II SA/Go 315/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Asesor WSA Kamila Karwatowicz po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P.G. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku postanawia odmówić przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi. UZASADNIENIE W dniu 22 czerwca 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wpłynęła skarga P.G. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego sposobu użytkowania budynku. Wraz ze skargą skarżący uiścił wpis sądowy od skargi w kwocie 500 zł. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 27 czerwca 2022 r. skarżący został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.) przez: 1) własnoręczne podpisanie skargi, 2) podanie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń skarżącego, 3) podanie numeru PESEL, 4) nadesłanie ośmiu odpisów skargi własnoręcznie podpisanych lub poświadczonych za zgodność z oryginałem wraz z załącznikami, celem doręczenia uczestnikom postępowania (dodatkowo wyjaśniono, że ze skargą nadesłano siedem egzemplarzy jej wydruku, niepodpisanych i niepoświadczonych za zgodność z oryginałem). Przesyłka zawierająca wezwanie została, po dwukrotnym awizowaniu przez doręczyciela (pierwsze awizo w dniu 1 lipca 2022 r.), zwrócona z adnotacją ,,zwrot nie podjęto w terminie". Na podstawie zarządzenia sędziego z dnia 25 lipca 2022 r. przesyłka została uznana za skutecznie doręczoną w dniu 15 lipca 2022 r. Wcześniej jednak w dniu 5 lipca 2022 r. do tutejszego Sądu wpłynęła - przekazana przez organ - skarga podpisana przez skarżącego własnoręcznie wraz z dowodem uiszczenia wpisu od skargi oraz z jedenastoma kserokopiami skargi. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2022 r. tutejszy Sąd odrzucił skargę z uwagi na nieusunięcie braków formalnych skargi obejmujących podanie numeru PESEL oraz złożenie wymaganej ilość odpisów skargi. W dniu 15 września 2022 r. do tutejszego Sądu wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi (data nadania w urzędzie pocztowym – 14 września 2022 r.). Jednocześnie skarżący podał w piśmie numer PESEL, adres zamieszkania i złożył osiem odpisów skargi własnoręcznie podpisanych. Skarżący podał we wniosku, że informację o nieusunięciu braków formalnych skargi powziął w dniu 7 września 2022 r. od innego uczestnika postępowania (przesyłka zawierająca odpis postanowienia o odrzuceniu skargi adresowana do skarżącego odebrana została w dniu 16 września 2022 r.). W uzasadnieniu wniosku skarżący wyjaśnił, że nie odebrał przesyłki z wezwaniem Sądu do usunięcia braków formalnych skargi z uwagi na urlop, który był zaplanowany w związku z zawarciem przez niego związku małżeńskiego w dniu [...] czerwca 2022 r. Jednocześnie wskazał, iż na czas urlopu odbieranie korespondencji powierzył pracownikowi, który nie odebrał pisma od Sądu, co skutkowało nieusunięciem w terminie braków formalnych skargi z przyczyn przez niego niezawinionych. Do wniosku skarżący załączył odpis aktu małżeństwa oraz upoważnienie z dnia [...] czerwca 2022 r., udzielone przez skarżącemu R.K. do odbierania korespondencji podczas urlopu wypoczynkowego skarżącego i jego nieobecności w siedzibie firmy przy [...] w okresie [...] czerwca do [...] sierpnia 2022 r. i oświadczenie R.K. z [...] września 2022 r. o niedopełnieniu przez niego obowiązku odebrania korespondencji z tutejszego Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 85 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Wyjątek od w/w zasady przewiduje art. 86 § 1 p.p.s.a. w myśl, którego jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a., aby w/w wniosek był skuteczny spełnione muszą zostać określone wymogi. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, chyba że wniosek dotyczy przywrócenia terminu do wniesienia skargi wówczas winien być wniesiony za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. W rozpoznawanej sprawie skarżący, wnosząc o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi, dochował wszystkich w/w wymogów umożliwiając Sądowi dokonanie merytorycznej oceny wniosku. Z treści wniosku wynika, iż skarżący o tym, że nie usunął braków formalnych skargi w terminie powziął wiedzę w dniu 7 września 2022 r. od innego uczestnika postępowania (przesyłka zawierająca wniosek nadana została w urzędzie pocztowym w dniu 14 września 2022 r.), zaś przesyłka zawierająca odpis postanowienia o odrzuceniu skargi adresowana do skarżącego odebrana została 16 września 2022 r. Wraz ze złożeniem wniosku skarżący podał numer PESEL, adres zamieszkania oraz nadesłał do Sądu osiem odpisów skargi własnoręcznie podpisanych. Należy podkreślić, iż brak winy po stronie podmiotu dokonującego czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej (o którym mowa w art. 86 § 1 p.p.s.a.) stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Komentatorzy (H. Knysiak-Sudyka [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, red. T. Woś, Warszawa 2016, art. 86.) zwracają uwagę, iż art. 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2015 r., II GZ 13/15, LEX nr 1640543, postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Orzecznictwo sądów wskazuje, iż brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu powinny być niezależne od strony i nieprzewidywalne (por. postanowienia NSA: z dnia 29 września 2011 r., II GZ 441/11, LEX nr 966241; z dnia 17 lutego 2015 r., I OZ 104/15, LEX nr 1643284, i z dnia 12 lutego 2015 r., I OZ 91/15, LEX nr 1643289). Potwierdził to również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w dniu 15 grudnia 2004 r., OZ 809/2004. Brak winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych i można mówić o niej tylko wówczas, gdy dopełnienie czynności w terminie stało się niemożliwe z powodu trudnej do przezwyciężenia przeszkody niezależnej od strony. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. przerwy w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., II GZ 896/14, LEX nr 1628828). Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. W niniejszej sprawie skarżący wyjaśniając okoliczności uchybienia terminu do usunięcia braków formalnych skargi wskazał, iż nie odebrał przesyłki zawierającej wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych skargi, ponieważ przebywał na urlopie wypoczynkowym. Przy czym dodał, iż urlop był wcześniej zaplanowany, a związany był z zawarciem przez niego w dniu [...] czerwca 2022 r. związku małżeńskiego. Skarżący podał, iż na czas jego urlopu upoważnił pracownika do odbierania korespondencji, ten jednak nie odebrał pisma zawierającego wezwanie Sądu, co skutkowało nieusunięciem w terminie braków formalnych skargi z przyczyn niezawinionych przez skarżącego. Jako dokumenty uprawdopodabniające okoliczności wskazane przez skarżącego we wniosku strona złożyła odpis aktu małżeństwa, upoważnienie z dnia [...] czerwca 2022 r., udzielone przez skarżącego R.K. do odbierania jego korespondencji podczas urlopu wypoczynkowego i nieobecności w siedzibie firmy przy [...] w okresie [...] czerwca do [...] sierpnia 2022 r. i oświadczenie R.K. z [...] września 2022 r. o niedopełnieniu przez niego obowiązku odebrania korespondencji z tutejszego Sądu. Skarżący zatem, uzasadniając brak winy w terminowym uzupełnieniu braków formalnych skargi, powołał się na swoją nieobecność w czasie doręczania przesyłki zawierającej wezwanie Sądu, z uwagi na wyjazd urlopowy i brak dopełnienia przez wyznaczonego przez niego pracownika obowiązku odebrania korespondencji kierowanej do niego. Po pierwsze zauważyć należy, iż urlop skarżącego, długość tego urlopu i ewentualne przebywanie w związku z tym poza miejscem zamieszkania, nie zostały w zasadzie uprawdopodobnione przez skarżącego, jedynie skarżący złożył w tym względzie oświadczenie. Przyjmując jednak, iż zgodnie z oświadczeniem strony, skarżący po zawarciu związku małżeńskiego udał się na urlop, podkreślić należy, iż urlop, planowany - nawet taki który związany jest z zawarciem związku małżeńskiego - nie może być uznany za przeszkodę nieprzewidzianą ani trudną do usunięcia. Samo przebywanie na urlopie wypoczynkowym nie usprawiedliwia uchybienia terminu do uzupełnienia braków skargi, fakt ten nie zwalnia bowiem strony z obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Skoro skarżący wystosował w dniu 15 czerwca 2022 r. (a zatem w dniu ślubu) skargę do sądu administracyjnego, to powinien mieć świadomość możliwości kierowania do niego korespondencji sądowej wynikającej z tej właśnie czynności procesowej. Co prawda skarżący wskazał, iż na czas urlopu (długiego, bo jak wynika z oświadczenia strony, trwającego od [...] czerwca do [...] sierpnia 2022 r.) zadbał o to, żeby korespondencja do niego kierowana była odbierana. W tym celu upoważnił pracownika, który jednak miał przyznać, iż nie odebrał przesyłki z Sądu. Błąd w doborze osoby upoważnionej do odbioru korespondencji, która zaniedbała czynności, w zasadzie bez podania przyczyny, nie może zdaniem Sądu przemawiać za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu w kontekście przytoczonych powyżej przesłanek przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej. Jednak należy przede wszystkim zwrócić uwagę na fakt, iż wezwanie Sądu skierowane zostało do skarżącego na adres podany przez niego w skardze (adres nadawcy na kopercie) tj. ul. [...]. Tymczasem w upoważnieniu do odbioru korespondencji skarżący wskazał na odbieranie korespondencji podając adres związany z prowadzoną działalnością gospodarczą tj. ul. [...], a nie adres zamieszkania. Zwrócić należy uwagę, iż pomimo planowego dłuższego urlopu skarżący nie uprzedził o tym Sądu, nie ustalił także choćby telefonicznie w Sądzie czy nie została przesłana do niego korespondencja. Zdaniem Sądu skarżący nie dochował zatem należytej staranności i skuteczne nie zadbał o swoje interesy. Zauważyć należy przy tym, iż w czasie urlopu skarżącego, pomimo nieodebrania przesyłki zawierającej wezwanie Sądu, skarżący jednak złożył do Sądu objęty wezwaniem z dnia 28 czerwca 2022 r. egzemplarz skargi własnoręcznie podpisany (nadany w urzędzie pocztowym 1 lipca 2022 r.) i uiścił wpis sądowy od skargi (17 czerwca 2022 r.), co przemawia jednak za stwierdzeniem braku należytej staranności w działaniach skarżącego odnoszących się do nieusunięcia braków formalnych skargi w zakresie numer PESEL i wymaganych ośmiu odpisów skargi. Należy mieć na uwadze, iż przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. postanowienia NSA z dnia 12 kwietnia 2012 r., I FZ 13/12, Lex nr 1136361, z dnia 4 kwietnia 2012 r., II FZ 200/12, Lex nr 1137708). Powyższe oznacza, iż o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Sąd uznał, iż przedstawione przez skarżącego okoliczności nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Powód, dla którego strona uchybiła terminowi nie miał charakteru nagłego i nieoczekiwanego. Urlop wypoczynkowy nie jest przeszkodą, której powołujący się na nią nie mógł przewidzieć, a także nie można mówić, iż ma ona charakter nagły. Zaś upoważnienie pracownika do odbioru korespondencji dotyczyło innego adresu, niż ten na który Sąd przesłał wezwanie, a poza tym także zaniechanie odbioru korespondencji przez pracownika, co do którego to skarżący dokonał wyboru, nie spowodowałoby, iż skarżącemu należałoby przypisać automatycznie brak winy w uchybieniu terminu. W zbliżonych stanach faktycznych podobne stanowiska wyraził Naczelny Sąd Administracyjny: postanowienie z dnia 18 stycznia 2019 r., sygn. akt II OZ 1397/18 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17, a także WSA we Wrocławiu w postanowieniu z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 587/19. Zatem zdaniem Sądu wskazane przez skarżącego okoliczności nie spełniają ustawowych wymogów, o których mowa była powyżej. Skarżący nie uprawdopodobnił, że do braku uzupełnienia wymogów formalnych skargi mogło dojść nie z jego winy, wobec czego za nieuzasadnione uznać należało przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.