I OW 98/22

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka, Sędziowie Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Agnieszka Miernik (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta Lublin z dnia 29 czerwca 2022 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta Lublin a Wójtem Gminy Solina przez wskazanie organu właściwego do rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Lublin jako organ właściwy w sprawie. UZASADNIENIE Prezydent Miasta Lublin w piśmie z 29 czerwca 2022 r. wniósł o rozstrzygnięcie sporu o właściwość zaistniałego między tym organem a Wójtem Gminy Solina w przedmiocie rozpoznania wniosku o umieszczenie w domu pomocy społecznej. Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w Solinie z siedzibą w Polańczyku przekazał Prezydentowi Miasta Lublin wniosek A. A. o skierowanie do Domu Pomocy Społecznej im. [...] w X. wraz z wywiadem środowiskowym z 13 czerwca 2022 r. Jak wskazał Prezydent Miasta Lublin, A. A., zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku z 14 grudnia 2011 r. sygn. akt IV Nsm 466/11, został umieszczony w rodzinie zastępczej u B. i C. D. zamieszkałych pod adresem Y. [...], [...] i nadal zamieszkuje pod tym adresem. Wnioskodawca podkreślił, że na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2021 r. poz. 2268 ze zm.), powoływanej dalej jako "u.p.s.", właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Ponieważ ustawa o pomocy społecznej nie definiuje "miejsca zamieszkania", należy odwołać się do definicji zawartej w art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740 ze zm.), powoływanej dalej jako "K.c.", zgodnie z którą miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej osoby fizycznej, w której koncentrują się jej czynności życiowe. Prezydent Miasta Lublin zaznaczył, że A. A. korzysta ze specjalistycznej opieki medycznej i psychologicznej w Y. lub w jej pobliżu. W dalszym ciągu korzysta też z pomocy "dotychczasowej" matki zastępczej mieszkającej w Y. Na pobyt zainteresowanego w Y. wskazuje także pismo GOPS w Solinie z siedzibą w Polańczyku z 14 czerwca 2022 r. Jak zauważył wnioskodawca, oznacza to, że miejscem zamieszkania A. A. jest Y. [...], [...]. W konsekwencji, organem właściwym do wydania decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej jest Wójt Gminy Solina, zgodnie z art. 101 ust. 1 w zw. z art. 59 ust. 1 u.p.s. W odpowiedzi, Wójt Gminy Solina wyjaśnił, że jak wynika z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego oraz decyzji Starosty Leskiego z 8 kwietnia 2022 r., A. A. po ukończeniu 18 roku życia opuścił dom zastępczy i zamieszkał wraz z ojcem biologicznym w Lublinie, ul. [...], czyli w miejscu swojego zameldowania na pobyt stały. Potwierdza to oświadczenie A. A. oraz B. D. (byłej matki zastępczej) z 29 lipca 2022 r. Jak podkreślił Wójt Gminy Solina, we wniosku z 13 czerwca 2022 r. A. A. wskazał Y. myśląc, że należy podać adres w którym chwilowo przebywa, ale zostało to sprostowane w kwestionariuszu wywiadu rodzinnego przez pracownika socjalnego. Dotychczasowa dokumentacja leczenia była sporządzana w rejonie zamieszkania przed opuszczeniem rodziny zastępczej. Wójt Gminy Solina wyjaśnił, że A. A. od 1 maja 2022 r. nie jest członkiem rodziny zastępczej, a sama rodzina zastępcza zostanie wkrótce rozwiązana. Dlatego też, pomoc B. D. ma charakter tymczasowy. A. A. nie jest osobą samodzielną, wymaga pomocy. Po konflikcie z ojcem zwrócił się do życzliwych mu osób zamieszkujących w Y., a na czas oczekiwania na decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, złożył wnioski w miejscowych instytucjach. Miasto Lublin opłacało dotąd koszty utrzymania A. A. w rodzinie zastępczej. Pobyt A. A. na terenie gminy Solina ma więc charakter tymczasowy. W ocenie Wójta Gminy Solina, od chwili wyrzucenia A. A. przez jego ojca z miejsca zamieszkania i zameldowania na pobyt stały w Lublinie, jest on osobą bezdomną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Spór między organami jednostek samorządu terytorialnego a organami administracji rządowej jest sporem kompetencyjnym (art. 22 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 2016 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.) rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów kompetencyjnych, o których mowa w art. 4 P.p.s.a., objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 P.p.s.a.). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny). Jako spór o właściwość można określić obiektywnie istniejącą sytuację prawną, w której zachodzi rozbieżność poglądów między organami administracji publicznej co do zakresu ich działania, w tym przede wszystkim co do upoważnienia do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia tej sprawy administracyjnej. Podstawowe znaczenie dla wskazania przez Naczelny Sąd Administracyjny organu właściwego do załatwienia sprawy ma poczynienie przez organy administracji ustaleń określających przedmiot sprawy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że o sporze o właściwość (kompetencyjnym) możemy mówić jedynie w sytuacji, kiedy istnieje pomiędzy organami rozbieżność stanowisk co do zakresu ich kompetencji, w odniesieniu do konkretnej tej samej sprawy administracyjnej, nie ma zaś sporu co do stanu faktycznego i stanu prawnego sprawy (postanowienia NSA: z 10 marca 2006 r. sygn. akt II OW 84/05, z 5 kwietnia 2011 r. sygn. akt II OW 13/11 i z 23 sierpnia 2011 r. sygn. akt II OW 62/11, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Pozostające w sporze organy nie mają wspólnego organu wyższego stopnia (§ 1 pkt 3 lit. c i § 1 pkt 9 lit. a rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych, Dz. U. z 2003 r. poz. 1925), zatem Naczelny Sąd Administracyjny był właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. W sprawie jest sporne, jakie skutki prawne wywołuje fakt przebywania przez A. A. w Y. po zakończeniu pieczy zastępczej i po przeniesieniu się tam z Lublina. Jak wynika z akt sprawy, do osiągnięcia pełnoletności A. A. przebywał w rodzinie zastępczej i mieszkał w Y. Po ukończeniu 18 roku życia i zakończeniu pieczy zastępczej, to jest po 1 maja 2022 r., A. A. przeniósł się do Lublina i zamieszkał z ojcem. Z powrotem do Y. trafił dopiero, kiedy ze względu na konflikt z ojcem nie mógł wrócić do lokalu, w którym jest zameldowany i przez pewien czas "tułał się po klatkach schodowych", jak wskazał Wójt Gminy Solina. Dotychczasowa matka zastępcza, B. D., w oświadczeniu podaje, że wyraża zgodę jedynie na tymczasowy pobyt A. A. Ponadto, rodzina zastępcza ma zostać wkrótce rozwiązana. Na przejściowy charakter pobytu w Y. wskazał również sam zainteresowany, ponieważ złożył wniosek o skierowanie do domu pomocy społecznej. W świetle tych okoliczności należy uznać, że to właśnie w Lublinie A. A. ześrodkował swoją aktywność życiową po zakończeniu pieczy zastępczej, a w Y. znalazł jedynie tymczasowe schronienie na czas oczekiwania na rozpatrzenie wniosku o skierowanie do domu pomocy społecznej. Zatem, o właściwości organu należało orzec z uwzględnieniem art. 101 ust. 1 u.p.s. i wskazać Prezydenta Miasta Lublin, jako organ właściwy w sprawie. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 i art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.