I SA/Wr 327/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: SWSA Dagmara Stankiewicz Rajchman (sprawozdawca) Sędziowie: SWSA Tadeusz Haberka AWSA Iwona Solatycka po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I wniosku P. J. W. reprezentowanego przez adwokata J. B. z dnia 3 października 2022 r. o wyłączenie od rozpoznawania sprawy sędziego Wydziału I – SWSA P. K. w sprawie ze skargi P. J. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 27 lipca 2018 r., nr 0201-IOD2.4102.7.2017 w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: oddalić wniosek z dnia 3 października 2022 r. o wyłączenie sędziego. UZASADNIENIE Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pismem z dnia 3 października 2022 r. wniósł o wyłączenie sędziego – członka składu sędziowskiego od orzekania w jego sprawie. Uzasadnienie wniosku sprowadza się do zarzucenia członkowi składu orzekającego braku bezstronności w związku ze zdarzeniem z egzaminu radcowskiego, w którym pełnomocnik skarżącej strony był członkiem komisji egzaminacyjnej i oceniał pracę sędziego. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego od orzekania nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a) reguluje w sposób ścisły przypadki, w których sędzia może zostać wyłączony od rozpoznania konkretnej sprawy. Wyłączenie sędziego z mocy samej ustawy, stosownie do treści art. 18 § 1 p.p.s.a. następuje w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowo-administracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Również sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od ww. przyczyn zgodnie z art. 19 p.p.s.a. Sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Obowiązkiem strony zgłaszającej wniosek jest natomiast uprawdopodobnienie przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). W ocenie Sądu, w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających wyłączenie objętego wnioskiem sędziego, zarówno na podstawie ww. art. 18 p.p.s.a., jak i art. 19 p.p.s.a. W judykaturze powszechne jest stanowisko, że instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony stanowi gwarancję, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego, we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się więc do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy (postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 1101/11; postanowienie NSA z 13 stycznia 2012 r. sygn. akt I OZ 1/12; postanowienie NSA z 1 września 2011 r. sygn. akt I OZ 617/11; postanowienie NSA z 13 listopada 2009 r. sygn. akt I OZ 1048/09; publ. w CBOSA). W piśmiennictwie wskazuje się, że "przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony" (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2011, wyd. IV.). Mając zatem na względzie okoliczności stanu faktycznego niniejszej sprawy i przywołane powyżej regulacje normatywne, Sąd uznał, że złożony przez skarżącą wniosek o wyłączenie od rozpoznania niniejszej sprawy wymienionego w komparycji postanowienia sędziego, nie zasługuje na uwzględnienie. Pełnomocnik strony skarżącej, będący pełnomocnikiem profesjonalnym, nie podał bowiem żadnych okoliczności faktycznych uzasadniających wyłączenie ww. sędziów od rozpoznawania niniejszej sprawy. Swój wniosek oparł na sformułowanym przez siebie ogólnym stwierdzeniu o "zdarzeniu z egzaminu radcowskiego". Ewentualne wątpliwości pełnomocnika skarżącej co do bezstronności tej osoby wynikać mogą natomiast wyłącznie z subiektywnego przeświadczenia strony o istnieniu takich okoliczności. Nie zostały one jednak w żaden sposób uprawdopodobnione, co oznacza, że brak jest podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. Ponadto, wskazana we wniosku osoba oświadczyła na piśmie, że nie zachodzą wobec niej żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do jej wyłączenia od rozpoznawania niniejszej sprawy. Podkreślenia wymaga fakt, że złożony wniosek odczytywany literalnie wskazuje na wątpliwości pełnomocnika strony skarżącej, a nie samego skarżącego, względem bezstronności sędziego. Tym bardziej wydaje się on wątpliwy, że został złożony w październiku 2022 r. Tymczasem sędzia, którego wniosek dotyczy, orzeka w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu nieprzerwanie od listopada 2017 r. i co najważniejsze – orzekał w szeregu spraw, w których ten sam pełnomocnik występował, reprezentując strony skarżące. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie wskazuje się, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi być realna, a nie potencjalna. Nie jest zatem wystarczająca wyłącznie utrata przekonania o bezstronności sędziego (postanowienie NSA z 15 września 2008 r. sygn. akt II FZ 397/08; publ. w CBOSA). Z kolei, brak podstaw do wyłączenia sędziego występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w powołanym przepisie, dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (postanowienie NSA z 11 września 2012 r. sygn. akt II OZ 704/12; publ. w CBOSA). Podkreślenia nadto wymaga, że autorytet moralny sędziego przemawia za wiarygodnością złożonego wyjaśnienia i jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzecza prawdziwości, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia sędziego (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r. sygn. akt I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55), tym bardziej, gdy wniosek taki składany jest przez profesjonalnego pełnomocnika. W tym stanie rzeczy, wobec braku faktycznych i prawnych przesłanek wyłączenia wskazanych we wniosku sędziów, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt I sentencji postanowienia.