II OZ 769/24

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 22 stycznia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 701/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 26 maja 2022 r., nr WSOC.I.621.1.1.2022.MK.I w przedmiocie wymeldowania z miejsca pobytu stałego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. UZASADNIENIE Pismem z 28 czerwca 2022 r. Z. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z 26 maja 2022 r. utrzymującą mocy decyzję Prezydenta Miasta Inowrocławia z 7 grudnia 2022 r. o wymeldowaniu D. M. z miejsca pobytu stałego przy ul. [...] w I. Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z 2 grudnia 2022 r. wezwał skarżącą do uzupełnienia braków fiskalnych oraz formalnych skargi, poprzez uiszczenie wpisu w wysokości 100 zł oraz wskazanie numeru PESEL, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie doręczono skarżącej 8 grudnia 2022 r., jednak w zakreślonym terminie ww. braki nie zostały usunięte. Pismem z 11 stycznia 2023 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi wraz z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 26 stycznia 2023 r., II SPP/Bd 8/23 WSA w Bydgoszczy zwolnił skarżącą od kosztów sądowych, natomiast nie został uwzględniony jej wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Następnie WSA w Bydgoszczy postanowieniem z 25 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bd 701/22 nie uwzględnił wniosku skarżącej i odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca oraz uczestnik postępowania D. M. wnieśli dwa odrębne zażalenia na postanowienie z 25 maja 2023 r. W zażaleniu skarżącej ustanowiła ona swojego syna D. M. swoim pełnomocnikiem do doręczeń. Postanowieniem z 12 października 2023 r., sygn. akt II OZ 567/23 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił termin do uzupełnienia braku formalnego skargi. Zarządzeniem z 24 października 2023 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia, poprzez nadesłanie dwóch odpisów skargi. Skarżąca odebrała wezwanie 3 listopada 2023 r. W zakreślonym przez Sąd terminie braki formalne nie zostały uzupełnione. Postanowieniem z 22 stycznia 2024 r., II SA/Bd 701/22 WSA w Bydgoszczy odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd powołał się na ww. zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 24 października 2023 r. i stwierdził, że skoro skarżąca w zakreślonym w tym zarządzeniu terminie nie usunęła wskazanych w nim braków formalnych, skargę należało odrzucić na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: p.p.s.a.). D. M. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, podnosząc że ze względu na znaczny upływ czasu (półtora roku od wniesienia skargi do dnia wezwania o nadesłanie jej odpisów) skarżąca nie posiada oryginału dokumentu, a w konsekwencji nie jest w stanie uzupełnić braków formalnych przez nadesłanie dwóch odpisów skargi z 28 czerwca 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 57 § 1 p.p.s.a., skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym, a ponadto zawierać dodatkowe elementy wymienione w tym ostatnim przepisie. Przepis art. 47 § 1 p.p.s.a. stanowi natomiast, że do skargi należy dołączyć jej odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom. Liczba odpisów pisma procesowego i odpisów załączników jest zależna od liczby stron uczestniczących w postępowaniu, a odpisy składanego pisma procesowego wraz z odpisami załączników są doręczane następnie przez Sąd wszystkim pozostałym stronom (uczestnikom) postępowania. Brak wymaganych odpisów skargi stanowi brak formalny, w wyniku, którego skarga nie może otrzymać prawidłowego biegu. Zgodnie natomiast z art. 49 § 1 p.p.s.a., jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod odpowiednim rygorem. W przypadku skargi rodzaj rygoru ustawodawca określił w art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. W kontrolowanej na skutek zażalenia sprawie występuje dwóch uczestników: D. M. i A. M. Skarżąca wnosząc skargę nie dołączyła do niej odpisów dla uczestników postępowania, a więc w świetle ww. przepisów, WSA w Bydgoszczy zasadnie wezwał ją do usunięcia tych braków formalnych. Występując z tym wezwaniem WSA w Bydgoszczy nie dostrzegł jednak, że w zażaleniu na postanowienie tego Sądu z 25 maja 2023 r. skarżąca ustanowiła pełnomocnikiem do doręczeń swojego syna D. M. wskazując jego adres, lecz wysłał wezwanie bezpośrednio na adres skarżącej. Zaznaczenia wymaga, że zgodnie z art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. Powołany przepis ustanawia regułę akceptowaną zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie. Zgodnie z tą regułą w sytuacji, gdy strona postępowania sądowoadministracyjnego ustanowiła pełnomocnika procesowego lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, prawnie skuteczne będzie doręczanie wszelkich pism w tym postępowaniu, od chwili udzielenia pełnomocnictwa lub upoważnienia, do rąk pełnomocnika procesowego, czy też do rąk osoby upoważnionej do odbioru pism (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2009 r., II OSK 1897/07). Dodać należy, że chociaż w powołanym przepisie odrębnie wymieniono pełnomocnika oraz osobę upoważnioną do odbioru korespondencji, to nie sposób z jego brzmienia wywodzić, że nie można działaniu tego drugiego przypisywać takiego samego znaczenia, jak działaniu pełnomocnika do prowadzenia sprawy. Uprawniony jest wniosek przeciwny, iż art. 67 § 5 p.p.s.a. zrównuje skutki doręczenia dokonane na rzecz wymienionych w nim podmiotów (por. wyrok NSA z 3 grudnia 2019 r., I FSK 1275/17). Podkreślić należy, że przepisy dotyczące doręczeń mają charakter obligatoryjny. Tak więc ustanowienie pełnomocnika lub osoby upoważnionej do odbioru pism (art. 67 § 5 p.p.s.a.) wyłącza stosowanie doręczeń bezpośrednich (zob. Jan Paweł Tarno, "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz" LexisNexis 2011, wyd. V, komentarz do art. 67). Zwolnienie sądu z obowiązku doręczenia pism osobie upoważnionej może nastąpić wyłącznie przez cofnięcie upoważnienia przez stronę postępowania, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie. W dacie wezwania skarżącej do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie dwóch jej odpisów, pełnomocnictwo do odbioru korespondencji udzielone przez skarżącą swojemu synowi obowiązywało. Sąd pierwszej instancji zobligowany był zatem do jego respektowania. Zdaniem NSA istotną funkcją przepisów o doręczeniach, w tym art. 67 § 5 p.p.s.a. jest zabezpieczenie interesów stron postępowania sądowego. To strona, znając najlepiej swoją sytuację osobistą powinna dysponować swoimi uprawnieniami, jakie w przedmiocie doręczeń przysługują jej na podstawie przepisów p.p.s.a. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca jest osobą w zaawansowanym wieku i cierpi na liczne schorzenia m.in. ma trudności w samodzielnym poruszaniu się. W konsekwencji potrzebuje pomocy w prowadzeniu swoich spraw i dlatego zdecydowała się na udzielenie pełnomocnictwa do doręczeń swojemu synowi. W powyższym kontekście należało uznać, że fakt odbioru przez skarżącą wezwania do usunięcia braków formalnych skargi w dniu 3 listopada 2023 r. nie mógł być interpretowany na jej niekorzyść. Z punktu widzenia procesowego jest bowiem rzeczą obojętną, czy adresat pisma się z nim zapoznał. Istotne jest, aby miał możliwość zapoznania się z treścią pisma prawidłowo doręczonego. Zapoznanie się z treścią pisma nie rodzi bowiem żadnych skutków, jeżeli samo doręczenie było wadliwe (por. W. Siedlecki, "Postępowanie cywilne. Zarys wykładu", Warszawa 1977, s. 185). Zdaniem NSA jest to szczególnie istotne w sytuacji, gdy wspomniane skutki miałyby przybrać dla strony negatywny charakter. Bez wątpienia taka sytuacja miała zaś miejsce w rozpoznawanej sprawie, gdzie negatywnym dla skarżącej skutkiem wadliwego doręczenia jej wezwania przez WSA, było odrzucenie złożonej przez nią skargi. W konsekwencji WSA w Bydgoszczy dopuścił się naruszenia art. 67 § 5 p.p.s.a., gdyż nie doręczył wezwania ustanowionemu przez skarżącą pełnomocnikowi do doręczeń, a następnie odrzucił skargę, choć niewykonanie wadliwie doręczonego wezwania nie mogło szkodzić skarżącej. Tym samym brak było podstaw do odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że w zażaleniu trafnie zwrócono uwagę na znaczny upływ czasu pomiędzy wniesieniem skargi przez skarżącą, a wezwaniem jej przez WSA do nadesłania odpisów tej skargi. Już tylko z tego względu – choć wynikająca z akt sprawy sytuacja zdrowotna i osobista skarżącej powinna być tu dodatkową przesłanką – Sąd pierwszej instancji powinien do wezwania dołączyć kserokopię skargi, tak aby skarżąca mogła odesłać wymaganą liczbę podpisanych odpisów. Z powyższych względów i na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.