I GZ 348/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2023 r. sygn. akt I SA/Ol 317/23 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 7 września 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 317/23 odmówił [...] (dalej: strona skarżąca, strona lub spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 13 czerwca 2023 r., w przedmiocie zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd w uzasadnieniu wskazał, że w spółka wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z dnia 13 czerwca 2023 r. W uzasadnieniu wniosku strona skarżąca podała, że przymusowa egzekucja kwoty wynikającej z ww. decyzji, tj. [...] zł wraz z odsetkami oznaczałaby dla spółki realne niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Spółka podkreśliła, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi [...]zł, zaś mając na uwadze wyniki finansowe ewentualna egzekucja kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji uniemożliwi prowadzenie bieżącej działalności, a w konsekwencji doprowadzi do zakończenia działalności gospodarczej i likwidacji spółki bądź ogłoszenia jej upadłości. Egzekucja oznaczałaby zatem nieodwracalne skutki dla skarżącej. W przypadku zakończenia działalności gospodarczej spółki ze wszystkimi tego konsekwencjami (m in. utratą wszystkich kontrahentów, utratą wszystkich aktywów), jak również ewentualną likwidacją spółki bądź ogłoszeniem jej upadłości usunięcie negatywnych skutków wadliwej decyzji ostatecznej organu administracji w niniejszej sprawie, już po jej wykonaniu mogłoby okazać się niemożliwe, zaś ewentualne późniejsze uchylenie decyzji w toku kontroli sądowoadministracyjnej nie będzie miało znaczenia. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji stwierdził, że spółka nie uprawdopodobniła, że zachodzi w stosunku do niej niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: p.p.s.a.). WSA wskazał, że uzasadnienie wniosku ograniczyło się jedynie to lakonicznych twierdzeń o nieodwracalności skutków przymusowej, bezzwłocznej egzekucji w postaci konieczności zakończenia prowadzenia działalności przez spółkę, likwidacji spółki bądź ogłoszenia jej upadłości. Tak sformułowanego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie można uznać za należyte. Sąd I instancji podkreślił, że wobec braku szczegółowego uzasadnienia wniosku, popartego stosowną dokumentacją, niemożliwe było stwierdzenie, że wstrzymanie wykonania jest w tym przypadku zasadne. Skarżąca nie przedstawiła bowiem dokładnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie dołączyła również materiałów źródłowych (dowodów) dla poparcia wniosku. Takie braki uniemożliwiły sądowi jego merytoryczną ocenę i stwierdzenie czy wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje faktycznie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody bądź pojawienia się trudnych do odwrócenia skutków. WSA podniósł, że nie są mu znane źródła przychodu skarżącej ani wysokość dochodu. Skarżąca nie przedstawiła żadnych dokumentów, które mogłyby służyć sądowi do oceny jej sytuacji finansowej. Sytuacji tej z pewnością nie obrazuje wynikająca z załączonego do skargi wydruku z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sadowego wysokość kapitału zakładowego spółki. Gołosłowne i nieweryfikowalne jest zatem twierdzenie zawarte we wniosku, że: "(...) mając na uwadze wyniki finansowe (...) spółki oczywistym musi być, że ewentualna egzekucja kwoty [...]zł (...)" - uniemożliwi prowadzenie bieżącej działalności, a w konsekwencji doprowadzi do zakończenia działalności gospodarczej i jej likwidacji, bądź nawet ogłoszenia upadłości. Sformułowana we wniosku argumentacja nie wyczerpuje obowiązku wykazania konkretnych przesłanek uzasadniających udzielenie ochrony tymczasowej. W tej sytuacji sąd, który nie zna z urzędu sytuacji finansowej skarżącej w istocie nie miał możliwości skonfrontowania wysokości dotacji określonej do zwrotu z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi, a co za tym idzie ocenić czy wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca nie może wymagać od Sądu, że ten wyręczy ją niejako z urzędu, poszukując usprawiedliwienia dla złożonego wniosku. Skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. WSA wskazał, że nieuzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bądź jego nienależyte uzasadnienie nie stanowi też braku formalnego, którego uzupełnienia winien żądać Sąd. Ponadto ten nie orzeka o wstrzymaniu wykonania aktu z urzędu, a wobec tego nie może stwierdzić czy jego wykonanie realnie zagraża powstaniem znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, jeżeli strona nie przytoczy w tym zakresie wystarczających okoliczności, popartych stosowną dokumentacją. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zaskarżając orzeczenie w całości oraz wnosząc o: 1. uwzględnienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym zażalenia jako oczywiście uzasadnionego - na podstawie przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a., a w konsekwencji zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o, 2. zmianę zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w trybie art. 61 § 4 p.p.s.a., a w konsekwencji wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o, 3. wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 7 września 2023 roku - na zasadzie przepisu art. 196 p.p.s.a., 4. zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, a w konsekwencji wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji względnie zaś o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Ponadto spółka wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postepowania sądowego i przeprowadzenia dowodu z załączonych dokumentów w postaci: - kserokopii jednostronnego rachunku zysków i strat dot. spółki [...] w ujęciu miesięcznym w okresie począwszy od stycznia 2023 roku do września 2023 roku, - wydruku salda z rachunku bankowego spółki [...]z adnotacją o zajęciu ze strony Urzędu Skarbowego w związku z postępowaniem egzekucyjnym wszczętym w niniejszej sprawie, - wydruku z kalkulatora odsetek od zaległości podatkowych dot. kwoty ustalonej do zwrotu na podstawie pierwotnie zaskarżonej decyzji administracyjnej nr 3/2023 z dnia 21 lutego 2023 r., roku z uwzględnieniem odsetek - wydruku printscreen ze strony [...] z intonacją o sumie zajęcia egzekucyjnego, dokonanego na rachunku bankowym [...] Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisu postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego błędną interpretację i niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca uprawdopodobniła, iż brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie nr [...] z dnia 13 czerwca 2023 roku w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu (znak sprawy: [...] ) spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody oraz nieodwracalnych skutków, jakie mogłoby spowodować u skarżącej wyegzekwowanie tej decyzji. W uzasadnieniu autor zażalenia przedstawił argumentację oraz stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Oznacza to, że skarżący we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu winien wskazać okoliczności, które w jego ocenie uzasadniają wniosek, że wykonanie aktu może spowodować znaczną szkodę lub trudne do odwrócenie skutki. Jego twierdzenia powinny być poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, jak wynika to z jego konstrukcji, spoczywa na skarżącym. Ponadto brak należytego wykazania (udokumentowania) przez wnioskodawcę przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie podlega uzupełnieniu na wezwanie sądu przed rozpoznaniem wniosku (por. postanowienia NSA z 31 maja 2016 r., sygn. akt I GZ 339/16 i I GZ 340/16; z 19 lipca 2016 r., sygn. akt I GZ 418/16 i I GZ 417/16; z 14 sierpnia 2019 r., sygn. akt I GZ 240/19; z 17 września 2019 r., sygn. akt I GZ 297/19; CBOSA). Wniosek skarżącej Spółki zawarty w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym Spółka nie przedstawiła dokładnej sytuacji majątkowej i finansowej, nie dołączyła również żadnych materiałów źródłowych (dowodów) dla poparcia wniosku. Wobec tego Sąd pierwszej instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z dnia 15 grudnia 2010 o sygn. akt I GZ 418/10, z dnia 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 424/10, z dnia 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OZ 614/12. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego załączone do zażalenia dokumenty, jak i wyjaśnienia uprawdopodabniają wystąpienie w przypadku skarżącej przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Biorąc pod uwagę wynik finansowy działalności spółki za okres od stycznia do września 2023 r., oraz wysokość kwoty ustalonej do zwrotu wraz z należnymi odsetkami t.j. [...] zł należało przyjąć, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i wyrządzi znaczną szkodę w postaci likwidacji lub upadłości Spółki. Sam fakt znacznego utrudnienia w prowadzeniu działalności gospodarczej w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, mogący spowodować konieczność likwidacji jej uzasadnia, że może zachodzić niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przy tym wykonanie zaskarżonej decyzji skutkujące zakończeniem prowadzonej działalności gospodarczej, a w konsekwencji utratę przez stronę jedynego źródła utrzymania, stanowi spełnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I GSK 1148/13). W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Odnosząc się zaś do wniosku zawartego w zażaleniu o wstrzymanie na podstawie art. 196 p.p.s.a. wykonania zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy do wydania w tym zakresie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. W zakresie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego podnieść należy, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie bowiem z art. 209 P.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie na postanowienie, a zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania zażaleniowego.