III FSK 741/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Krzysztof Winiarski (sprawozdawca), Sędzia NSA Stanisław Bogucki, Sędzia NSA Bogusław Dauter, , po rozpoznaniu w dniu 12 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej H. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Gd 1347/21 w sprawie ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze w Słupsku z dnia 24 kwietnia 2020 r. nr SKO.410.141.2020 w przed miocie podatku od nieruchomości za 2019 r. oddala skargę kasacyjną. UZASADNIENIE Zaskarżonym wyrokiem z 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Gd 1347/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę H. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 24 kwietnia 2020 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2019 r. Wymieniony wyrok, jak również inne przytoczone w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych, publikowane są na stronach internetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego (http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym. Decyzją z 6 maja 2019 r. Burmistrz B. ustalił skarżącej wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 3 341 zł. Na skutek odwołania skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzją z 12 lipca 2019 r., nr SKO.410.321.2019, uchyliło decyzję Burmistrza w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania temu organowi. Decyzją z 24 lutego 2020 r., znak sprawy F.3120.279.2019.ŁR, organ pierwszej instancji ponownie ustalił wysokość podatku od nieruchomości za 2019 r. w kwocie 3.341 zł, zajmując stanowisko tożsame z zaprezentowanym w uzasadnieniu uchylonej uprzednio decyzji z 6 maja 2019 r. W reakcji na powyższe skarżąca ponownie wniosła odwołanie, co poskutkowało wydaniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku decyzji z 24 kwietnia 2020 r., nr SKO.410.141.2020, uchylającej decyzję wymiarową Burmistrza z 24 lutego 2020 r. W ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji nie ustalił ponad wszelką wątpliwość, który podmiot – H. K. czy stowarzyszenie – zajmuje opodatkowaną nieruchomość. Dokonane przez Burmistrza ustalenia nie pozwalały na dokonanie pełnej oceny stanu faktycznego sprawy i skutecznej subsumcji przepisów prawa, a organ podatkowy był zobowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, czego jednak nie uczynił. Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 24 kwietnia 2020 r. strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w treści której domagała się zmiany decyzji ze względu na błędne zinterpretowanie przez organ odwołania od decyzji Burmistrza. Zdaniem skarżącej, "obiekt przedmiotowy" nie jest przygotowany do prowadzenia przez stowarzyszenie działalności. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku podzielił stanowisko organu. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że kwestionowana decyzja została wydana zgodnie z prawem, a rola sądu administracyjnego w niniejszym postępowaniu sprowadzała się wyłącznie do badania prawidłowości zastosowania art. 233 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201 ze zm., dalej: O.p.). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że decyzja kasatoryjna, uchylająca rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania, ogranicza się do rozstrzygnięcia o zakresie, w jakim postępowanie dowodowe ma zostać przeprowadzone, oraz wskazania powodów, dla których nie jest możliwe przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 229 O.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stanął na stanowisku, że zaskarżona decyzja spełnia wymogi przewidziane prawem i nie powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. W wywiedzionej od powyższego wyroku skardze kasacyjnej skarżąca zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika z urzędu na podstawie 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) zarzuciła naruszenie następujących przepisów: 1) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137, dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., poprzez wadliwe wykonanie swojego obowiązku – kontroli działalności administracji publicznej, co miało istotny wpływ na wynik postępowania; 2) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy obowiązkiem sądu było stwierdzenie naruszenia przez organ art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. W uzasadnieniu środka zaskarżenia pełnomocnik wskazał, że organ winien był orzec co do istoty z uwagi na okoliczność, iż rozstrzygnięcie sprawy nie było związane z tzw. uznaniem administracyjnym. W świetle powyższych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych. Skarżąca domagała się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W zakreślonym ustawowo terminie organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Izby Finansowej, wydanym 26 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 z późn. zm.) sprawa została skierowana na posiedzenie niejawne. O powyższym strony zostały zawiadomione przy jednoczesnym pouczeniu co do możliwości uzupełnienia argumentacji podniesionej w skardze kasacyjnej i odpowiedzi na nią w odrębnym piśmie procesowym. Zawiadomienie to skarżąca otrzymała 2 września 2022 r., zaś organ - 30 sierpnia 2022 r. Przed wyznaczonym terminem posiedzenia niejawnego (12 października 2022 r.) strony nie zgłosiły sprzeciwu co do trybu jej rozpatrzenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu nieważność postępowania. Konstrukcja skargi kasacyjnej co do zasady wyznacza zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez ten sąd. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, poza przypadkami nieważności, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami tego środka zaskarżenia, pozostając władnym poddawać badaniu tylko te zarzuty, które zostały wyraźnie skonkretyzowane w jego treści. Powyższa konstrukcja formalna obliguje stronę wnoszącą skargę kasacyjną do prawidłowego skonstruowania zarzutów, jak i ich uzasadnienia. Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie został wyposażony w kompetencje korygowania, uściślania czy konkretyzowania zarzutów strony skarżącej. Zainicjowane wskazanym środkiem zaskarżenia postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oparte jest na zasadzie dyspozycyjności i nie polega na jej ponownym rozpoznaniu w całokształcie. Sąd ten ogranicza się wyłącznie do kontroli legalnej rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji i rozpatrzenia wyszczególnionych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Sąd odwoławczy nie może poprawiać podstaw zaskarżenia i wniosków skargi kasacyjnej, gdyż oznaczałoby to działanie z urzędu, niedopuszczalne w świetle cytowanego wyżej przepisu. Skarga kasacyjna w myśl art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. winna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Obowiązkiem wnoszącego skargę kasacyjną jest wyraźne wyszczególnienie, który z przepisów został według niego naruszony, i przyporządkowanie go do odpowiedniej podstawy skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest władny do precyzowania za stronę zarzutów skargi kasacyjnej lub co więcej - do wykazania naruszeń prawa, jakich mógł dopuścić się sąd niższej instancji. Uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym konkretnie polegało naruszenie wskazanych w zarzutach przepisów, a także wykazanie wpływu takiego uchybienia na wynik sprawy. Pominięcie, czy też zbyt lakoniczne sygnalizowanie określonych zagadnień w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, skutkuje niemożnością poddania kontroli instancyjnej kwestionowanego rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji w określonym zakresie, niezależnie do zasadności stanowiska tego sądu. Inicjująca postępowanie kasacyjne skarga kasacyjna stanowi sformalizowany środek kontroli instancyjnej, wymagający sporządzenia przez profesjonalnego pełnomocnika. W omawianym zakresie istotna jest także konstrukcja podnoszonego zarzutu, zwłaszcza w kontekście spełnienia wymogów, jakie stawia art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wnoszący skargę kasacyjną zobligowany jest do wykazania wpływu naruszenia przepisów prawa procesowego na wynik sprawy, który stosownie do treści normy prawnej zawartej w ww. przepisie winien wykazywać przymiot istotności. Istotność wpływu na wynik sprawy oznacza w kontekście przepisów procesowych, a o takich mowa w ramach przytaczanej regulacji, wpływ na poczynione przez organy podatkowe ustalenia faktyczne, które następnie tworzą podwaliny do zastosowania określonego przepisu materialnoprawnego stanowiącego podstawę decyzji prawnopodatkowej. Jeśli autor skargi kasacyjnej nie jest w stanie wykazać wpływu uchybień proceduralnych na poczynione ustalenia faktyczne, nie może być mowy o skutecznym kwestionowaniu danego rozstrzygnięcia w ramach podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Wniesiona w rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie spełnia wymogów stawianych temu pismu procesowemu i odbiega od zakreślonych przywołanymi przepisami standardów procesowych. Zarzut zawarty w punkcie 1 petitum nie mógł stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej w zakresie, jakiego domagała się skarżąca, albowiem przepisy powołane w jego treści odnoszą się wyłącznie do podstawowych funkcji sądów administracyjnych i stanowią o zakresie ich kompetencji (przepisy o charakterze ustrojowym). Jednocześnie wyraźnie dostrzegalne jest niepowiązanie tych przepisów z odpowiednimi przepisami prawa materialnego lub procesowego, których naruszenia w toku przeprowadzonej kontroli Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dostrzegł. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że przepisy ustrojowe zawarte w ustawie - Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłyby stanowić samodzielne podstawy kasacyjne wyłącznie w sytuacji, w której sąd administracyjny odmówiłby przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu albo skontrolował akt niepodlegający jego ocenie, dokonał jej na podstawie innych kryteriów niż wynikające z treści powołanych przepisów albo zastosował środki nieprzewidziane w ustawie. Odnosząc się do zarzucanego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. w zakresie nieprawidłowej kontroli zastosowania przez organ odwoławczy art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wobec braku prawidłowego (jakiegokolwiek) wyjaśnienia przez skarżącą istoty zarzucanego uchybienia, zarzut zawarty w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej należało uznać za wadliwy konstrukcyjnie i niepodlegający kontroli instancyjnej tutejszego Sądu. Prawidłowe uzasadnienie zarzutu procesowego kwestionującego zasadność sięgnięcia przez organ podatkowy po rozstrzygnięcie kasatoryjne, o którym mowa w art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p., wymaga od autora środka zaskarżenia precyzyjnego określenia, w jakim konkretnie elemencie działania organu upatruje jego naruszenia. Przepis ten może bowiem być naruszony ilekroć organ go stosujący nie wyjaśni przesłanek wyboru tego rodzaju rozstrzygnięcia, nie przeprowadzi postępowania wyjaśniającego, bądź wprawdzie należycie uzasadni w skarżonym akcie przyczyny zastosowania konstrukcji uchylającej i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, niemniej nietrafnie, tj. wobec możności wydania orzeczenia merytorycznego. Co istotne w ostatnim przypadku – konieczne jest dokładne określenie przyczyn, dla których skarżący naruszenia art. 233 § 1 pkt 2 lit. a) O.p. upatruje w wadliwej ocenie przez organ odwoławczy, że kontrolowany organ pierwszoinstancyjny przy rozpatrywaniu sprawy naruszył przepisy postępowania w stopniu czyniącym sprawę niewyjaśnioną w całości. Uzasadnienie poddanej analizie skargi kasacyjnej nie pozwala na ustalenie przyczyn, które legły u podstaw sformułowania przez skarżącą zarzutu zawartego w pkt 2 skargi kasacyjnej, co rzutuje na jego nieskuteczność i brak możliwości wzruszenia kwestionowanego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu z tytułu świadczonej pomocy prawnej Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku zgodnie z właściwością stosownie do art. 258 - 261 p.p.s.a. s. Krzysztof Winiarski s. Stanisław Bogucki s. Bogusław Dauter