II SAB/Kr 8/24

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) SWSA Piotr Fronc AWSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na bezczynność Wojewody Małopolskiego w udostępnieniu informacji publicznej na wniosek z dnia 27 listopada 2023 r. I. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu albo do dokonania czynności celem załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia 27 listopada 2023 r., II. stwierdza, że Wojewoda Małopolski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. w pozostałym zakresie skargę oddala, IV. zasądza od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE II SAB/Kr 8/24 UZASADNIENIE W dniu 2 stycznia 2024 r. P. M. wywiódł skargę na bezczynność Wojewody Małopolskiego, w której zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 10 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 3, art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej przez nieudzielenie odpowiedzi na e-mailowo zadane w dniu 27 listopada 2023 r. o godz. 07:59:09 — w związku z zarządzeniem Wojewody Małopolskiego z dnia 16 listopada 2023 r. (nr poz. rej. 347/23) w sprawie ustalenia liczby radnych wybieranych do rad gmin i rad powiatów na obszarze województwa małopolskiego oraz do Sejmiku Województwa Małopolskiego — pytania: 1) Na jakiej podstawie ustalił Pan liczbę radnych rady miejskiej w Kalwarii na 15 członków? 2) Skąd pozyskał Pana Urząd dane o liczbie mieszkańców gminy Kalwaria Zebrzydowska? 3) Proszę o przekazanie kopii odpowiednich dokumentów dotyczących tej sprawy, będących w posiadaniu Urzędu Pana Wojewody. Skarżący wniósł o: (i) stwierdzenie bezczynności z rażącym naruszeniem prawa, (ii) zobowiązanie do udzielenia odpowiedzi na zadane pytania, (iii) ukaranie za nieudzielenie odpowiedzi w terminie, (iv) zwrot kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę podmiot obowiązany podniósł, że udzielił odpowiedzi w dniu 5 stycznia 2024 r., bo dopiero z treści skargi w dniu 3 stycznia 2024 r. dowiedział się o wniosku (wiadomość e-mail wysłana z adresu IP znajdującego się na ogólnodostępnej liście DNSBL została zatrzymana przez system antyspamowy). Podmiot obowiązany wyjaśnił, że wiadomości wysyłane z komputerów korzystających z sieci tunelów VPN lub "brudnego Internetu" są skutecznie blokowane przez certyfikowane urządzenia antyspamowe, a dzięki przyjętej polityce bezpieczeństwa oraz wdrożonym systemom antywirusowym i antyspamowym Urząd jest w stanie w wysokim stopniu bronić się od zewnętrznych zagrożeń. Biorąc pod uwagę statystyki (w 2023 r. odnotowano 100 tysięcy potencjalnie niebezpiecznych wiadomości i obroniono się przed 950 tysiącami ataków: wirusy, robaki, malware, spyware, spam, phishing itp.) oraz ogłoszony trzeci stopień alarmowy CRP (CHARLIE), nie jest możliwe, aby każda wiadomość z dowolnego adresu była skutecznie dostarczona do Urzędu. Przypadki zablokowania wiadomości pochodzących z adresów IP znajdujących się na liście spamowej są nie do uniknięcia, a zmniejszenie poziomu bezpieczeństwa teleinformatycznego czyniłoby Urząd podatnym na ataki. Technicznie i organizacyjnie nie jest możliwe wprowadzenie systemów antywirusowego i antyspamowego, które zapewniałyby w 100% bezpieczeństwo Urzędu i jednocześnie nie blokowałyby korespondencji pochodzącej z "niebezpiecznych" adresów IP. Nie ma podstaw do odpowiedzialności organu administracji publicznej za niewykonanie czynności, która technicznie i organizacyjnie jest niewykonalna i dlatego ustawodawca nie nałożył obowiązku bieżącego selekcjonowania korespondencji elektronicznej. Podmiot obowiązany podkreślił, że pod sankcją karną ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo posiadanych danych, a to z perspektywy interesu obywateli i porządku publicznego jest ważniejsze od możliwości złożenia wniosku drogą e-mailową. Poza tym dopóki wniosek w sposób niebudzący wątpliwości nie zostanie doręczony, to nie można zarzucać bezczynności (III SAB/Gl 215/23), a wnioskodawca, który nie korzysta z bezpiecznych kanałów (np. platforma ePUAP), powinien liczyć się z możliwością zablokowania jego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym, bowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych stanowią, iż sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1- 4. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części na zasadzie art. 151 p.p.s.a. Zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej zwanej u.d.i.p.), udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Zgodnie zaś z art. 16 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Z powyższego wynika, że wniosek o udzielenie informacji publicznej powinien być załatwiony przez organ albo poprzez udzielenie żądanej informacji albo w drodze wydania decyzji o odmowie udostępnienia informacji z przyczyn wskazanych w przepisach prawa (wynikających ograniczeń w dostępie do informacji określonych w art. 5 u.d.i.p. oraz w przepisach szczególnych) względnie poprzez poinformowanie wnioskodawcy (w drodze czynności materialno – technicznej – pismem), że wnioskowanej informacji organ nie posiada lub, że wniosek nie dotyczy informacji publicznej. Wniosek z dnia 27 listopada 2023 r. o udzielenie informacji publicznej dotyczący sposobu i podstaw ustalenia przez Wojewodę Małopolskiego liczby radnych Rady Miejskiej w Kalwarii niewątpliwie dotyczył informacji publicznych. Jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz z załączonych akt sprawy, w dniu 5 stycznia 2024 r. Wojewoda Małopolski udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek. Wobec zatem załatwienia wniosku strony skarżącej po wniesieniu skargi lecz przed wydaniem wyroku w niniejszej sprawie, Sąd nie miał podstaw by orzekać o zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu albo do dokonania czynności. W tym zakresie postępowanie sądowe, jako bezprzedmiotowe podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt. I wyroku. W pkt II wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 149 §1a p.p.s.a., że Wojewoda pozostawał w bezczynności w udzieleniu informacji publicznej, ale bezczynność ta nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszym postępowaniu sekwencja istotnych faktów była następująca: - skarżący złożył wniosek do organu w dniu 27 listopada 2023 r. pocztą elektroniczną, - w dniu 3 stycznia 2024 r. do Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęła niniejsza skarga na bezczynność Wojewody Małopolskiego w udostępnieniu informacji publicznej, - pismem z dnia 5 stycznia 2024 r. Wojewoda Małopolski udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek (pocztą elektroniczną). Obiektywnie zatem organ nie dotrzymał wymaganego art. 13 u.d.i.p. 14 dniowego terminu załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, czym naruszył prawo. Niemniej jednak odpowiedział na wniosek natychmiast po otrzymaniu skargi i wiarygodnie wyjaśnił przyczyny, dla których nie odpowiedział na wniosek w terminie. Z okoliczności sprawy nie wynika w żadnej mierze, że organ wniosek zlekceważył. Natomiast nie jest rzeczą sądu dociekanie z jakich powodów mail skarżącego nie został odnaleziony w skrzynce odbiorczej poczty elektronicznej urzędu wojewódzkiego niezwłocznie po jego wpływie. W pkt. III Sąd oddalił skargę w zakresie w jaki dotyczyła ona żądania "ukarania organu za nieudzielenie odpowiedzi w terminie". Zgodnie z art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną. Wymierzenie organowi grzywny i/lub przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej jest zatem jedynym znanym przepisom odpowiednikiem żądania "ukarania organu". Jednak Sąd nie znajduje podstaw do takiego orzeczenia z tych samych powodów, które doprowadziły go do przekonania, że organ nie dopuścił się bezczynności z rażącym naruszeniem prawa. Sąd nie dostrzega konieczności represyjnego czy prewencyjnego oddziaływania na organ poprzez wymierzanie grzywny, czy też dolegliwości, jakich skarżący doznał na skutek (krótkotrwałej) bezczynności organu wymagających skompensowania suma pieniężną. O kosztach orzeczono w pkt. IV wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na zasądzone koszty składa się kwota 100 zł tytułem uiszczonego przez skarżącego wpisu.