II OZ 703/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1117/23 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2023 r., nr WINB-WOA.7721.20.2023.AT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności obiektu budowlanego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 2 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gl 1117/23, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odrzucił skargę H. W. (dalej: skarżąca) na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 17 maja 2023 r., nr WINB-WOA.7721.20.2023.AT w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności obiektu budowlanego. Powodem było nieuzupełnienie braku fiskalnego skargi poprzez uzupełnienie wpisu sądowego od skargi o kwotę 300 zł w terminie 7 dni od otrzymania wezwania Przewodniczącego Wydziału m.in. w tym przedmiocie. Pełnomocnik otrzymał wezwanie 31 lipca 2023 r., a skarżąca za pośrednictwem pełnomocnika w piśmie z 7 sierpnia 2023 r. nadesłała kopię pełnomocnictwa poświadczoną za zgodność z oryginałem i brakujące odpisy skargi. W piśmie tym nie odniosła się do kwestii braku fiskalnego skargi. Sąd dwukrotnie sprawdzał w ewidencji opłat sądowych czy dopłata wpisu we wskazanej wysokości w niniejszej sprawie miała miejsce ale takiej wpłaty nie odnotowano. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę i stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zwrócił dotychczas uiszczony wpis. Skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości i domagając się jego uchylenia oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 220 § 3 P.p.s.a. w związku z art. 220 § 1 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, iż skarżącej zostało doręczone wezwanie wraz z zarządzeniem do uiszczenia brakującej opłaty od skargi w wysokości 300 zł, gdy tymczasem list polecony zawarty w przesyłce o nr R (00) [...] (powinno być (00) [...]) nie zawierał takiego wezwania, co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, że dopiero z uzasadnienia postanowienia o odrzuceniu skargi dowiedział się o wystosowaniu do skarżącej wezwania do uzupełnienia braków skargi nie tylko w zakresie pełnomocnictwa i odpisów skargi ale także w zakresie uzupełnienia wpisu sadowego w kwocie 300 zł. Pełnomocnik potwierdził, że odebrał przesyłkę sądową nr (00) [...] zawierającą wezwanie Przewodniczącego Wydziału z 6 lipca 2023 r. w dniu 31 lipca 2023 r. jednak znajdowały się w niej jedynie 2 dokumenty: zarządzenia Przewodniczącego wzywające do przedłożenia pełnomocnictwa i nadesłania 3 odpisów skargi oraz odpis odpowiedzi na skargę. Pełnomocnik podnosi, że w przedmiotowej przesyłce brak było innych dokumentów. Powyższe zarządzenie nie zawierało zobowiązania do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 300 zł. Na potwierdzenie przedłożono kopie otrzymanej z Sądu korespondencji. Na potwierdzenie, iż przesyłka nie zawierała wezwania odnośnie do wpisu wskazuje na treść korespondencji elektronicznej adresowanej do skarżącej z 2 sierpnia 2023 r., w której pełnomocnik poprosił skarżącą o nadesłanie oryginału pełnomocnictwa do reprezentowania w sprawie. Zdaniem pełnomocnika, gdyby były inne zobowiązania Sądu pełnomocnik również przekazałby je swojej mocodawczyni, tym bardziej, że opłaty sądowe zawsze ciążą bezpośrednio na kliencie, a nie na pełnomocniku. O takich faktach pełnomocnik informuje swojego Zleceniodawcę niezwłocznie. Do zażalenia dołączono kopię korespondencji mailowej. Pełnomocnik stwierdził, że w wezwaniu Przewodniczącego z 11 lipca 2023 r. widział zapis w pozycji załączników o zarządzeniu z 6 lipca 2023 r. i oczekiwał na jego doręczenie w odrębnej korespondencji, co jednak nie nastąpiło do chwili obecnej. Skarżąca do dnia 6 października 2023 r. nie otrzymała wezwania Sądu do uzupełnienia braku w postaci uzupełnienia opłaty sądowej od skargi w wysokości 300 zł. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. strona przed odrzuceniem skargi powinna w pierwszej kolejności otrzymać wezwanie do uiszczenia brakującej opłaty sądowej. Skoro takiego nie otrzymała, to nie biegł jej termin na uzupełnienie braku formalnego, a więc odrzucenie skargi z powodu nie uiszczenia opłaty sądowej w tej wysokości było czynnością przedwczesną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania. Przepis ten należy rozpatrywać w niniejszej sprawie w powiązaniu z art. 220 § 3 P.p.s.a., który stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z zestawienia tych przepisów wynika, że pismo sądowe podlegające opłacie powinno zostać opłacone w przeciwnym razie nie nada mu się biegu, a w przypadku skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania będą podlegać odrzuceniu. Ponadto warunkiem odrzucenia jest brak uiszczenia wpisu sądowego w odpowiedniej wysokości na wezwanie Przewodniczącego we wskazanym w wezwaniu terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Zatem aby mówić o odrzuceniu skargi wezwanie Przewodniczącego powinno zostać skutecznie doręczone. Oznacza to, że strona miała możliwość zapoznania się z treścią wezwania, było ono dla niej zrozumiałe. Wówczas można oczekiwać od strony wykonania obowiązku, którego dotyczyło wezwanie. W okolicznościach zaistniałych w niniejszej sprawie, zdaniem NSA, uprawdopodobnione zostało, że pełnomocnik skarżącej w skierowanej do niego korespondencji - przesyłce Sądowej o numerze (00) [...], mającej zawierać wezwanie Przewodniczącego Wydziału z 6 lipca 2023 r. odnośnie do nadesłania pełnomocnictwa i odpisów skargi a także wezwanie do uzupełnienia wpisu sądowego w kwocie 300 zł, odebranej 31 lipca 2023 r. nie było zarządzenia Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z 6 lipca 2023 r. dotyczącego uzupełnienia wpisu sądowego o kwotę 300 zł. Brak wezwania do uzupełnienia wpisu pomimo wymienienia go jako zawartości przesyłki na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (k. 15 akt) uwiarygadnia fakt nie dysponowania przez pełnomocnika ani pismem przewodnim informującym o doręczeniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu z 11 lipca 2023 r. (k. 14 akt) ani załącznikiem do tegoż pisma – odrębnym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 6 lipca 2023 r. (k.12 akt) o wezwaniu do uzupełnienia wpisu na kwotę 300 zł. Nie można bowiem wykluczyć, że podczas kompletowania przesyłki do wysłania przedmiotowe wezwanie omyłkowo nie zostało dołączone. Także postawa pełnomocnika, który pomimo treści załącznika doręczonego mu pisma z 11 lipca 2023 r. informującego o załączniku – tj. pismo przewodnie z 11 lipca 2023 r. wraz z odpisem zarządzenia z 6 lipca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, oczekiwał na ponowne doręczenie mu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego z 6 lipca 2023 r. wskazuje na to, że rzeczywiście wezwania w przesłanej do kancelarii korespondencji nie było. Ponadto nieracjonalne byłoby zachowanie pełnomocnika, który kontaktując się po odbiorze korespondencji z Sądu 31 lipca 2023 r. poprosiłby mocodawcę wyłącznie o nadesłanie pełnomocnictwa ale zaniechał poinformowania go o konieczności uiszczenia wpisu sądowego poprzez jego uzupełnienie o kwotę 300 zł. Zdarzenie takie dokumentuje skierowana do skarżącej przez pełnomocnika korespondencja elektroniczna dołączona do zażalenia (k. 75 akt). Zdaniem NSA, pełnomocnik mógł przypuszczać, że należy uzupełnić wpis skoro do skargi dołączył potwierdzenie opłaty na 200 zł i pomimo to Sąd zamierzał wezwać go do wpisu sądowego. Mógł również podjąć starania o pozyskanie tej informacji z bezpośrednio z Sądu ale tego nie uczynił uznając, że Sąd zorientuje się o wadliwości przesyłki i wezwie go ponownie, jeśli nie otrzyma wpisu. Powyższe mogłoby mieć znaczenie dla orzeczenia o przywróceniu terminu do uzupełnienia braku fiskalnego skargi, o co pełnomocnik wystąpił wnioskiem z 13 października 2023 r. (k. 60 akt), który oczekuje na rozpatrzenie przez Sąd I instancji, gdzie ocenia się brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Jednak w niniejszej sprawie rozstrzygnąć należało czy pełnomocnik został skutecznie wezwany do uiszczenia wpisu poprzez jego uzupełnienie, bo to właśnie determinowało upływ terminu do uzupełnienia braku wpisu od skargi i następnie jej odrzucenie. Oceniając tę okoliczność NSA uznał za wiarygodne twierdzenia pełnomocnika skarżącej, że skierowana do niej korespondencja sądowa nie zawierała odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z 6 lipca 2023 r. Wobec tego termin do uzupełnienia braków fiskalnych skargi nie rozpoczął biegu i kwestia jego uzupełnienia pozostaje otwarta. Tym samym orzekanie o odrzuceniu skargi należało uznać za przedwczesne a zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do zasady w tego rodzaju sprawach za wiążący przyjmuje się opis zawartości przesyłki ze zwrotnego potwierdzenia odbioru jako dokumentu urzędowego, który korzysta z domniemania prawdziwości danych w nim zawartych jednak w realiach tej konkretnej sprawy NSA przyjął za wiarygodne twierdzenia pełnomocnika o braku w przesyłce sądowej wezwania do uzupełnienia wpisu sądowego bowiem gdyby pełnomocnik je otrzymał nie zaniechałby poinformować strony o takim obowiązku. Z doświadczenia życiowego wiadomo, że przy kompletowaniu przesyłki przez sekretariat Sadu mogło dojść do omyłki i do przesyłki zawierającej kilka pism nie dołączono jednego z nich. Strona nie powinna ponosić negatywnych skutków zdarzeń, na które nie miała jakiegokolwiek wpływu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. w zw. art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania zażaleniowego z uwagi na brak podstaw do rozstrzygania przez NSA o kosztach postępowania w orzeczeniach wydawanych na skutek rozpoznania zażalenia od postanowienia sądu pierwszej instancji kończących postępowania zażaleniowe (por. postanowienia NSA z 17 stycznia 2008 r., II FZ 655/07, z 3 czerwca 2008 r., II FZ 216/08, z 12 maja 2011 r., II GZ 443/10; [w:] CBOSA). Orzeczenie w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego powinno się znaleźć dopiero w wyroku (postanowieniu) kończącym postępowanie w sprawie w danej instancji, a więc w orzeczeniach wskazanych w art. 200, art. 201, art. 203 lub art. 204 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA z 31 stycznia 2004 r. FZ 504/04, z 15 lutego 2007 r. II FZ 12/07; [w:] CBOSA.