II GW 112/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Marcin Kamiński Sędzia del.WSA Izabella Janson (spr.) po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Starosty Powiatu Wrocławskiego z dnia 10 maja 2023 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą Powiatu Wrocławskiego a Starostą Wieruszowskim w przedmiocie zawiadomienia o nabyciu pojazdu postanawia: wskazać Starostę Wieruszowskiego jako organ właściwy do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Wnioskiem z dnia 10 maja 2023r., który wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 22 września 2023r., Starosta Powiatu Wrocławskiego zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim a Starostą Wieruszowskim przez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania zawiadomienia N. Sp. z o.o. z siedzibą w D. ([...], D., ulica [...]) o nabyciu pojazdu marki Renault Kadjar nr rej [...], zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy z 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 998; dalej: "p.r.d.). W uzasadnieniu wniosku wskazał, że przekazanie w dniu 25 listopada 2022r. ww. zawiadomienia o nabyciu pojazdu przez Starostę Wieruszowskiego było wadliwe i zostało dokonane z naruszeniem przepisów o właściwości, gdyż o właściwości organu nie decyduje art. 21 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 775; dalej: "k.p.a.")., który wyznacza jako kryterium dla ustalenia właściwości – miejsce zamieszkania (siedziby) strony dokonującej zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Kluczowe jest bowiem stwierdzenie, że zawiadomienie o nabyciu pojazdu nie jest sprawą administracyjną w rozumieniu art. 1 k.p.a., ale stanowi inną czynność z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2023r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a."). Zdaniem wnioskodawcy przepis art. 21 k.p.a. nie jest zatem wyznacznikiem dla ustalenia właściwości organu w sprawach tej materii, co oznacza, że przekazanie wniosku na podstawie art. 65 k.p.a. było błędne. Zdaniem Starosty Powiatu Wrocławskiego obowiązek właściciela polegający na zawiadomieniu starosty o nabyciu pojazdu dotyczy pojazdów zarejestrowanych, co z kolei uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. W odpowiedzi na wniosek Starosta Wieruszewski wniósł o rozstrzygnięcie przedmiotowego sporu poprzez wskazanie Starosty Wrocławskiego za właściwego do rozpoznania wniosku o zgłoszenie nabycia pojazdu. W uzasadnieniu wskazał, że wymieniona sprawa nie należała do właściwości tutejszego urzędu, bowiem zgodnie z treścią art. 21 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby) w kraju. Stanowisko to zostało również potwierdzone przez Ministerstwo Infrastruktury, które w piśmie skierowanym do Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorstw jak również do Unii Metropolii Polskich, stwierdziło że ponieważ w przedmiotowych przepisach Prawa o Ruchu Drogowym nie określono odrębnie właściwości miejscowej organów, to zastosowanie mają przepisy ogólne postępowania administracyjnego zgodnie z którymi właściwość miejscową organów administracji publicznej ustala się według miejsca zamieszkania strony postępowania (lub siedziby jeżeli strona jest osoba prawna). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. w związku z art. 4 tej ustawy z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość. Kwestia organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu lub zbyciu pojazdu była już przedmiotem licznych rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego, a skład rozpoznający niniejszy wniosek podziela pogląd zaprezentowany w dotychczasowym orzecznictwie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 1 grudnia 2020r., sygn. akt I OW 97/20, 27 maja 2021r., sygn. akt II GW 19/21, 9 września 2021r., sygn. akt II GW 48/21, 23 września 2021r., sygn. akt II GW 43/21, z 26 stycznia 2023r., sygn. akt II GW 66/22, 14 kwietnia 2023r.,sygn. akt II GW 86/22; dostępne w CBOSA). Przyjęto w nich, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu. Przyjmując argumentację zawartą w tych orzeczeniach, trzeba zauważyć, że warunkiem wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny merytorycznego orzeczenia w sprawie jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może mieć miejsce w sytuacji, kiedy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym podlegającym kognicji sądów administracyjnych. Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd, że przedmiotem sporu mogą być również spory pomiędzy organami o właściwość (kompetencje) organów dotyczące czynności lub aktów, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Skoro bowiem podlegają one kontroli legalności sądów administracyjnych, a w systemie prawa brak jest uniwersalnych rozwiązań dotyczących rozwiązywania takich sporów, to przyjąć należy, że art. 4 p.p.s.a. w związku z art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a. stanowi podstawę do rozstrzygania przez Naczelny Sąd Administracyjny o takich sporach. W sprawie należało zatem ustalić, czy przyjęcie zawiadomienia o nabyciu pojazdu przez starostę w ogóle jest aktem lub czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przyjęcie zawiadomienia nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 1 pkt 1 i 2 k.p.a., natomiast mieści się w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a to daje podstawę do rozstrzygnięcia sporu w tej sprawie. Zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni starostę (prezydenta) o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Obowiązek ten jest zagrożony wysoce represyjną administracyjną karą pieniężną (art. 140mb pkt 2 p.r.d.). Skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia odpowiedzialności administracyjnej, to uznać należy, że przyjęcie zawiadomienia o wypełnieniu tego obowiązku przez starostę należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany, którego nieterminowe wykonanie jest zagrożone sankcją administracyjną. Z tego względu, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, należy podzielić stanowisko przyjęte w orzecznictwie, że zawiadomienie przez właściciela pojazdu starosty o nabyciu pojazdu jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Konsekwencją przyjęcia, że przedmiotem sporu nie jest sprawa w rozumieniu art. 1 kpa, lecz czynność, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., jest zatem stwierdzenie, że przepisy k.p.a. nie mają zastosowania, a mogą być jedynie wskazówką interpretacyjną w procesie wykładni. Jak już zaznaczono Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym wniosek podziela stanowisko, że organem właściwym do przyjęcia zawiadomienia o nabyciu pojazdu jest organ rejestracji pojazdu. Określony w przytoczonym wyżej art. 78 ust. 2 pkt 1 p.r.d. obowiązek właściciela zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu jednoznacznie dotyczy bowiem pojazdów zarejestrowanych. Z kolei przepisy dotyczące czasowego wycofania pojazdu z ruchu (art. 78a ust. 1 p.r.d.) czy wyrejestrowania pojazdu (art. 79 p.r.d.) wskazują wprost, że organem właściwym w tych sprawach jest organ miejsca ostatniej rejestracji pojazdu. Powyższe uzasadnia przyjęcie, że kwestie o charakterze "rejestrowym" leżą w gestii organu rejestracji. Za takim określeniem właściwości miejscowej organu przemawia logika wskazanych regulacji i względy praktyczne. W myśl art. 73 ust. 1 p.r.d. rejestracji pojazdu dokonuje, na wniosek właściciela pojazdu, starosta właściwy ze względu na miejsce jego stałego zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, wydając decyzję o rejestracji pojazdu, dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne i jest to organ rejestrujący, jak wynika też z dalszych jednostek wspomnianego artykułu. Jest to istotne, gdyż na mocy § 4 ust. 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 sierpnia 2022r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (tekst jedn. Dz.U. z 2022r., poz. 1849 ze zm.; dalej: "rozporządzenie z 31 sierpnia 2022r.") - Instrukcji w sprawie rejestracji, czasowej rejestracji i wyrejestrowania pojazdów, w przypadku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego organ rejestrujący dokonuje rejestracji pojazdu na wniosek właściciela pojazdu, przy czym przepisy § 1 ust. 1 stosuje się odpowiednio. Z kolei na mocy ust. 2 § 4 ww. załącznika nr 1 w przypadku zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego, gdy właściciel nie wnioskuje o jego rejestrację, organ rejestrujący: zamieszcza na dokumencie, na podstawie którego nastąpiło nabycie pojazdu, adnotację o treści: "Zawiadomiono w dniu ... o nabyciu pojazdu nr rej. ... ", wpisując datę zawiadomienia i numer rejestracyjny pojazdu, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego, wykonuje kserokopię dokumentu, po czym zwraca go właścicielowi pojazdu, jeżeli zawiadomienie o nabyciu dokonane zostało przez właściciela osobiście w organie rejestrującym (pkt 1); przyjmuje kopię dokumentu, na podstawie którego nastąpiło nabycie pojazdu, i zamieszcza na tej kopii adnotację o treści: "Zawiadomiono w dniu ... o nabyciu pojazdu nr rej. ...", wpisując datę zawiadomienia i numer rejestracyjny pojazdu, oraz przystawia pieczątkę organu rejestrującego, jeżeli zawiadomienie o nabyciu zostało przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego (pkt 2); zamieszcza dane i informacje zawarte w dokumencie, o którym mowa w ust. 1 i 2, w bazie danych i odpowiednio przekazuje je do centralnej ewidencji pojazdów (pkt 3). Ponadto w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia z 31 sierpnia 2022r. dokumenty przedstawione do rejestracji lub wyrejestrowania, których zgodnie z rozporządzeniem nie zwraca się właścicielowi pojazdu, oraz odpowiednio kserokopie dokumentów organ rejestrujący zatrzymuje i tworzy indywidualne teczki, zwane dalej "aktami pojazdu", które przechowuje się według numerów rejestracyjnych pojazdów. Z powyższych uregulowań wynika więc, że dokumenty dotyczące zawiadomienia o nabyciu pojazdu zarejestrowanego należy składać do organu rejestracyjnego, czyli do tego, w którym pojazd został zarejestrowany. W konsekwencji, organem właściwym do przyjęcia i nadania biegu złożonemu zawiadomieniu o nabyciu pojazdu nabyciu pojazdu marki Renault Kadjar o nr rej [...] w niniejszej sprawie jest Starosta Wieruszowski. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.