III OZ 506/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Zyglewska (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski Protokolant Starszy asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. S.A. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lutego 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2150/22 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg P. S.A. z siedzibą w K. i D.B. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 19 lipca 2022 r., nr DOOŚ-WDŚZIL.420.4.2022.mk.5 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: umorzyć postępowanie zażaleniowe. UZASADNIENIE Postanowieniem z 7 lutego 2023 r., sygn. akt II SA/Wa 2150/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) po rozpoznaniu wniosku P. S.A. z siedzibą w K. (dalej: skarżąca, Spółka), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z 19 lipca 2022 r., nr DOOŚ-WDŚZIL.420.4.2022.mk.5 w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W ocenie Sądu I instancji uzasadnienie wniosku w istocie kwestionuje sam fakt wydania decyzji odwoławczej oraz zarzuca organowi II instancji naruszenie szeregu zasad postępowania administracyjnego, co miało wpłynąć na pogorszenie jej sytuacji w porównaniu do decyzji wydanej przez RDOŚ w P. Zarzuty te odnoszą się jednak do merytorycznego rozstrzygnięcia skargi i jako takie nie mogą być skutecznie podnoszone jako uzasadnienie do wstrzymania wykonania decyzji. Następnie zauważono, że decyzja w przedmiocie ustalenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia nie może w niniejszej sprawie powodować niebezpieczeństwa wyrządzenia komukolwiek znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków i wobec powyższego nie zachodzą ustawowe przesłanki do wstrzymania jej wykonania. Na chwilę obecną jest ona jedynie jednym z etapów procesu uzyskania pozwolenia na budowę. Nie stanowi samodzielnej podstawy do budowy planowanej linii energetycznej. Stąd za niecelowe dla wstrzymania wykonania decyzji Sąd I instancji uznał wskazywanie na podwyższenie kosztów realizacji przedsięwzięcia, co nie zostało zresztą poparte jakimikolwiek wyliczeniami i sprowadziło się do wskazania niczym nieuzasadnionej kwoty. Ponadto koszty te związane są w dużej mierze z porealizacyjnym monitoringiem wpływu tej inwestycji na środowisko. Zdaniem Sądu I instancji nie można na obecnym etapie mówić o poniesieniu przez skarżącą jakiejkolwiek szkody w związku z wykonaniem decyzji, w szczególności takiej, która miałaby wypełniać wymogi art. 61 § 3 p.p.s.a. Podkreślono także, że to skarżąca spółka jest inwestorem, a więc to po jej stronie leży decyzja, czy chce podejmować się realizacji inwestycji w kształcie, jaki został ustalony przez organ II instancji i występować o pozwolenie na budowę. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W zażaleniu skarżąca zarzuciła Sądowi naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu wskazano, że pozwolenie na budowę zostało dla inwestycji, której dotyczy przedmiotowa decyzja, już wydane, a prace budowlane zostały zakończone. Linia elektroenergetyczna, której dotyczy sprawa jest już wybudowana, a monitoring porealizacyjny wynikający z decyzji środowiskowej aktualnie trwa. Zdaniem spółki uzasadnienie dla możliwości powstania znacznej szkody oraz trudnych do odwrócenia skutków po stronie inwestora wynika właśnie z faktu, że wykonuje on aktualnie obowiązki wynikające z regulacji służących ochronie środowiska, a w wyniku wydania skarżonej decyzji ulegną one znaczącemu i kosztownemu zwiększeniu. Nie mamy do czynienia z decyzją, która zostanie wykonana w przyszłości wobec budowy, która kiedyś nastąpi. Decyzja ta zmienia istotnie warunki monitoringu środowiskowego obecnie już prowadzonego według określonej metodologii, którą kwestionowana decyzja modyfikuje. Mamy do czynienia z rodzajem praw nabytych przez inwestora, który jest zaskakiwany nałożeniem na niego dodatkowych, nieprzewidzianych i nieuwzględnionych w budżecie przedsięwzięcia obowiązków. Zdaniem spółki można zatem mówić o rzeczywistej i znaczącej szkodzie oraz skutkach trudnych do usunięcia, ponieważ w razie uchylenia decyzji, która wydaje się oczywiście wadliwa, koszty poniesione na jej wykonanie zostaną bezpowrotnie i bezcelowo poniesione. Spółka podkreśliła, że zgodnie z uzasadnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, będzie ona prowadzić do konieczności podjęcia opisanych w nim (w skardze złożonej do WSA wraz z tym wnioskiem) działań: nowej organizacji monitoringu i poniesienia wskazanych wydatków. W ocenie skarżącej należy je kwalifikować jako wyrządzenie znacznej szkody. Zorganizowanie monitoringu według nowych wymogów będzie prowadzić do trudnych do odwrócenia skutków - kolejnych poważnych trudności organizacyjnych, które powstaną w razie uchylenia decyzji GDOŚ (albo stwierdzenia jej nieważności). Spółka zauważyła, że arbitralność działania GDOŚ uprawdopodabnia uchylenie jego rozstrzygnięcia, a realizacja innego rodzaju monitoringu stanowi wyzwanie organizacyjne, które podejmuje się z myślą o jego trwałości. Wynika to z konieczności określenia obowiązków osób, które wykonują te zadania - czas, częstotliwość i sposób ich działania wynikają ze stosunku prawnego, na podstawie którego wykonują oni pracę. Przeorganizowanie monitoringu wymaga problematycznych zmian w zakresie zatrudnienia personelu, jak i przygotowania odpowiedniego zaplecza rzeczowego. Wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r., sygn. akt IV SA/Wa 2150/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję ze skargi spółki oraz oddalił skargę D.B. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się D.B. i wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Postępowanie zażaleniowe należało umorzyć. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W myśl art. 193 p.p.s.a., jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z art. 61 § 6 p.p.s.a. wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę albo z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Natomiast w myśl art. 152 § 1 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. W niniejszej sprawie, przed rozpoznaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny zażalenia na zaskarżone postanowienie z 7 lutego 2023 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przywołanym wyżej wyrokiem z 18 kwietnia 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję ze skargi spółki. W tej sytuacji, po wydaniu wyroku sądu I instancji uwzględniającego skargę, zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych. Rozpoznanie zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania jej wykonania stało się zatem bezprzedmiotowe. Skarżąca spółka w chwili obecnej posiada ochronę tymczasową z mocy art. 152 § 1 p.p.s.a. z uwagi na uwzględnienie jej skargi. Z tych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w związku z art. 193 i art. 197 § 2 oraz art. 61 § 6 pkt 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia. Sprawa została rozpoznana na rozprawie stosownie do art. 86f ust. 4 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm.), zgodnie z którym Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje na rozprawie zażalenie na postanowienie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w terminie 2 miesięcy od dnia wpływu zażalenia.