II GZ 413/23

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3243/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. B. decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 14 czerwca 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3243/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przywrócenia terminu M. B. do złożenia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji. M. B. dnia 16 stycznia 2023 r. złożył skargę na ww. decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ma 74 lata i nie korzysta z komputera, ani tym bardziej Internetu. O zaskarżonej decyzji skarżący dowiedział się dopiero dnia 9 stycznia 2023 r. podczas rozmowy ze znajomym. Dopiero po rozmowie tej skarżący poprosił syna, aby dowiedział się o co chodzi w całej sprawie. Następnie po rozmowie z prawnikiem skarżący złożył skargę wraz z przedmiotowym wnioskiem. Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd I instancji przytoczył treść przepisów art. 86 i 87 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej - "p.p.s.a.") oraz przedstawił wymagania stawiane podmiotowi, który wnosi o przywrócenie terminu do dokonania czynności. Sąd I instancji wskazał, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca uprawdopodobniła, że nie wiedziała o wydanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny decyzji z dnia 29 września 2022 r. Nie uprawdopodobniła natomiast w ocenie Sądu I instancji w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na tę decyzję. Sąd I instancji wskazał, że strona skarżąca nie był bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia jej rozstrzygnięcia. Zatem podlegała ona ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał jej 7-dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. W rozpoznawanej sprawie informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG dnia 30 września 2022 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był dzień 7 października 2022 r. Sąd I instancji dodał, że opublikowana informacja zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o 7-dniowym terminie do jej zaskarżenia. W ocenie Sądu I instancji strona skarżąca nie uprawdopodobniła, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym pomimo dołożenia należytej staranności nie była ona w stanie przeciwdziałać. Z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec G. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Strona skarżąca, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku winna w ocenie Sądu I instancji należycie dbać o własne interesy. Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja została opublikowana na stronie internetowej organu dnia 30 września 2022 r., zaś skarga została wniesiona dopiero dnia 16 stycznia 2023 r. Sąd I instancji przypomniał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona skarżąca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowej sprawie strona skarżąca w ocenie Sądu I instancji nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, a zatem termin do dokonania czynności nie mógł zostać przywrócony. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. B., wnosząc o jego uchylenie, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie zgadza się z twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu postanowienia, że informacje dotyczące restrukturyzacji G. S.A. były powszechnie znane. Wskazał, że nie każdy posiada komputer i dostęp do Internetu. Skarżący, z powodu swojego wieku nie jest nauczony korzystania z takich rzeczy stąd trudno uznać, że mógł bez problemu zapoznać się z decyzją i pouczeniem. Skarżący wskazał, że nie każdy czyta, czy słucha radia, ponieważ większość czasu poświęca się na politykę, która różnie wpływa na różnych ludzi i przeważnie stroni się od słuchania takich rzeczy. Nie każdy też kupuje pracę, aby dowiadywać się takich informacji. Skarżący wskazał, że należy do takich osób. Dodał także, że w jego ocenie, jako nabywca instrumentów finansowych nie musi codziennie chodzić i sprawdzać, czy bank stoi na swoim miejscu, czy jest otwarty i żeby wypytywać, czy jego środki są bezpieczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącemu terminu do wniesienia skargi od decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd I instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącego w odniesieniu do podjętych przez nią działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd I instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd i instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd I instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd I instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącego działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19). Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi I instancji. Sąd I instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.