III SA/Kr 280/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Makuch Sędziowie WSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko WSA Janusz Kasprzycki (spr.) Protokolant starszy referent Paulina Grojec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 27 września 2023 r. znak WO-II.621.2.8.2023 w przedmiocie odmowy udostępnienia danych z ewidencji ludności oddala skargę UZASADNIENIE Zaskarżoną przez A. A., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 27 września 2023 r., znak: WO-II.621.2.8.2023, Wojewoda Małopolski, działając na podstawie art..138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) w związku z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2022 r., poz. 1191 ze zm., zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności),utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 10 lipca 2023 r., znak: SA-10.5345.10418.2023, o odmowie udostępnienia z rejestru mieszkańców danych dotyczących adresu zameldowania na pobyt stały i czasowy T. C. Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Wnioskiem z dnia 22 czerwca 2023 r. skarżący zwrócił się o udostępnienie danych, dotyczących adresu zameldowania na pobyt stały oraz adresu zameldowania na pobyt czasowy sędziego w stanie spoczynku T. C. Uzasadniając wniosek skarżący przedłożył kopię wezwania Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydział Cywilny z 13 czerwca 2022 r., sygn. akt: [...], skierowanego do skarżącego, do usunięcia braków w terminie tygodniowym pod rygorem zawieszenia postępowania - w sprawie z powództwa skarżącego przeciwko T. C., tj. do wskazania miejsca zamieszkania i adresu pozwanego T. C., "albowiem w związku z przejściem w stan spoczynku nie orzeka on już w tutejszym Sądzie, wobec czego kierowana do niego korespondencja nie może zostać skutecznie doręczona drogą służbową". Pismem z dnia 26 czerwca 2023 r., działając na podstawie art. 50 § 12 Prezydent Miasta Krakowa wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania poprzez: - wskazanie rejestru, z którego ma nastąpić udostępnienie danych osobowych. Wyjaśniono przy tym, że w przypadku braku jednoznacznego wskazania rejestru, z którego dane mają zostać udostępnione, wniosek będzie zrealizowany w oparciu o dane zawarte w rejestrze o szerszym zakresie, tj. w rejestrze PESEL, którego część stanowią dane gromadzone w rejestrze mieszkańców; - podanie bliższych danych T. C. np. daty urodzenia, miejsca urodzenia, imion rodziców, nr PESEL lub innych posiadanych danych, umożliwiających odszukanie poszukiwanej osoby - z uwagi na fakt, iż weryfikacja na podstawie informacji o pełnieniu funkcji sędziego nie jest możliwa, gdyż dana taka zgodnie z art. 8 ustawy o ewidencji ludności nie jest ewidencjonowana w rejestrze PESEL. Ponadto wnioskodawca został poinformowany, że udostępnienie danych jest możliwe jedynie w przypadku wyraźnego zidentyfikowania poszukiwanej osoby, wykazany interes prawny w uzyskaniu danych musi odnosić się do konkretnej osoby. Pismem z dnia 29 czerwca 2023 r. skarżący oświadczył, że nie posiada bliższych danych T. C. i ponownie zwrócił się o udostępnienie ww. danych. Decyzją z dnia 10 lipca 2023 r., znak: SA-10.5345.10418.2023, Prezydent Miasta Krakowa, działając na podstawie art. 47 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności oraz art. 104 k.p.a., odmówił skarżącemu udostępnienia z rejestru mieszkańców danych dotyczących wskazania adresu zameldowania na pobyt stały T. C. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że skarżący posiada interes prawny do uzyskania wnioskowanych danych na podstawie przedstawionego wezwania Sądu z dnia 13 czerwca 2023 r., jednak nie wskazał żadnych dodatkowych danych, aby organ bez narażania się na zarzut naruszenia dóbr osobistych osoby trzeciej mógł ustalić dane adresowe tej osoby. Wskazane przez skarżącego dane okazały się niewystarczające, aby skutecznie wskazać dane osoby, której one dotyczą. Od powyższej decyzji odwołalnie wniósł skarżący. Wymienioną na wstępie decyzją Wojewoda Małopolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda Małopolski wskazał, że zasady udostępniania danych osobowych z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców reguluje ustawa o ewidencji ludności. Zgodnie z art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności wystąpienie o dane z rejestru PESEL (z rejestru mieszkańców) wymaga wykazania istnienia interesu prawnego uprawniającego do uzyskaniu tych danych. Wojewoda wyjaśnił, że o interesie prawnym strony do uzyskania danych osób z rejestru PESEL (z rejestru mieszkańców) można mówić wówczas, gdy wnioskodawca przedstawi okoliczności i dokumenty potwierdzające, że z osobami poszukiwanymi łączy go stosunek prawny wynikający z przepisów prawa materialnego. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwem "interes prawny" jest to przysługujące stronie uprawnienie, które po pierwsze powinno wynikać z przepisów prawa materialnego, po drugie powinno zostać właściwie udokumentowane. Podmiot zainteresowany udostępnieniem danych powinien zatem wykazać związek między sferą chronioną przez przepisy prawa materialnego, a czynnością organu - a więc winien wykazać, że nie może on zrealizować swoich uprawnień lub poddać się prawnie określonym obowiązkom, bez udziału osoby, której dane objęte wnioskiem o udostępnienie dotyczą. Przez interes prawny należy rozumieć obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej skonkretyzowanego podmiotu. Zatem oparcie art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności na kategorii interesu prawnego oznacza, że wnioskujący powinien swe żądanie powiązać z takim przepisem prawa, którego obowiązywanie uzasadnia udostępnienie danych osobowych, przetwarzanych w rejestrach ewidencji ludności. Chodzi o sytuację, gdy nabycie uprawnienia lub nałożenie obowiązku natury prawnej jest uzależnione od uzyskania informacji o danych osób fizycznych. Przy czym nie ma znaczenia, z jakiego rodzaju źródła wynika dla wnioskodawcy potrzeba ochrony. Ciężar wykazania istnienia interesu prawnego spoczywa na wnioskodawcy, który powinien podać przepis prawa materialnego potwierdzający istnienie interesu prawnego, załączyć dokumenty potwierdzające ten interes lub wskazać okoliczności uzasadniające żądanie. Ww. warunki potwierdzają istnienie interesu prawnego - jeśli pokazują związek osoby poszukiwanej z podanym przepisem prawa lub wskazanymi przez wnioskodawcę okolicznościami. Jednocześnie, podmiot ubiegający się o udostępnienie danych może wykazać interes prawny różnymi dowodami. Nie można zatem utożsamiać istnienia interesu prawnego wyłącznie z uprzednim złożeniem wniosku do sądu powszechnego. Na poparcie powyższego stanowiska organ powołał orzecznictwo sądów administracyjnych. W ocenie organu odwoławczego - jak słusznie stwierdził również Prezydent Miasta Krakowa - załączony do wniosku dokument świadczy o posiadaniu przez skarżącego interesu prawnego w uzyskaniu żądanych danych. Jednak z uwagi na brak poza imieniem i nazwiskiem oraz informacją, że osoba pełniła funkcję sędziego - dodatkowych danych osoby poszukiwanej, pozwalających ją zidentyfikować, organ gminy nie miał w istocie możliwości przeprowadzenia skutecznego i dającego jednoznaczny wynik wyszukania w rejestrze mieszkańców. Nie mógł zatem pozytywnie rozpatrzyć żądania wnioskodawcy, gdyż wiązałoby się to z koniecznością udostępnienia mu danych wszystkich figurujących w rejestrze mieszkańców osób o takim samym imieniu i nazwisku co do których nie wykazał interesu prawnego. Nadto organ wskazał, że zgodnie z art. 8 ustawy o ewidencji ludności zarówno w rejestrze PESEL jak i w rejestrach mieszkańców nie gromadzi się informacji, dotyczących wykonywanego zawodu (pełnienia funkcji sędziego). Na powyższą decyzje skarżący złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, wnosząc o jej uchylenie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd dokonując bowiem kontroli według wyżej wskazanych kryteriów zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji, nie stwierdził, by tkwiły w nich kwalifikowane wady skutkujące stwierdzeniem ich nieważności, czy wznowieniem postępowania. Sąd nie stwierdził także, by organ drugiej instancji – Wojewoda Małopolski - oraz organ pierwszej instancji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy ani naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. Tylko bowiem stwierdzenie powyższych wad może skutkować, w świetle postanowień art. 145 § 1 i 2 P.p.s.a. stwierdzeniem nieważności decyzji lub ich uchyleniem. Materialnoprawną podstawę kwestionowanych przez skarżącego decyzji – zaskarżonej i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji o odmowie udostępnienia danych z rejestru PESEL oraz rejestru mieszkańców – stanowił art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. z 2024 r., poz. 736, zwanej dalej ustawą o ewidencji ludności), w brzmieniu obowiązującym na datę wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z tym przepisem dane z rejestru PESEL oraz rejestrów mieszkańców w zakresie niezbędnym do realizacji ich ustawowych zadań udostępnia się następującym podmiotom: w tym - osobom i jednostkom organizacyjnym, jeżeli wykażą w tym interes prawny. W rozpatrywanej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że skarżący, jak trafnie wskazały orzekające organy, posiadał interes prawny w uzyskaniu żądanych danych, a to wobec wezwania Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydział Cywilny z 13 czerwca 2022 r., sygn. akt: [...], skarżącego do uzupełnienia powództwa. Zasadnie bowiem wywiódł Wojewoda Małopolski, że przez "interes prawny" w rozumieniu art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności należy rozumieć obiektywnie istniejącą potrzebę ochrony prawnej skonkretyzowanego podmiotu. Chodzi zatem o sytuację, gdy nabycie uprawnienia lub nałożenie obowiązku natury prawnej jest uzależnione od uzyskania informacji o danych osób fizycznych. Zgodnie z tym przepisem warunkiem udostępnienia danych z rejestru PESEL jest legitymowanie się przez wnioskodawcę interesem prawnym. Przyjmuje się, że mieć interes prawny, to znaczy ustalić przepis prawa materialnego, powszechnie obowiązującego, na którego podstawie podmiot może skutecznie żądać dokonania przez organ danej czynności albo zaniechania lub ograniczenia jakiegoś działania. Istotą interesu prawnego jest więc możliwość wykorzystania go dla osiągnięcia określonego skutku prawnego. Interes prawny nie może wynikać z subiektywnego przekonania danej osoby, lecz z obiektywnych cech, które zaistniały w stosunku do danego podmiotu. Istnieje bowiem niezależnie od woli danego podmiotu. Interes prawny musi być osobisty, konkretny i aktualny, oparty na normie prawa materialnego. Interes prawny nie może być przewidywalny w przyszłości, ale musi realnie istnieć (tak NSA w wyroku z dnia 22 marca 2022 r., sygn. akt II OSK 895/21, CBOSA). Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy tak naprawdę rozbieżności stanowisk skarżącego i organów w kwestii, czy mają one obowiązek podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do określenia podmiotu wyszukiwania ze zbioru – rejestru PESEL i rejestru mieszkańców. Skarżący zdaje się bowiem twierdzić przedstawiając okoliczności w skardze i piśmie procesowym, "że to urząd (jak to wskazał do protokołu podczas rozprawy) ma podać adres, aby wszystko było legalne." Organy prezentują natomiast stanowisko, że w sytuacji niepodania przez wnioskującego o udostępnienie danych dodatkowych danych osoby poszukiwanej, pozwalających ją zidentyfikować, organy nie miały w istocie możliwości przeprowadzenia skutecznego i dającego jednoznaczny wynik wyszukania w posiadanych rejestrach. W wyroku z dnia 18 maja 2021, sygn. akt II OSK 2497/18 (CBOIS.nsa.gov.pl), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że skarżący, będący wnioskodawcą, celem zindywidualizowania konkretnej osoby ze zbioru PESEL, powinien podać dane, które w tym rejestrze się znajdują zgodnie z art. 8 ustawy o ewidencji ludności, zawierającym katalog takich danych. Tylko bowiem na podstawie danych wymienionych we wspomnianym art. 8 można wyodrębnić osobę, której danych wniosek dotyczy. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyroku stwierdził, że art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności nakłada, na osobę składającą wniosek o udostępnienie danych, obowiązek wykazania niezbędnych danych indentyfikacyjnych. Wynika to z faktu, że działaniu polegającemu na udostępnieniu danych ze zbioru PESEL ustawodawca przypisał charakter czynności technicznej. W postępowaniu tym organ opiera się na określonych przez wnioskodawcę kryteriach wyszukiwania. W sytuacji, gdy wskazane przez wnioskodawcę kryteria wyszukiwania oparte na wskazaniu imienia i nazwiska nie prowadzą do zindywidualizowania osoby poszukiwanej, a jednocześnie nie jest możliwa filtracja wyników oparta na uwzględnieniu przy wyszukiwaniu innych informacji odnoszących się do danych osobowych osoby poszukiwanej (np. data urodzenia, miejsce urodzenia, nazwisko rodowe), organ nie jest uprawniony do podjęcia dodatkowych czynności zmierzających do określenia przedmiotu wyszukiwania, gdyż wykracza to poza przyznane mu kompetencje (podobnie NSA w wyrokach z dnia 27 listopada 2014 r.: sygn. akt II OSK 1100/13, sygn. akt II OSK 1101/13, sygn. akt II OSK 1102/13 i sygn. akt II OSK 1103/13; z dnia 26 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1613/18; CBOIS). Powyższe wywody Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela. Wobec zatem braku wskazania przez skarżącego, pomimo uprzedniego wezwania pismem z dnia 26 czerwca 2023 r., dodatkowych danych osoby poszukiwanej, pozwalających ją zidentyfikować, za prawidłowe należało uznać zatem stanowisko organów, że w takim stanie rzeczy nie miały one w istocie możliwości przeprowadzenia skutecznego i dającego jednoznaczny wynik wyszukania w rejestrze mieszkańców. W konsekwencji nie mogły pozytywnie rozpatrzyć żądania skarżącego, gdyż, jak przekonywująco wskazały, wiązałoby się to z koniecznością udostępnienia mu danych wszystkich figurujących w rejestrze mieszkańców osób o takim samym imieniu i nazwisku, a co do których nie wykazał interesu prawnego. Zasadnie też podniosły, że zgodnie z art. 8 ustawy o ewidencji ludności zarówno w rejestrze PESEL jak i w rejestrach mieszkańców, nie gromadzi się informacji, dotyczących wykonywanego zawodu (w tym np. pełnienia funkcji sędziego). W zbiorze PESEL nie gromadzi się rzeczywiście danych o miejscu pracy, czy zajmowanym stanowisku (por. także wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 9/17; LEX nr 2468196). Nie bez znaczenia dla prawidłowości działania organów jest również okoliczność, że "...adres osoby o którą mu chodziło we wniosku inicjującym postepowanie administracyjne (...) doskonale zna." (zob. protokół z rozprawy w dniu 21 sierpnia 2024 r.). Wobec powyższego nie można postawić orzekającym organom naruszenia przepisów procedury, a więc przepisów regulujących przebieg i sposób prowadzenia postępowania przed organem administracyjnym w danej sprawie w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Skarżącemu zagwarantowano prawo do czynnego udziału w tym postępowaniu, z którego to uprawnienia skorzystał, zaznajamiając się z zebranym materiałem dowodowym przed wydaniem decyzji w pierwszej instancji i odstępując od składania nowych wniosków dowodowych (k. 16 akt administracyjnych). Nie można też skutecznie postawić tym organom zarzutu naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy - art. 46 ust. 2 pkt 1 ustawy o ewidencji ludności – poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Ponownie podkreślić należy, że w sytuacji, gdy pomimo czynności postępowania wyjaśniającego, przeprowadzonych przez organ, strona nie wskazuje żadnych bliższych danych osoby poszukiwanej, które umożliwiłyby jej indywidualizację w rejestrach PESEL i mieszkańców, właściwy organ nie miał obowiązku przeprowadzenia dalszych czynności dowodowych w sprawie. Z wyżej wskazanych przyczyn skarga nie była zasadna i nie mogła odnieść zamierzonego skutku. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), orzekł, jak w sentencji wyroku.