IV SAB/Wr 827/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom Sędzia WSA Alojzy Wyszkowski po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 kwietnia 2023 r. sprawy ze skargi M. B. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami I. stwierdza, że Wojewoda Dolnośląski dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku strony skarżącej i że bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy. UZASADNIENIE Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy jn. Skarżąca (M. B.) wniosła - 18 lipca 2022 r. - skargę na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego (dalej: Wojewoda), w związku ze sprawą z jej wniosku o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Uzasadniała, że 30 września 2021 r. złożyła wszystkie dokumenty w GOPS w Kamiennej Górze. Wskazała, że Wojewoda nie odpowiada na jej prośby o informacje o stanie sprawy i do dnia wniesienia skargi nie wydał decyzji. Dowodziła, że przez brak decyzji Wojewody nie ma - od lipca 2022 r. - wypłacanego świadczenia wychowawczego w C. i że w związku z tym pozostaje bez środków do życia. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność, Wojewoda wydał w sprawie - 25 sierpnia 2022 r. - decyzję dotyczącą zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami za poszczególne miesiące 2021 r. i 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje. Skarga na bezczynność w prowadzeniu postępowania przez Wojewodę w sprawie z wniosku strony skarżącej o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami okazała się uzasadniona. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc do ogólnych zasad postępowania administracyjnego i regulacji dotyczących terminów wyznaczonych organom do załatwienia sprawy, podkreślenia wymaga, że jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie ww. zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie z powołanym przepisem, niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie, określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych, organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Z zebranego materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że w sprawie mamy do czynienia z tak rozumianą bezczynnością organu, który w sposób znaczny przekroczył - określony w art. 35 k.p.a. - termin do załatwienia sprawy. Analiza akt postępowania administracyjnego dowodzi, że wniosek strony o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego (dodatków do tego zasiłku) na okres zasiłkowy 2021/2022 wpłynął do Wojewody, jako organu właściwego, 18 października 2022 r. W dniu 1 kwietnia 2022 r. strona wniosła ponaglenie, zaś 18 lipca 2020 r. skargę na bezczynność organu. W dniu 25 sierpnia 2022 r. Wojewoda wydał decyzję za okres od 1 listopada 2021 r. do 30 kwietnia 2022 r i od 1 sierpnia 2022 r. do 31 sierpnia 2022 r. W decyzji poinformował skarżącą o warunkach, od których uzależnione jest wydanie decyzji za pozostałe okresy 2022 r. (maj-lipiec i wrzesień-październik). W przekonaniu Sądu, nie można zaakceptować sytuacji, w której organ administracji - zobligowany do załatwienia sprawy w terminie nie później niż w ciągu miesiąca (ew. dwóch miesięcy) - załatwia wniosek strony po tak długim okresie od jego wpływu (po ponad 10 miesiącach), tj. kiedy sprawa winna być już dawno finalnie załatwiona mając na uwadze terminy z art. 35 k.p.a. Nadto, w tym okresie, znacznie przecież przekraczającym terminy określone w art. 35 k.p.a., organ bezsprzecznie nie wykonywał również prawidłowo (terminowo) dyspozycji art. 36 k.p.a., tj. nie informował strony o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wskazywał nowego terminu jej załatwienia. Powyższe stanowi, że na dzień wniesienia skargi Prezydent dopuścił się bezczynności w sprawie z wniosku strony, naruszając przy tym zasady i terminy określone w art. 35 i art. 36 oraz w art. 8, art. 9, art. 10, art. 11 i art. 12, a w konsekwencji art. 6 i art. 7 k.p.a. Powyższe Sąd orzekł (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) w pkt I sentencji wyroku. Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (a więc nie tylko niewydanie przez tak długi okres aktu - decyzji), Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność Wojewody miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Nie stanowią usprawiedliwienia postawy organu tłumaczenia, że liczba wniosków o świadczenia jest bardzo duża. Właściwa organizacja zadań i zapewnienie odpowiedniej kadry należy bowiem do zadań publicznych, które nie mogą być realizowane ze szkodą dla jednostki. Wobec zakończenia (po wniesieniu skargi) postępowania w sprawie, wskutek wydania decyzji z 25 sierpnia 2022 r., Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia sprawy, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Z przedstawionych wyżej względów, Sąd orzekł jak w pkt l-II sentencji wyroku. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a.