I SAB/Go 15/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Dariusz Skupień Asesor WSA Zbigniew Kruszewski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 17 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi M spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie sprostowania postanowienia w zakresie oczywistej omyłki pisarskiej 1. umarza postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do załatwienia wniosku M spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z dnia [...] r. o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...]; 2. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się bezczynności w załatwieniu wniosku opisanego w punkcie 1; 3. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 4. oddala wniosek o wymierzenie organowi grzywny; 5. oddala wniosek o przyznanie sumy pieniężnej; 6. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej M spółki z ograniczoną odpowiedzialnością kwotę 260 (dwieście sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. UZASADNIENIE 1. Pismem z [...] sierpnia 2020 r., przedłożonym elektronicznie tego samego dnia, M sp. z o.o. (skarżąca), reprezentowana przez doradcę podatkowego P.L., wniosła m. in. skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego (dalej: organ, SKO) w postępowaniu zainicjowanym jej wnioskiem z [...] lipca 2020 r. o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w treści postanowienia organu z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...]. Skarżąca wniosła o: (i) stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu jej wniosku, która miała charakter rażącego naruszenia prawa, (ii) zobowiązanie organu do załatwienia wniosku w terminie 14 dni, (iii) wymierzenie organowi grzywny w kwocie 2.000 zł, (iv) przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej w wysokości 200 zł. W uzasadnieniu skargi wskazano, że organ, pomimo złożenia wniosku o sprostowanie 2 lipca 2020 r. do dnia wniesienia skargi nie wydał orzeczenia w tej kwestii 2. Pismem z [...] września 2020 r. organ wniósł o oddalenie skargi, co motywował twierdzeniem, że wniosek o sprostowanie został załatwiony postanowieniem z dnia [...] lipca 2020 r. 3. Sąd ustalił następujący stan faktyczny. 1) Postanowieniem opatrzonym datą [...] czerwca 2020 r. nr organ stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej od własnej decyzji z dnia [...] lutego 2020 r. 2) Wnioskiem z [...] lipca 2020 r. skarżąca wniosła o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w treści postanowienia [...] czerwca 2020 r. . 3) Postanowieniem opatrzonym datą [...] lipca 2020 r. i podpisanym fizycznie przez trzech członków, SKO odmówiło sprostowania postanowienia z [...] czerwca 2020 r. Postanowienie nie zostało wysłane stronie. 4) Postanowieniem opatrzonym datą [...] lipca 2020 r. i elektronicznymi podpisami kwalifikowanymi tych samych członków SKO, którzy podpisali postanowienie opatrzone podpisami fizycznymi i posiadającym tożsamą z nim treść, organ ponownie odmówił sprostowania własnego postanowienia z dnia [...] czerwca 2020 r. Podpisy elektroniczne na postanowieniu złożono 2 września 2020 r. Tego też dnia postanowienie doręczono elektronicznie pełnomocnikowi skarżącej. W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zważył, co następuje: 4. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2018 poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Zgodnie art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a.: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Zgodnie z art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekając, że organ dopuścił się bezczynności sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie art. 149 § 2 sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a). Wymóg ten nie dotyczy jednak sytuacji procesowych takich jaka występuje w rozpoznawanej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 141 § 1 pkt 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2020 r. poz. 1325 ze zm., dalej: o.p.) ponaglenie na niezałatwienie sprawy w terminie przysługuje do organu wyższego stopnia, którego w przypadku samorządowych kolegiów odwoławczych nie ma. 5. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek inicjujący postępowanie wpadkowe mające za przedmiot sprostowanie postanowienia z [...] czerwca 2020 r. skarżąca złożyła [...] lipca 2020 r. Ponieważ rozpoznanie tego wniosku nie wymagało żadnego postępowania wyjaśniającego ani dowodowego, nie można uznać, by sprawa nim zainicjowana była szczególnie skomplikowana, toteż termin jej załatwienia wynosił miesiąc (art. 139 § 1 o.p.) i upływał w poniedziałek 3 sierpnia 2020 r. (art. 12 § 5 o.p.). 6. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że organ wydał postanowienie datowane na [...] lipca 2020 r. - pierwsze opatrzone podpisami fizycznymi złożonymi 2 września 2020 r. , drugie podpisami elektronicznymi, przy czym doręczył drugie z nich, czyniąc to również 2 września 2020 r. 7. Przyjąć jednak należy, że wniosek strony załatwiało dopiero postanowienie doręczone stronie, czyli postanowienie wydane w formie elektronicznej, a opatrzone podpisami elektronicznymi dnia 2 września 2020 r. Postanowienie datowane na [...] lipca 2020 r. i opatrzone podpisami fizycznymi, wobec jego niedoręczenia, organu nie wiązało (art. 212 o.p.). Tym bardziej nie wiązało ono strony. Datą wydania postanowienia podpisanego elektronicznie jest natomiast nie data jaką wskazano w jego treści, lecz data opatrzenia go chronologicznie ostatnim z podpisów członków składu orzekającego, czyli dzień [...] września 2020 r. (por. wyrok SN z dnia 2 października 2002 r. III RN 149/01 OSNP 2003, nr 16, poz. 371). Wniosek skarżącej z [...] lipca 2020 r. o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu z [...] czerwca 2020 r. został zatem załatwiony postanowieniem podpisanym (a więc i de facto wydanym) dnia [...] września 2020 r. oraz tego samego dnia doręczonym stronie. Skoro termin załatwienia sprawy upływał dnia 3 sierpnia 2020 r., więc po tej dacie organ pozostawał w bezczynności w załatwieniu wniosku skarżącej spółki. 8. Ponieważ jednak wydanie postanowienia popisanego elektronicznie 2 września 2020 r. (błędnie datowanego na [...] sierpnia 2020 r.) nastąpiło już po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, to postępowanie sądowoadministracyjne w części dotyczącej nakazania organowi rozpatrzenia w zakreślonym terminie wniosku podlegało na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzeniu jako bezprzedmiotowe z uwagi na brak możliwości zastosowania przez sąd trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku). 9. Załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, a przed jej rozpoznaniem, nie zwalniało jednak sądu od podjęcia pozostałych rozstrzygnięć właściwych dla sprawy dotyczącej bezczynności. Na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 oraz § 1a p.p.s.a., należało bowiem z urzędu stwierdzić, czy organ dopuścił się bezczynności i ocenić charakter tego naruszenia art. 139 § 1 o.p. 9.1. Jak już wcześniej była mowa, organ pozostawał w bezczynności od 3 sierpnia 2020 r. do 2 września 2020 r. Oceniając czy to niedziałanie miało charakter kwalifikowany, wskazać należy, że rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie musi być zatem bardzo znaczne i wskazywać na złą wolę organu lub powodować jakieś wyjątkowo dolegliwe dla strony skutki. 9.2. W ocenie sądu przekroczenie terminu do załatwienia wniosku choć znaczne w okolicznościach sprawy nie daje podstaw do uznania, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. Organ, po otrzymaniu skargi podjął czynności zmierzające do załatwienia wniosku, a nierozpoznanie wniosku w sposób prawidłowy wynikało z wadliwego przyjęcia, że wniosek skarżącej załatwiało niedoręczone opatrzone podpisami fizycznymi postanowienie datowane na [...] lipca 2020 r. Z tych względów orzeczono jak w punkcie 2 wyroku. Z powyżej podanych przyczyn sąd nie znalazł również podstaw do wymierzenia organowi grzywny ani nie znalazł podstaw do przyznawania skarżącej od organu sumy pieniężnej, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. Spodziewać się należy, że organ po zapoznaniu się z motywami zawartymi we wcześniejszych fragmentach uzasadnienia w przyszłości należycie odczyta przepisy o.p. i unikać będzie dualizmu formy wydawania orzeczeń i rozstrzygnięć. 10. Jako, że zasada skargi została uwzględniona, a sama skarga doprowadziła do wykonania przez organ ustawowego obowiązku załatwienia wniosku skarżącej, o kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 209 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów wpisu i kosztów zastępstwa procesowego, przy czym uwzględniając, że skarżąca jedną skargą zainicjował postępowania w trzech sprawach Sąd na podstawie art. 206 p.p.s.a. w ramach zwrotu kosztów zastępstwa procesowego uwzględnił 1/3 stawki wynagrodzenia pełnomocnika określonej w § 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 16 sierpnia 2018 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1687).