III OSK 2912/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie: sędzia NSA Tamara Dziełakowska sędzia del. WSA Beata Jezielska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 976/22 w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 marca 2022 r. nr 144/Kadr w przedmiocie zwolnienia ze służby 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz A.Z. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego UZASADNIENIE Wyrokiem z 26 sierpnia 2022 r. (sygn. akt II SA/Wa 976/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A.Z. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z 24 marca 2022 r. w przedmiocie zwolnienia ze służby, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że rozkazem personalnym Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z 29 listopada 2021 r. skarżący został zwolniony z zawodowej służby wojskowej i przeniesiony do rezerwy wskutek otrzymania niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej. W decyzji podano, że zwolnienie z zawodowej służby wojskowej nastąpi z dniem 31 grudnia 2021 r., a jako podstawę prawną wskazano art. 111 pkt 6, art. 115 ust. 1 i ust. 4 oraz art. 122 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2022 r., poz. 536 ze zm.; dalej jako: u.s.w.ż.z.), a także § 6 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12 maja 2014 r. w sprawie zwalniania żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej (Dz. U. z 2014 r., poz. 670 ze zm.). W uzasadnieniu decyzji wskazano, że w związku z ogólną oceną niedostateczną, jaką skarżący otrzymał w ostatniej opinii służbowej, Dowódca 2. Pułku Saperów w [...] wystąpił z wnioskiem o zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej. We wniosku tym wyjaśniono, że opinia służbowa została odczytana skarżącemu 24 września 2021 r. podczas rozmowy telefonicznej. Następnie kopia opinii służbowej została przesłana za pośrednictwem Poczty Polskiej, lecz przesyłka nie została przez skarżącego podjęta, pomimo dwukrotnego awizowania. Na skutek odwołania skarżącego, Minister Obrony Narodowej, zaskarżoną decyzją z 24 marca 2022 r., uchylił zaskarżony rozkaz personalny w części dotyczącej ustalenia daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy z dniem 31 grudnia 2021 r. oraz określił nową datę zwolnienia i przeniesienia do rezerwy z dniem 30 kwietnia 2022 r. (pkt 1), a w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony rozkaz personalny (pkt 2). W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że opinia służbowa nie jest decyzją w rozumieniu przepisów k.p.a., a w procesie opiniowania nie znajdują zastosowania przepisy procedury administracyjnej. Tryb opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych został szczegółowo uregulowany w art. 26 u.s.w.ż.z. oraz w rozporządzeniu Ministra Obrony Narodowej z dnia 26 maja 2014 r. w sprawie opiniowania służbowego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 764 ze zm.; dalej jako: rozporządzenie w sprawie opiniowania). Wydawanie okresowych opinii służbowych należy do sfery podległości służbowej między przełożonym i podwładnymi, a zatem nawet w przypadku ewentualnej skargi, sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania treści, zasadności czy słuszności opinii służbowych. W związku z tym wskazano, że można podnieść naruszenie procedury opiniowania wyłącznie w takim zakresie, w jakim to uchybienie proceduralne mogłoby mieć istotny wpływ na decyzję o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Organ podał, że opinia służbowa została skarżącemu skutecznie doręczona, bowiem - z uwagi na jej niedoręczenie w sposób przewidziany w § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie opiniowania - została mu ona przesłana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na adres zamieszkania. Niepodjęcie w terminie dwukrotnie awizowanej przesyłki należy uznać za prawidłowe doręczenie, gdyż w przeciwnym razie nie byłoby możliwości skutecznego doręczenia żołnierzowi przesyłki w sytuacji uchylania się przez niego od jej odbioru. Organ zaakcentował, że terminowe wniesienie odwołania wstrzymuje wykonanie decyzji organu I instancji, stąd potrzeba dokonania zmiany daty zwolnienia skarżącego z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia go do rezerwy w taki sposób, aby nowa data przypadała po doręczeniu mu ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. W skardze na powyższą decyzję skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanego nią w mocy rozkazu personalnego Dyrektora Departamentu Kadr oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a., u.s.w.ż.z. oraz rozporządzenia w sprawie opiniowania. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę WSA wskazał, że przepis art. 111 pkt 6 u.s.w.ż.z. nie pozostawia organowi możliwości wyboru rozstrzygnięcia, gdyż z jego treści jednoznacznie wynika, że otrzymanie przez żołnierza niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej stanowi obligatoryjną podstawę zwolnienia z zawodowej służby wojskowej. Przy czym organ orzekający o zwolnieniu żołnierza zawodowego ze służby nie jest uprawniony do weryfikacji ostatecznej opinii służbowej pod kątem zasadności oceny w niej sformułowanej, a jedynie ustala, czy opinia służbowa spełnia przewidziane prawem wymogi formalne, czy została wydana przez właściwy organ oraz czy podlega wykonaniu. Podano, że 24 września 2021 r. sporządzono opinię służbową skarżącego za 2021 r., w której otrzymał on ocenę niedostateczną i opinia ta jest ostateczna, bowiem żołnierz nie skorzystał z przysługującego mu prawa do wniesienia odwołania. Zdaniem WSA nie budzi wątpliwości kwestia prawidłowości zapoznania skarżącego z przedmiotową opinią, gdyż opinia została przedstawiona skarżącemu w dniu 24 września 2021 r. podczas rozmowy telefonicznej, wraz z informacją o prawie do wniesienia odwołania. Na potwierdzenie tej okoliczności umieszczono odpowiednią adnotację na arkuszu opinii oraz sporządzono notatkę służbową, zaś fakt poinformowania żołnierza o opinii w ww. dacie potwierdził na rozprawie jego pełnomocnik. Następnie opinia została wysłana w dniu 28 września 2021 r. za pośrednictwem operatora pocztowego, na taki adres, który figurował w ewidencji wojskowej jako adres do korespondencji. Przesyłka, prawidłowo dwukrotnie awizowana (4 i 12 października 2021 r.), nie została podjęta w terminie, wobec czego została uznana za doręczoną. Wskazano, że prawa osób opiniowanych podlegają ochronie wyłącznie przez ustalony w pragmatykach służbowych tryb odwołania się od treści opinii do właściwych przełożonych wyższego stopnia bądź przez wynikające z przepisów prawa karnego i cywilnego gwarancje ochrony ich dóbr osobistych. Natomiast sąd administracyjny nie jest władny samodzielnie oceniać sposobu wykonywania przez żołnierza obowiązków służbowych, ani też badać zasadności ocen podjętych w postępowaniu opiniodawczym, gdyż prawo opiniowania i oceniania żołnierzy mieści się w sferze podległości służbowej i pozostaje poza kontrolą sądu administracyjnego z mocy art. 5 pkt 2 p.p.s.a. Podniesiono, że z wydruku z elektronicznej ewidencji wojskowej wynika, że adres korespondencyjny wskazany przez skarżącego jest zgodny z adresem, na który została przesłana opinia. Natomiast to obowiązkiem żołnierza jest bieżąca aktualizacja danych zawartych w ewidencji wojskowej, tak aby organ dysponował aktualnym adresem do korespondencji. WSA wyjaśnił także, że wniesienie przez skarżącego odwołania wstrzymało wykonanie rozkazu personalnego organu I instancji i dlatego należało dokonać zmiany daty zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, tak aby nowa data przypadała po doręczeniu skarżącemu ostatecznej decyzji w tym przedmiocie. Od wyroku tego skargę kasacyjną wywiódł A.Z., zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając naruszenie: - prawa materialnego poprzez błędną wykładnię § 9 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania poprzez przyjęcie, że opinia służbowa może być wysłana na adres korespondencyjny, w sytuacji gdy ww. § wskazuje na wymóg wysłania opinii na adres zamieszkania żołnierza; - przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77, 80 k.p.a. w zw. z § 9 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania poprzez danie wiary danym zawartym w ewidencji wojskowej dot. adresu korespondencyjnego skarżącego i na tej podstawie przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia opinii służbowej skarżącemu bez uwzględnienia, że to nie skarżący wprowadza dane do ewidencji wojskowej, dane te mogą być zmienione bez jego zgody i wiedzy, a nadto skarżący już na etapie postępowania administracyjnego przed organem podnosił, że adres na jaki wysłano opinię służbową jest błędny, a organ dopiero w toku postępowania przed Sądem podnosił, że opinię służbową wysłano na adres korespondencyjny w ewidencji wojskowej, co uniemożliwiło skarżącemu wyjaśnienie tej kwestii; - przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 k.p.a. poprzez danie wiary danym zawartym w ewidencji wojskowej, w sytuacji gdy ewidencja jest prowadzona wadliwie i nie jest aktualizowana, co wynika z akt sprawy - teczki akt personalnych skarżącego, z której wynika, że od co najmniej 2019 r. skarżący podawał jako miejsce zamieszkania adres ul. Ż. [...], 00-000 C. oraz organy wojskowe (RWKL w [...]) podawały ww. adres w swoich dokumentach, a w elektronicznej ewidencji wojskowej widnieje inny adres: ul. S. [...], 00-000 N. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości, przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu, zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że z wydruku z elektronicznej ewidencji wojskowej, na którą powołuje się Sąd, wynika, że miejscem zamieszkania skarżącego jest ul. S. [...], 00-000 N., lecz na ten adres opinii skarżącemu nie przesłano, a zatem nie dochowano procedur opiniowania służbowego w sprawie. Ponadto, że ani w u.s.w.ż.z., ani w rozporządzeniu w sprawie opiniowania nie ma domniemania prawnego w zakresie doręczenia przez operatora pocztowego. Tylko art. 26 ust. 10 u.s.w.ż.z. przewiduje fikcję doręczenia w przypadku odmowy przyjęcia opinii służbowej przez opiniowanego żołnierza zawodowego, a z tą sytuacją nie mamy do czynienia w sprawie. Przy czym wskazano, że w pismach składanych przed WSA skarżący podnosił, że opinię służbową wysłano na adres, pod którym nigdy nie zamieszkiwał. Podniesiono także, że ewidencja wojskowa prowadzona jest w trybie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Wprawdzie zgodnie z art. 49a ust. 7 tej ustawy żołnierz lub pracownik informuje dowódcę jednostki wojskowej o zmianach danych gromadzonych i przetwarzanych w ewidencji i przedstawia dokumenty potwierdzające te zmiany, ale to nie żołnierz wprowadza dane do ewidencji. Podniesiono, że dopiero w odpowiedzi na skargę organ powołał się na to, że opinię wysłano na adres korespondencyjny wskazany w ewidencji wojskowej, co pozbawiło skarżącego możliwości wyjaśnienia tej okoliczności w toku postępowania administracyjnego. Podkreślono, że w teczce akt personalnych skarżącego zgromadzone są dokumenty wskazujące, że skarżący podawał swój adres zamieszkania w C. już co najmniej od 2019 r., a zatem Dowódca dysponował aktualnym miejscem zamieszkania skarżącego, ale zaniechał obowiązku przewidzianego przepisami art. 48 u.o.s.w.ż.z. oraz art. 48 ust. 8 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej w sprawie ewidencji wojskowej żołnierzy zawodowych. W piśmie z 19 grudnia 2022 r. Minister Obrony Narodowej podał, że zarzuty zawarte w skardze kasacyjnej są bezzasadne, a skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny, przy rozpoznaniu sprawy, związany był granicami skargi kasacyjnej. Wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zarzuty w niej podniesione są uzasadnione. Zasadne są zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez przyjęcie domniemania skutecznego doręczenia opinii służbowej w oparciu o dane co do adresu skarżącego zawarte w ewidencji wojskowej. Nie ulega wątpliwości, że otrzymanie niedostatecznej ogólnej oceny w opinii służbowej zobowiązuje organ do wydania decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej na podstawie art. 111 pkt 6 u.s.w.ż.z. (ustawy obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji). W związku z tym w postępowaniu poprzedzającym wydanie takiej decyzji niezbędne jest ustalenie, czy taka opinia w stosunku do zwalnianego żołnierza zawodowego została wydana i czy ma ona walor ostateczności. Z treści art. 26 ust. 9 u.s.w.ż.z. wynika, że przełożony, który sporządził opinię, zobowiązany jest doręczyć jej kopię żołnierzowi zawodowemu, którego ona dotyczy, w terminie czternastu dni od dnia jej sporządzenia, wraz z pouczeniem o przysługującym żołnierzowi zawodowemu prawie wniesienia odwołania od opinii. Także w myśl § 9 ust. 2 rozporządzenia w sprawie opiniowania przełożony zapoznaje żołnierza z opinią służbową podczas rozmowy oraz doręcza potwierdzoną kopię opinii służbowej; przy czym w przypadku braku możliwości zapoznania opiniowanego żołnierza z opinią służbową w sposób określony w ust. 2, przełożony zapoznaje żołnierza z tą opinią w inny sposób, po czym potwierdza to stosowną notatką służbową (§ 9 ust. 4 pkt 1 rozporządzenia w sprawie opiniowania), w przypadku zaś braku doręczenia opiniowanemu żołnierzowi opinii służbowej w sposób określony w ust. 2, opinię tę przesyła się mu za zwrotnym potwierdzeniem odbioru na jego adres zamieszkania (§ 9 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia w sprawie opiniowania). Co więcej, żołnierzowi zawodowemu przysługuje prawo do wniesienia odwołania od opinii służbowej do wyższego przełożonego w terminie czternastu dni, liczonego od dnia doręczenia opinii (art. 26 ust. 11 u.s.w.ż.z.). Nie ulega zatem wątpliwości, że nie jest wystarczające samo zapoznanie żołnierza z treścią opinii, lecz niezębne jest także jej doręczenie. Stosownie do art. 26 ust. 13 u.s.w.ż.z. opinia służbowa wydana wskutek odwołania jest ostateczna. Opinia służbowa jest zatem ostateczna, jeśli nie wniesiono od niej w ustawowym terminie odwołania, albo została wydana w wyniku rozpoznania odwołania. Stwierdzenie, że żołnierz nie skorzystał z prawa odwołania od opinii w ustawowym terminie może jednak nastąpić jedynie w przypadku ustalenia, że została mu ona prawidłowo doręczona. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ uznał, że do takiego skutecznego doręczenia opinii służbowej doszło, gdyż przesyłka została wysłana na znajdujący się w ewidencji wojskowej adres do korespondencji i pomimo dwukrotnego awizowania nie została podjęta. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela przy tym zarzutu skargi kasacyjnej, że brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia, określonego przepisami k.p.a. Wprawdzie ani z art. 26 ust. 11 u.s.w.ż.z., ani z przepisów rozporządzenia w sprawie opiniowania nie wynika, w jakim trybie następuje doręczenie opinii, ale biorąc pod uwagę treść przepisu art. 8 ust. 1 u.s.w.ż.z., zgodnie z którym od decyzji wydanych przez właściwe organy w sprawach określonych w ustawie żołnierz zawodowy może wnieść odwołanie do organu wyższego stopnia, na zasadach określonych w k.p.a., należy przyjąć, że znajdą tu zastosowanie odpowiednie przepisy k.p.a. o doręczeniach. Przyjęcie odmiennej koncepcji prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której w niektórych przypadkach w ogóle nie byłoby możliwe skuteczne doręczenie opinii służbowej żołnierzowi. Całkowicie słuszny jest także pogląd organu, że adresem na jaki przesyłka powinna zostać nadana jest adres wskazany w ewidencji wojskowej. Zgodnie bowiem z art. 49a ust. 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2021 poz. 372 ze zm., dalej jako: u.p.o.o.) - ustawy obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji - żołnierz ma obowiązek poinformowania dowódcy jednostki wojskowej, w której pełni służbę o zmianach danych gromadzonych i przetwarzanych w jednolitej ewidencji i przedstawić dokumenty potwierdzające te zmiany. Jednakże nie ulega wątpliwości, co słusznie podnosi skarżący kasacyjnie, że zmiany w ewidencji wojskowej są dokonywane przez uprawnioną osobę, a nie przez żołnierza, którego one dotyczą. W myśl § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 31 października 2014 r. w sprawie ewidencji wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2018 r. poz. 956, dalej jako: rozporządzenie w sprawie ewidencji), stanowiącego rozporządzenie wykonawcze do u.p.o.o., zamieszczenia danych, informacji lub dokumentów w ewidencji elektronicznej oraz wpisów w dokumentach ewidencyjnych dokonuje użytkownik, którym – stosownie do § 2 pkt 6a rozporządzenia w sprawie ewidencji – jest osoba przetwarzająca dane w ewidencji wojskowej. Natomiast żołnierz, w przypadku zmiany miejsca zamieszkania, zameldowania, danych kontaktowych lub danych kontaktowych osoby wskazanej przez żołnierza, w terminie 7 dni od zaistnienia zmiany składa dowódcy jednostki wojskowej meldunek, którego wzór określa załącznik nr 8 do rozporządzenia w sprawie ewidencji. Należy wskazać, że z dołączonego do akt sprawy wydruku z ewidencji wojskowej wynika, że przesyłka zawierająca opinię służbową została przesłana na podany w niej adres do korespondencji, tj. W. ul. G. [...]. Skarżący kasacyjnie twierdzi jednak, co podnosił także w skardze do WSA, że pod adresem tym nigdy nie zamieszkiwał, a jego adresem zamieszkania w W. była ul. G. [...]. W przesłanych przez organ aktach osobowych skarżącego znajdują się 2 teczki, przy czym w jednej z nich, dotyczącej wcześniejszych kontraktów żołnierza zawodowego, adres skarżącego został wpisany jako W. ul. G. [...], natomiast w kolejnej już jako ul. G. [...]. Z akt tych nie wynika, czy zmiana adresu nastąpiła w związku ze zgłoszeniem zmiany danych przez skarżącego, czy też może na skutek błędnego wpisu dokonanego przez pracownika organu. Co prawda w teczce akt personalnych widnieje podpis skarżącego, potwierdzający dane żołnierza, ale zarówno adres zamieszkania, jak i adres do korespondencji są tam wpisane ołówkiem, co nie tylko jest niezgodne z § 4 ust. 2 rozporządzenia w sprawie ewidencji, który stanowi, że wpisy wykonuje się starannym i czytelnym pismem maszynowym lub ręcznym, piórem lub długopisem, niebieskim lub czarnym kolorem, ale także nie pozwala zweryfikować, jakie dane co do adresu skarżącego były wpisane w dacie składania przez niego podpisu. Dodatkowo należy podnieść, że zarówno we wniosku skarżącego o zawarcie kontraktu z 2019 r., jak i w zawartym w następstwie tego wniosku kontrakcie oraz w późniejszej korespondencji jednostki wojskowej kierowanej do skarżącego wskazywany był adres w C., który z kolei w ogóle nie jest wpisany do ewidencji. W związku z tym wątpliwości budzi okoliczność, czy wpisy w ewidencji wojskowej odnośnie do adresu skarżącego były dokonywane zgodnie ze wskazanymi wyżej przepisami. Okoliczność ta ma z kolei istotne znaczenie dla ustalenia, czy doręczenie opinii służbowej dokonane na adres wskazany w ewidencji można uznać za skuteczne, gdyż warunkiem przyjęcia domniemania doręczenia jest skierowanie przesyłki pod właściwy adres. Natomiast prawidłowe doręczenie opinii służbowej jest niezbędne do stwierdzenia, czy opinia ta stała się ostateczna, a tym samym czy zaistniała obligatoryjna przesłanka do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby wojskowej. Natomiast niezasadny jest podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia § 9 ust. 4 rozporządzenia w sprawie opiniowania poprzez przyjęcie, że opinia służbowa może być wysłana na adres korespondencyjny, podczas gdy w przepisie tym mowa jest o adresie zamieszkania. Należy bowiem wyjaśnić, że adresem do korespondencji jest zawsze adres podany przez odbiorcę przesyłki. Skoro zatem to sama strona wskazuje, że nie chce otrzymywać korespondencji w miejscu zamieszkania, lecz pod innym adresem, to nie można skutecznie twierdzić, że organ mimo wszystko ma obowiązek wysyłania korespondencji na adres jej zamieszkania. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że z uwagi na zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego skarga kasacyjna jest zasadna, zaś istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, co pozwoliło na zastosowanie w sprawie art. 188 p.p.s.a. i uchylenie zaskarżonego wyroku, a także zaskarżonej decyzji. Organ administracji, rozpoznając ponownie sprawę, zobowiązany jest zbadać, na jakiej podstawie dokonano wpisu do ewidencji adresu skarżącego oraz czy wpis ten został dokonany zgodnie z wyżej wskazanymi przepisami, a następnie ocenić, czy dokonano skutecznego doręczenia skarżącemu opinii służbowej oraz czy w związku z tym zaistniała podstawa do wydania zaskarżonej decyzji, mając na względzie powyższe wskazania Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania obejmujących wyłącznie wynagrodzenie dla pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, w związku z ustawowym zwolnieniem skarżącego od kosztów sądowych, orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. z art. 200 p.p.s.a.