IV SAB/Wr 271/23

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Radom (sprawozdawca), Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 23 listopada 2023 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 7 maja 2023 r. I. stwierdza bezczynność Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w rozpoznaniu wniosku Skarżącego z dnia 7 maja 2023 r. uznając, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do załatwienia wniosku Skarżącego z dnia 7 maja 2023 r.; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz J. K. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE Przedmiotem skargi J. K. jest bezczynność Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej we Wrocławiu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 7 maja 2023 r. W skardze złożonej w dniu 23 maja 2023 r. Skarżący zarzucał naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek; art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej u.d.i.p.) w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniania na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku przez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Strona wnioskowała o stwierdzenie bezczynności organu, stwierdzenie, że miało to miejsce z rażącym naruszeniem prawa, na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej. p.p.s.a.) wnosiła o przyznanie od organu na rzecz Strony sumy pieniężnej w wysokości 34.000 zł, zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 7 maja 2023 r. oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu Skarżący wyjaśnił, że pismem z dnia 7 maja 2023 r. przez platformę ePUAP złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej opisanej w skardze. We wniosku wskazał sposób i formę udostępnienia informacji – skrzynkę ePUAP. Termin na udostępnienie informacji upłynął zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. po 14 dniach od złożenia wniosku. Pomimo upływu terminu Skarżący nie uzyskał odpowiedzi, co uzasadnia wniesienie skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość ewentualnie o jej oddalenie w zakresie nieudzielenia odpowiedzi na wniosek z dnia 7 maja 2023 r.; stwierdzenie rażącej bezczynności oraz przyznania wnioskowanej sumy pieniężnej. W uzasadnieniu opisał stan przebieg postępowania podając, że w dniu 7 maja 2023 r. poprzez ePUAP do organu wpłynął wniosek Strony o udostępnienie informacji publicznej. Wniosek został odebrany w dniu 8 maja 2023 r. przez pracownika organu. W dalszych wywodach organ opisał sposób i terminy przygotowania odpowiedzi na wniosek przez poszczególne wydziały biorące udział w procedowaniu. Ostatecznie w dniu 16 maja 2023 r. właściwy pracownik odpowiedzialny za przygotowanie odpowiedzi przedłożył projekt pisma Zastępcy Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP celem złożenia podpisu pod pismem, co nastąpiło tego samego dnia. W ostatnim dniu biegu terminu na udostępnienie odpowiedzi, tj. 22 maja 2023 r. pismo zostało przygotowane do wysyłki, która okazała się niemożliwa z uwagi na brak podpisu upoważnionej osoby. Po uzupełnieniu wskazanego braku pismo w dniu 24 maja 2023 r. (dwa dni po terminie) zostało przesłane na wskazany przez Stronę adres ePUAP. Opisane czynności dokumentuje znajdujący się w aktach sprawy wydruk z programu Elektronicznego Zarządzania Dokumentami (EZD). Udzielenie przez organ odpowiedzi na wniosek Skarżącego stanowi podstawę umorzenia postępowania, intencją organu było udzielenie Stronie odpowiedzi, a nieznaczne przekroczenie terminu zostało wywołane brakiem podpisu upoważnionej osoby. Uchybienie pracownika w tym zakresie wynikało z faktu, że większość pism wysyłanych przez organ nie wymaga dodatkowego podpisu. Na wypadek nieuwzględnienia ww. argumentacji organ podkreślał, że nie sposób uznać rażącego naruszenia prawa w postępowaniu organu. Przywołując poglądy orzecznictwa na temat takiej kwalifikacji naruszenia prawa organ wskazał, że dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie terminów, musi być ono znaczne i niezaprzeczalne, nie jest także przejawem złej woli organu, czy próby bezprawnego uchylenia się do wypełnienia ustawowego obowiązku udzielenia informacji publicznej. W sprawie wniosku Skarżącego podjęto czynności zmierzające do udzielenia odpowiedzi, a nieznaczne opóźnienie nastąpiło w dużym stopniu z przyczyn technicznych. Uznanie, że działanie organu nie miało charakteru rażącego naruszenia prawa wyklucza zasadność wniosku Skarżącego o przyznanie mu sumy pieniężnej. Na poparcie tej argumentacji Strona przywołała orzecznictwo sądów administracyjnych. Z nadesłanych Sądowi akt sprawy wynikało, że w dniu 7 maja 2023 r. Skarżący poprzez ePUAP wystąpił do organu o udostępnienie informacji publicznej. W treści wniosku wskazał, że działa na podstawie art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Wnioskował o podanie: • ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 w roku 2021 z podziałem na środki otrzymane z Urzędu Wojewódzkiego, inne środki oraz wydatki niewygasające; • ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75410 § 4050 w roku 2021 z podziałem na środki otrzymane z Urzędu Wojewódzkiego, inne środki oraz wydatki niewygasające; • ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 w roku 2021 z podziałem na środki otrzymane z Urzędu Wojewódzkiego, inne środki oraz wydatki niewygasające; • ilości środków budżetowych otrzymanych na rozdział 75411 § 4050 w roku 2021 z podziałem na środki otrzymane z Urzędu Wojewódzkiego, inne środki oraz wydatki niewygasające. Wnioskował aby korespondencję kierować na skrzynkę ePUAP, podając jej adres. Pismem z dnia 16 maja 2023 r. (doręczonym Skarżącemu w dniu 24 maja 2023 r.) organ udzielił mu odpowiedzi informując o ilości środków budżetowych otrzymanych na poszczególne rozdziały w roku 2021 r., podając kwoty otrzymanych środków wg wskazań zawartych we wniosku. W piśmie poinformowano Skarżącego, że odpowiedź zostanie przekazana zgodnie ze sposobem podanym we wniosku, co też uczyniono. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Na wstępie odnotowania wymaga, że zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach niepodejmowania przez nie nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W tym przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działania w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Rozpoznając przedstawiony Sądowi spór trzeba wskazać, że bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej wystąpi wówczas gdy ustawowo zobowiązany organ nie podejmie prawem przewidzianych działań w zakreślonym terminie, co istotne działania te muszą dotyczyć informacji publicznej. Stan bezczynności w sprawie załatwienia wniosku w przedmiocie informacji publicznej oznacza zatem sytuację, w której mimo upływu ustawowych terminów organ, będąc zobowiązany do zareagowania na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, wbrew przepisom prawa nie udostępnia żądanej informacji, nie wydaje decyzji gdy zachodzą podstawy do odmowy udostępnienia informacji publicznej z przyczyn wskazanych w art. 3 ust. 1 pkt 1 lub art. 5 u.d.i.p. albo umorzenia postępowania w przypadku przewidzianym w art. 14 ust. 2 tej ustawy. Względnie też, gdy nie informuje wnioskodawcy o tym, że objęta wnioskiem informacja nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu w trybie przepisów powołanej ustawy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 9 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Po 139/20, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: CBOSA). Milczenie organu przez całe 14 dni jest dowodem na to, że organ ten dopuścił się bezczynności. Jest to bowiem stan obiektywny (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 lipca 2021 r., sygn. akt II SAB/Rz 44/21, dostępny w CBOSA). Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane. Oceniając zatem skargę na bezczynność należy ustalić, czy podmiot będący adresatem wniosku jest ustawo zobowiązany do jego rozpoznania, po drugie czy treść wniosku odnosi się do informacji publicznej i wreszcie, czy zachowanie organu, tak co do formy, treści i terminu wypełnia wymogi stawiane przez ustawę o dostępie do informacji publicznej. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy nie ma sporu, że Dolnośląski Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej jako organ rządowej administracji zespolonej w województwie (organ władzy publicznej) jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), Nie jest także wątpliwe, że żądane przez Skarżącego informacje o ilości otrzymanych środków budżetowych na poszczególne rozdziały wg wskazanych we wniosku źródeł stanowią informację publiczną. Okoliczności tych nie negował organ, udostępniając Skarżącemu w dniu 24 maja 2023 r. żądane informacje. Znajduje to potwierdzenie w treści art. 1 ust. 1 oraz bezpośrednio art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p. Zgodnie z brzmieniem tego ostatniego zapisu informację publiczną stanowią informacje o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2 (ust. 1). Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (ust. 2). W rozpoznawanej sprawie wniosek Skarżącego złożony w dniu 8 maja 2023 r. (7 maja 2023 r. przypadał na niedzielę) został przez organ rozpoznany poprzez udostępnienie informacji publicznej w dniu 24 maja 2022 r. i to już po wniesieniu przez Stronę skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia ww. informacji. Zatem po upływie terminu wynikającego z powołanego przepisu, który przypadał na dzień 22 maja 2023 r. Nie jest sporne, że w tym czasie organ nie poinformował i nie wykazał, że w tym terminie informacja nie może być udostępniona, słowem nie skorzystał z trybu przewidzianego w art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Z wyjaśnień organu wynikało, że odpowiedz na wniosek Strony została przygotowana już w dniu 16 maja 2023 r., jednakże nie została ona przesłana adresatowi w dniu 22 maja 2023 r. na skutek błędu technicznego. Nieprawidłowości zostały przez organ skorygowane, jednakże po upływie terminu wynikającego z ustawy, tj. dopiero w dniu 24 maja 2023 r. (dwa dni po terminie). Uchybienie terminowi wynikającemu z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. skutkuje stwierdzeniem bezczynności organu, która istniała w dacie wniesienia skargi, co uzasadniało merytoryczne rozpoznanie skargi. Zatem na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. konieczne stało się orzeczenie o bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku Strony z dnia 7 maja 2023 r. (pkt I sentencji wyroku) Przy czym mając na uwadze obiektywny stan bezczynności, za pozbawione uzasadnienia trzeba przyjąć argumenty organu odnoszące się do niezamierzonego naruszenia przepisów. Okoliczność ta nie wpływa na ocenę samej bezczynności ma natomiast znaczenie przy kwalifikacji naruszenia prawa, co Sąd obligowany jest uczynić zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. W świetle tego zapisu Sąd winien ocenić, czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntował się pogląd, zgodnie z którym rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym wyraźnie, i drastycznie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Jest to stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. w CBOSA). Kwalifikacja naruszenia jako rażące musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 10 kwietnia 2014 r., sygn. akt II SAB/Wr 14/14; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Po 69/13 i z 11 marca 2015 r., sygn. akt IV SAB/Po 19/15, wszystkie orzeczenia dostępne w CBOSA). W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się złej woli w działaniu organu. W odpowiedzi na skargę organ wyjaśnił przyjęty punkt widzenia, wyjaśniając, co legło u podstaw naruszenia terminu udostępnienia informacji publicznej. Uchybienie terminowi rozpoznania wniosku w istocie było nieznaczne (dwa dni), Skarżący uzyskał żądane informacje, a zatem nie sposób zarzucić organowi jakiejkolwiek złej woli, co wyklucza rażące naruszenie prawa. Okoliczność udostępnienia żądanej informacji po wniesieniu skargi, lecz przed rozpoznaniem sprawy przed Sąd czyni zbędnym zobowiązanie organu do załatwienia wniosku (art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wobec ustania bezczynności na dzień rozpatrywania skargi Sąd umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku, stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji wyroku). Odnosząc się do wniosku Skarżącego w zakresie przyznania na jego rzecz od organu sumy pieniężnej, koniecznym jest wyjaśnienie, że w świetle regulacji art. 149 § 2 p.p.s.a. rzeczona suma pieniężna jest jednym z dwóch (obok grzywny) środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Decyzja o ich zastosowaniu, w tym wybór konkretnego środka (grzywna, suma pieniężna albo oba te środki łącznie) należy do sądu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 1314/16 oraz z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 1506/16, oba orzeczenia dostępne w CBOSA). Przy czym suma pieniężna przyznawana ma charakter prewencyjny i kompensacyjny. Odnosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy trzeba stwierdzić, że postępowanie organu polegające na minimalnych uchybieniu terminu rozpoznania sprawy, załatwieniu wniosku Skarżącego, wskazujące na brak jakiejkolwiek złej woli czy utrudniania w dostępnie do informacji publicznej eliminuje konieczność dodatkowego dyscyplinowania organu. Opisane okoliczności wykluczają również uznanie potrzeby rekompensaty na rzecz Skarżącego, zwłaszcza, że nie wskazał on na jakikolwiek okoliczności mogące świadczyć o doznaniu uszczerbku uzasadniającego zasądzenie wnioskowanej sumy pieniężnej. Mając na uwadze powyższe, Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w tym zakresie, (punkt III sentencji wyroku). Orzeczenie o kosztach ma umocowanie w art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Końcowo wskazania wymaga, że Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).