnienia, że dochodzone zobowiązania nie przedawniły się. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonego postanowienia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.