I ONP 2/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi R. K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 25 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 699/20 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia 2 czerwca 2020 r., znak: SKO.PS-80/2406/971/2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z 25 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Ke 699/20 oddalił skargę R. K. (dalej także: "skarżący") na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z 2 czerwca 2020 r., znak: SKO.PS-80/2406/971/2020 w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego. Postanowieniem z 15 stycznia 2021 r. stwierdzono prawomocność ww. wyroku z dniem 8 stycznia 2021 r. Pismem z 17 maja 2021 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Postanowieniem z 8 czerwca 2021 r. Sąd I instnacji odnówił przywrócenia terminu. Pismem z 28 października 2021 r. skarżący - reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - złożył skargę kasacyjną od wyroku z 25 listopada 2020 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Postanowieniami z 23 listopada 2021 r. Sąd Wojewódzki odrzucił wniosek o przywrócenie terminu oraz odrzucił skargę kasacyjną - z uwagi na fakt, że wobec braku wniosku o uzasadnienie wyroku termin na złożenie skargi kasacyjnej nigdy się nie otworzył. Przy piśmie z 26 września 2023 r. skarżacy złożył skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 25 listopada 2020 r. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik skarżącego wskazał, że wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi w rozumieniu art. 285a § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa") polega na tym, że skarżący został de facto pozbawiony należytej reprezentacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym na etapie wnoszenia środków odwoławczych z uwagi na fakt, że nie otrzymał należytego pouczenia o terminach i sposobach ich wnoszenia, w sytuacji gdy niemożliwa była prawidłowa reprezentacja przez ustanowionego dla skarżącego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 285a § 1 ppsa, skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy przez jego wydanie została stronie wyrządzona szkoda, a zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony. W art. 285a § 2 ppsa został określony wyjątek od powyższej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela, chyba że jest możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych. Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 ppsa obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 ppsa wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 ppsa). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 285h § 1 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w skardze nie wykazano, że w sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285e § 2 ppsa. Jak wynika z akt sprawy, odpis sentencji wyroku z 25 listopada 2020 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącego 8 grudnia 2020 r. Wobec braku wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wyrok ten stał się prawomocny 8 stycznia 2021 r. Bezpodstawne są zawarte w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem wyroku twierdzenia, jakoby skarżący pozbawiony był reprezentacji przed Sądem Wojewódzkim. Fakt, że ustanowiony dla skarżącego pełnomocnik z urzędu nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie jest tożsamy z brakiem reprezentacji ani nie jest okolicznością o charakterze wyjątkowym, świadczy on wyłącznie o braku staranności w prowadzeniu sprawy, przy czym zaniechanie pełnomocnika wywiera bezpośredni skutek w sferze praw mocodawcy. Brak również podstaw aby za wyjątkowy przypadek uznać fakt, że skarżący nie otrzymał pouczenia o termie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia, gdyż stosownie do art. 140 § 3 ppsa pouczyć w tym zakresie należy wyłącznie stronę występującą bez profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy skarżący w momencie wyrokowania oraz doręczania sentencji wyroku był reprezentowany przez adwokata. Z kolei wskazywane w skardze okoliczności dotyczące choroby pełnomocnika i jego pobytu w szpitalu w okresie biegu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie znajdują odzwierciedlenia w aktach sprawy ani w dokumentach dołączonych do skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku i pozostają gołosłowne. Tego rodzaju okoliczności mogłyby stanowić argumentację na poparcie wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wskazać jednak należy, że we wniosku który w tym przedmiocie został złożony, skarżący nie powoływał się na stan zdrowia pełnomocnika. Fakt odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku a następnie odrzucenia zarówno wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej jak i samej skargi kasacyjnej nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie występuje wyjątkowy wypadek uzasadniający wniesienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 1 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 ppsa orzekł jak w pkt 1 postanowienia.