I OSK 898/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Maciej Dybowski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rozwoju i Technologii od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1958/22 w sprawie ze skargi D. G. i B. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 lipca 2022 r. nr DO.7.7613.39.2022.EK w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: zawiesić postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 stycznia 2023 r. sygn. akt. IV SA/Wa 1958/22, po rozpoznaniu sprawy D. G. i B.W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 lipca 2022 r. nr DO.7.7613.39.2022.EK w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania administracyjnego: 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 11 stycznia 2022 r. nr NWXIV.7581.9.12.2013; 2. zasądził od Ministra Rozwoju i Technologii solidarnie na rzecz D. G. i B. W. kwotę 714 (siedemset czternaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skargę kasacyjną na powyższe rozstrzygnięcie złożył Minister Rozwoju i Technologii zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzucono: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, tj.: a) art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1491, dalej jako "nowelizacja k.p.a.", "ustawa zmieniająca k.p.a.") przez błędną wykładnię polegającą na niewłaściwym uznaniu, że przepis prawa stanowiący, że postępowanie ulega umorzeniu z mocy prawa, którym w niniejszej sprawie jest art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., nie ma zastosowania w sprawach będących w toku w dniu 15 września 2021 r., w których wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożony został po ponad 30 latach od doręczenia kwestionowanej decyzji, a także na niedostrzeżeniu, że przepis ten jest jednoznaczny i nie wymaga wykładni, co czyni wykładnię tego przepisu niedopuszczalną; b) art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. przez błędną wykładnię polegającą na błędnym uznaniu, iż umorzenie postępowania na mocy ww. przepisu wymaga potwierdzenia w drodze decyzji administracyjnej, podczas gdy z treści ww. przepisu wynika jednoznacznie, że skutek następuje z mocy prawa po zaistnieniu obiektywnych, wskazanych w tym przepisie przesłanek a zarazem brak jest podstawy prawnej w nowelizacji k.p.a. do wydania decyzji deklaratoryjnej stwierdzającej ten skutek; c) art. 8 ust. 2 w zw. z art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm., dalej jako "Konstytucja RP") w zw. z art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na nieuwzględnieniu wynikającej z tych przepisów normy prawnej, która nie uprawnia sądów administracyjnych do dokonywania oceny zgodności z Konstytucją RP przepisów rangi ustawowej, zmierzającej do ich wyeliminowania z porządku prawnego (brak możliwości zastosowania), a do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej, w zakresie określonym w ustawach; d) art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. w zw. z art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. jest niezgodny z Konstytucją RP, w sytuacji gdy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając przedmiotową sprawę nie posiada kompetencji do oceny konstytucyjności przepisów rangi ustawowej, zmierzającej do ich wyeliminowania z porządku prawnego (brak możliwości zastosowania). 2)na podstawie art. 174 pkt 2 k.p.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 3 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393 ze zm.) w zw. z art. 188 pkt 1 Konstytucji RP poprzez przekroczenie zakresu kompetencji przyznanych sądom administracyjnym przez ustawodawcę i ustrojodawcę, a w konsekwencji nieuprawnione wkroczenie w kompetencje zastrzeżone dla Trybunału Konstytucyjnego, co przejawia się w dokonaniu ipso facto derogacji przepisu art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. - jako niezgodnego z Konstytucją RP - pod pozorem dokonania wykładni "prokonstytucyjnej" tego przepisu; b) art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez sformułowanie uzasadnienia wyroku w sposób niespójny i wprowadzający w błąd uczestników postępowania: - co przejawia się w tym, iż Sąd pod pozorem dokonania wykładni prokonstytucyjnej art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a., w rzeczywistości odmówił uznania skutków prawnych wejścia w życie ww. przepisu, uznając, iż jest on niezgodny z Konstytucją RP; - co przejawia się sprzeczną wewnętrznie oceną sądu, który wbrew wcześniejszemu stanowisku o konieczności pominięcia przy orzekaniu w tej sprawie art. 2 ust. 2 ustawy zmieniającej k.p.a., nakazuje wydanie decyzji na podstawie tego przepisu; c) art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 nowelizacji k.p.a. poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym i prawnym, w którym przepis ten nie powinien być zastosowany wobec spełnienia się przesłanek określonych w art. 151 p.p.s.a., a w rezultacie uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej w stanie faktycznym i prawnym, w którym skarga powinna być oddalona, co miało wpływ na wynik sprawy. Wobec powyższego, na podstawie art. 176 p.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 i art. 188 p.p.s.a. wniesiono o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi D. G. i B. W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 4 lipca 2022 r., nr DO.7.7613.39.2022.EK, ewentualnie 2. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie (w przypadku nieuwzględnienia wniosku zawartego w pkt 1), 3. zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935, ze zm.; "p.p.s.a.") sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Przepis ten określa przesłanki fakultatywnego zawieszenia postępowania sądowego, a zagadnienie wstępne będące przyczyną zawieszenia musi mieć wpływ na wynik danego postępowania. W niniejszej sprawie takim postępowaniem jest toczące się przed Trybunałem Konstytucyjnym z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich postępowanie w sprawie o sygn. K 2/22 o stwierdzenie, że art. 2 ust. 2 ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 1491; "ustawa nowelizująca"), w zakresie, w jakim uniemożliwia stwierdzenie wydania decyzji administracyjnej z naruszeniem prawa, jest niezgodny z art. 2, art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2, a także z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Jak wynika ze złożonego do Trybunału Konstytucyjnego wniosku, zastrzeżenia Rzecznika budzi przyjęte w zaskarżonym przepisie rozwiązanie intertemporalne, które nakazuje umorzenie postępowań pozostających w toku. Mając powyższe na uwadze, należy odnotować, że powołane zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą zastosowania art. 2 ust. 2 ustawy nowelizującej do toczącego się postępowania w niniejszej sprawie oraz naruszenia przepisów Konstytucji RP stanowiących podstawę wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich do Trybunału Konstytucyjnego. Pomiędzy rozpoznawaną sprawą a postępowaniem przed Trybunałem zachodzi zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego związek, o którym mowa w zacytowanym na wstępie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozpoznania przez Trybunał Konstytucyjny wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.