III OW 130/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Piotr Korzeniowski (spr.), Sędzia del. WSA Hanna Knysiak-Sudyka, po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w P. a Prezydentem W. przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia postanawia wskazać Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE W piśmie z 25 września 2023 r. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. (dalej: "RDOŚ", "Regionalny Dyrektor") złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim, a Prezydentem W. (dalej: "Prezydent") przez wskazanie Prezydenta jako organu właściwego do rozpoznania sprawy o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Eksploatacja ujęcia wód podziemnych o możliwości poboru wody przekraczającej 10,0 m3/h, składającego się z 2 studni głębinowych ujmujących czwartorzędowy poziom wodonośny tj.: studni ST1 o wydajności 50,0 m3/h i studni ST2 o wydajności 17,0 m3/h dla realizacji inwestycji: Budowa II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego od szlaku za stacją C04 "Powstańców Śląskich" do stacji techniczno-postojowej (STP) "Mory" wraz z STP "Mory" (Szyb startowy SCI Stacji CO1 - studnia nr ST 1 i Wentylatornia V02 - studnia nr ST2) na działkach ewidencyjnych nr [...], obręb [...] (Studnia ST1) oraz nr [...], obręb [...] w Dzielnicy Bemowo m.st. Warszawy". W uzasadnieniu wniosku RDOŚ wskazał, że pismem z 4 września 2023 r., Prezydent przekazał do RDOŚ wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla ww. przedsięwzięcia. Uzasadniając przekazanie wniosku Prezydent wskazał art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 ze zm., dalej: "ustawa ooś"), zgodnie z którym organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla inwestycji w zakresie linii kolejowych jest regionalny dyrektor ochrony środowiska. Dodatkowo, Prezydent zaznaczył, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. p) ustawy ooś, regionalny dyrektor ochrony środowiska jest organem właściwym do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięć polegających na zmianie lub rozbudowie przedsięwzięć, dla których do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach właściwy był regionalny dyrektor ochrony środowiska dodatkowo wskazując na wydaną w 3 lutego 2020 r. przez Regionalnego Dyrektora decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na budowie II linii metra w Warszawie - III etap realizacji odcinka zachodniego, od szlaku za stacją C4 "Powstańców Śląskich " do Stacji Techniczno Postojowej (STP) Mory, wraz z STP Mory. Podkreślone przez RDOŚ zostało, że zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1786 ze zm.), linia kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągów, przy czym droga kolejowa, zgodnie z ww. ustawą o transporcie kolejowym (art. 4 pkt 1a), to tor kolejowy albo tory kolejowe wraz z elementami wymienionymi w pkt 2-12 załącznika nr 1 do ww. ustawy, o ile są z nimi funkcjonalnie połączone, niezależnie od tego, czy zarządza nimi ten sam podmiot. Wśród elementów wymienionych w pkt 2-12 ww. załącznika brak jest ujęć wód podziemnych, o których mowa w przedmiotowej inwestycji. Tym samym, budowa ww. studni nie jest inwestycją w zakresie linii kolejowych, a RDOŚ nie jest właściwy w sprawie. W odpowiedzi na wniosek Prezydent wniósł o wskazanie RDOŚ jako organu właściwego do rozpoznania wniosku stanowiącego przedmiot sporu. Przedstawiając swoje stanowisko wyjaśnił, że zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy ooś w brzmieniu, jakie obowiązywało w dacie złożenia wniosku, regionalny dyrektor ochrony środowiska był właściwy do wydania decyzji w sprawie "inwestycji w zakresie linii kolejowych". Z wniosku wynika jednoznacznie, że obie planowane studnie mają służyć do realizacji inwestycji budowy metra. Linia kolejowa została zdefiniowana w art. 4 ust. 2 ustawy z 28 marca 2003 r., o transporcie kolejowym w zw. z ust. 1a tego przepisu. Przywołany przepis art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy ooś (w chwili wpływu wniosku) mówił o inwestycjach w zakresie linii kolejowej, a nie inwestycji linii kolejowej. Słowa "w zakresie" jednoznacznie pokazywały, że chodzi wszystkie inwestycje, które służą realizacji linii kolejowej. Powyższe znalazło swoje potwierdzenie w brzmieniu przywołanego przepisu, nadanym przez art. 1 pkt 14 lit. b) ustawy z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 r., poz. 1890). Obecnie - w wyniku tej zmiany art. 75 ust. 1 pkt. 1 lit. t) ustawy ooś brzmi: "przedsięwzięć polegających na realizacji linii kolejowej". Zdaniem Prezydenta uwidacznia to, że ustawodawca zawęził jego zakres. W chwili przekazywania wniosku do RDOŚ obowiązywał jednak przepis w poprzednim brzmieniu i Prezydent dokonał prawidłowego przekazania, kierując się interpretacją stosowaną w orzecznictwie. Zmiana przepisu weszła w życie 16 października 2023 r., jednakże zgodnie z art. 15 ustawy zmieniającej "do spraw prowadzonych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym", z wyjątkami, które nie obejmują art. 75. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek, a organami administracji rządowej. Rozstrzyganie sporów polega na wskazaniu organu właściwego do rozpoznania sprawy (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Ogólna właściwość organów do wydania decyzji środowiskowej została uregulowana w art. 75 ust. 1 ustawy środowiskowej. Ustawodawca przewidział w art. 75 ust. 1 ustawy środowiskowej, konkretne przypadki i przedsięwzięcia, kiedy organem właściwym jest regionalny dyrektor ochrony środowiska (pkt 1), Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (pkt 1a), starosta (pkt 2) oraz dyrektor regionalnej dyrekcji Lasów Państwowych (pkt 3). W przypadku pozostałych przedsięwzięć właściwy jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta. Zgodnie z art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy środowiskowej, regionalny dyrektor ochrony środowiska jest właściwy dla inwestycji w zakresie linii kolejowych. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko, że w art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t ustawy ooś w brzmieniu sprzed wejściem w życie ustawy z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, ustawodawca posłużył się szerokim określeniem "inwestycji w zakresie linii kolejowych" (por. wyrok NSA z 5.10.2023 r., III OW 110/23, LEX nr 3616052). Przedmiotem wniosku w niniejszej sprawie jest przedsięwzięcie polegające na wykonaniu dwóch otworów studziennych i włączeniu ich do eksploatacji w celu zaopatrzenia w wodę inwestycji budowy metra. Budowa stacji metra wypełnia ustawową definicję linii kolejowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego realizacja przedsięwzięcia obejmującego budowę i eksploatację dwóch studni głębinowych, które mają za zadanie obsługiwać budowę linii metra, jest immanentnie powiązana z samą budową linii kolejowej i wpisuje się w pełni w zwrot "inwestycja w zakresie linii kolejowych", który zawarty był w art. 75 ust. 1 pkt 1 lit. t) ustawy ooś w chwili złożenia wniosku. Z przepisów intertemporalnych ustawy z 13 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko oraz niektórych innych ustaw, wynika zaś, że przepis ten powinien znaleźć zastosowanie w brzmieniu dotychczasowym. W takiej sytuacji organem właściwym w sprawie jest Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Z tych względów i na podstawie art. 15 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.