III SA/Gd 513/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi Skarbu Państwa – Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe – Nadleśnictwa [...] na decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie [...] z dnia 17 lutego 2020 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty stałej za pobór wód podziemnych oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia 17 lutego 2020 r. Dyrektor Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie określił Skarbowi Państwa – [...] Nadleśnictwu O. opłatę stałą za pobór wód podziemnych za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Informacją z dnia 17 stycznia 2020 r. (nr [...]) Dyrektor Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wodny Polskie - na podstawie art. 271 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2268 ze zm. - dalej jako: "u.p.w.") - ustalił Skarbowi Państwa – [...] Nadleśnictwu O. (zwanemu dalej jako: "Nadleśnictwo O.", "skarżąca"), w związku z pozwoleniem wodnoprawnym udzielonym przez Starostę Ś. decyzją z dnia 10 grudnia 2013 r. (nr [...]) za okres 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 25 zł za pobór wód podziemnych. W informacji wskazano, że opłata stała została obliczona zgodnie z art. 271 ust. 2 oraz art. 552a u.p.w. oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 13 grudnia 2019 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (t.j.: Dz. U. poz. 2452 - dalej także jako: "rozporządzenie z dnia 13 grudnia 2019 r."), czyli jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i maksymalnej ilości wód podziemnych, która może być pobrana na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 0.50 m³/h i wynoszącym po przeliczeniu 0.00013888 m3/s. Wskazano, że opłatę należy uiścić w czterech kwartalnych ratach płatnych w określonych terminach. Nadleśnictwo O. złożyło reklamację dotyczącą ww. informacji podnosząc, że nie ma obowiązku ponoszenia opłaty, gdyż jest to ujęcie podlegające zwykłemu korzystaniu z wód, pomimo posiadanego pozwolenia wodnoprawnego. Po rozpatrzeniu reklamacji Dyrektor Zarządu Zlewni w T. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 17 lutego 2020 r. (nr [...])- na podstawie art. 273 ust. 6 w zw. z art. 271 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2, art. 552a pkt 1, art. 14 ust. 2 i 6 pkt 2 u.p.w. w zw. z art. 104 § 1 i 2 oraz art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") – określił Nadleśnictwu O. za okres od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. opłatę stałą w wysokości 25 zł za pobór wód podziemnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 33 ust. 3 u.p.w. zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu potrzeb własnego gospodarstwa domowego lub własnego gospodarstwa rolnego. W uzasadnieniu pozwolenia wodnoprawnego z dnia 10 grudnia 2013 r. ( nr [...]) istnieje zapis, że "Pobór wód z ujęcia zlokalizowanego na terenie leśnictwa nie jest zwykłym korzystaniem z wód, [jest korzystaniem szczególnym - art. 37 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (Dz. U. z 2017 roku poz. 1121 ze zm.)], w związku z czym, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 1 u.p.w. wymagane jest uzyskanie decyzji - pozwolenia wodnoprawnego". Organ przywołał treść art. 273 ust. 6 u.p.w. i stwierdził, że Nadleśnictwo O. korzysta z usługi wodnej na podstawie pozwolenia wodnoprawnego z dnia 10 grudnia 2013 r. (nr [...]) wydanego przez Starostę Ś. na pobór wód podziemnych w ilości do 0,5 m3/h, co oznacza, że zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. obowiązane jest ponosić opłatę za usługi wodne. Organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka obligująca do wydania decyzji określającej wysokość opłaty stałej za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2020 r., która wynosi 25 zł za pobór wód podziemnych. Określenia wysokości opłaty stałej organ dokonał w oparciu o normę prawną wynikającą z art. 271 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 i art. 552a pkt 1 u.p.w. oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne. Zgodnie z art. 271 ust. 1 pkt 1 u.p.w. wysokość opłaty stałej za pobór wód podziemnych ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne w formie informacji rocznej, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Z § 15 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne wynika, że do dnia 31 grudnia 2021 r. jednostkowe stawki opłat za usługi wodne za pobór wód w formie opłaty stałej, z wyłączeniem jednostkowych stawek opłat za usługi wodne za pobór wód do celów wytwarzania energii elektrycznej lub cieplej dla instalacji posiadających w dniu wejścia w życie ustawy ważne pozwolenia wodnoprawne albo pozwolenia zintegrowane w formie opłaty stałej, wynoszą za pobór wód podziemnych 500 zł na dobę za 1 m3/s za określony w pozwoleniu wodnoprawnym albo pozwoleniu zintegrowanym maksymalny pobór wód. Opłata za pobór wód podziemnych została określona jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty, wynoszącej 500 zł, czasu wyrażonego w dniach, wynoszącego 366 dni i maksymalnej ilości wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego w ilości 0,5 m³/h i wynoszącym po przeliczeniu 0,00013888 m3/s. Nadleśnictwo O. zaskarżyło powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 i w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie poczynienia dokładnych ustaleń faktycznych odnośnie wielkości dobowego poboru wody oraz sposobu korzystania z wody podziemnej pobieranej z ujęcia wody pod kątem zbadania, czy nie dochodzi do zwykłego korzystania z wody; a także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 33 w zw. z art. 35 ust. 1 u.p.w. polegające na zaniechaniu zbadania kwestii dotyczącej możliwości zwykłego korzystania z wody przez podmiot instytucjonalny jakim jest Nadleśnictwo O. reprezentujące Skarb Państwa, przy uwzględnieniu rzeczywistego sposobu korzystania z wody podziemnej. Zarzucono organowi automatyczne przyjęcie, że skoro zostało wydane pozwolenie wodnoprawne, to należy naliczać opłatę za usługi wodne. W ocenie skarżącego przed naliczeniem takiej opłaty, organ zobowiązany był do uwzględnienia argumentów na okoliczność zwykłego korzystania z wód, pomimo posiadanego pozwolenia wodnoprawnego, co zostało zaznaczone w reklamacji. Odwołując się do orzecznictwa sądowoadministracyjnego skarżący wskazał, że nadleśnictwo jako jednostka organizacyjna Lasów Państwowych posiada wszelkie uprawnienia, które przysługują Skarbowi Państwa jako właścicielowi nieruchomości i na gruncie art. 33 ust. 1 u.p.w., a zatem także prawo do zwykłego korzystania z wody, które ma każdy właściciel gruntu, niezależnie od sposobu wykonywania przysługującego mu prawa (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 560/19). Instytucja zwykłego korzystania z wód odnosi się do wszystkich podmiotów szeroko rozumianego obrotu prawnego (osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nieposiadających osobowości prawnej) i nie doznaje żadnego ograniczenia przedmiotowego w tej ustawie (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 547/19). Podkreślono, że zwykłe korzystanie z wód obejmuje pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych w ilości średniorocznie nieprzekraczającej 5 m3 na dobę, a zatem dla dokonania oceny, czy Nadleśnictwo O. pobiera wody podziemne w ramach zwykłego korzystania, czy też w ramach usługi wodnej, konieczne byłoby poczynienie ustaleń faktycznych w zakresie ilości pobieranej wody na dobę w ujęciu średniorocznym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 310 ze zm. – dalej jako: "u.p.w." lub "ustawa - Prawo wodne z 2017 r.") oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 grudnia 2017 r. w sprawie jednostkowych stawek opłat za usługi wodne (Dz. U. z 2017 r., poz. 2502 – dalej zwanego "rozporządzeniem z dnia 22 grudnia 2017 r."). Zgodnie z treścią art. 35 ust. 3 pkt 1 u.p.w. usługi wodne obejmują pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych. Z kolei zgodnie z art. 267 u.p.w. instrumenty ekonomiczne służące gospodarowaniu wodami stanowią m.in. opłaty za usługi wodne (pkt 1). Stosownie do art. 268 ust. 1 u.p.w. opłaty za usługi wodne uiszcza się m.in. za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych (ust. 1 pkt 1). Zgodnie natomiast z art. 270 ust. 1 u.p.w. opłata za usługi wodne za pobór wód składa się z opłaty stałej oraz opłaty zmiennej uzależnionej od ilości wód pobranych. Wysokość opłaty za usługi wodne zależy odpowiednio od ilości pobranej wody oraz od tego, czy pobrano wodę powierzchniową czy wodę podziemną, przeznaczenia wody, jej średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ), przy czym wielolecie obejmuje co najmniej 20 lat hydrologicznych, oraz dostępnych zasobów wód podziemnych (ust. 6 tego przepisu). Stosownie do art. 272 ust. 1 u.p.w. wysokość opłaty zmiennej za pobór wód podziemnych lub wód powierzchniowych ustala się jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty i ilości pobranych wód podziemnych lub wód powierzchniowych, wyrażonej w m³, przy czym – stosownie do ust. 10 - ustalając wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-9, uwzględnia się okres rozliczeniowy wynoszący kwartał. W myśl natomiast art. 272 ust. 17 u.p.w. wysokość opłat, o których mowa w ust. 1-7 i 9, ustalają Wody Polskie oraz przekazują podmiotom obowiązanym do ponoszenia opłat za usługi wodne, w formie informacji, zawierającej także sposób obliczenia tej opłaty. Z kolei – na mocy art. 273 ust. 1 u.p.w. - podmiot obowiązany do ponoszenia opłat za usługi wodne, któremu przekazano informację, o której mowa w art. 271 ust. 1 oraz w art. 272 ust. 17 albo 22, może złożyć reklamację, jeżeli nie zgadza się z wysokością opłaty. W razie uznania reklamacji Wody Polskie albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta przekazują podmiotowi obowiązanemu do ponoszenia opłat za usługi wodne nową informację, zawierającą także sposób obliczenia opłaty za usługi wodne (art. 273 ust. 5 u.p.w.), natomiast w razie nieuznania reklamacji właściwy organ Wód Polskich albo wójt, burmistrz lub prezydent miasta określają wysokość opłaty za usługi wodne w drodze decyzji (art. 273 ust. 6 u.p.w.). Zgodnie z art. 298 pkt 1 u.p.w. opłatę za usługi wodne są obowiązane ponosić podmioty korzystające z usług wodnych. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na uregulowanie prawne wynikające z art. 389 pkt 1 u.p.w., zgodnie z którym, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na usługi wodne. Takie pozwolenie – co wynika z akt sprawy - posiada podmiot skarżący. Mianowicie, decyzją Starosty Ś. z dnia 10 grudnia 2013 r. (nr [...]) zostało udzielone Nadleśnictwu O. pozwolenie wodnoprawne na pobór wód z ujęcia wód podziemnych ze studni zlokalizowanej na terenie Leśnictwa D., na działce nr [...] obręb K., gmina N., w ilości: maksymalnej godzinowej – do 0,5 m³/h; średniej dobowej – do 2,0 m³/d oraz maksymalnej rocznej – do 730 m³/rok. Pozwolenie to zostało udzielone na czas oznaczony tj. do 30 listopada 2033 r. W uzasadnieniu natomiast przedmiotowego pozwolenia wodnoprawnego, organ - odwołując się do art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 145 ze zm. – dalej powoływanej jako "ustawa – Prawo wodne z 2001 r.") i wskazując, że zwykłe korzystanie z wód służy zaspokojeniu własnego gospodarstwa domowego oraz gospodarstwa rolnego - wyraźnie zaznaczył, że pobór wód z ujęcia zlokalizowanego na terenie leśnictwa nie jest zwykłym korzystaniem z wód, lecz jest to korzystanie o charakterze szczególnym (art. 37 pkt 1 ustawy – Prawo wodne z 2001 r.). Stosownie zaś do art. 545 ust. 7 u.p.w. pozwolenia wodnoprawne wydane na podstawie przepisów ustawy uchylanej w art. 573 (czyli ustawy - Prawo wodne z 2001 r.), zachowują moc, a zatem ww. decyzja Starosty Ś. z dnia 10 grudnia 2013 r. pozostaje aktem obowiązującym w obrocie prawnym. Decyzja ta (pozwolenie wodnoprawne) – będąc niewątpliwie dokumentem urzędowym, o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a. – stanowi dowód na to, co zostało w niej przez organ urzędowo stwierdzone. W decyzji tej organ stanowczo stwierdził, że objęty udzielonym Nadleśnictwu O. pozwoleniem pobór wód podziemnych ze wskazanego ujęcia, jest szczególnym korzystaniem z wód, a więc korzystaniem wykraczającym poza korzystanie powszechne bądź zwykłe. Jednocześnie w treści przedmiotowej decyzji brak było jakiejkolwiek informacji wskazującej na cel korzystania przez skarżące Nadleśnictwo z usługi wodnej polegającej na poborze wód podziemnych ze wskazanego ujęcia. Zaznaczyć należy, że możliwość stwierdzenia, iż usługa wodna polegająca na poborze wód jest realizowana na potrzeby nawadniania gruntów i upraw rolnych lub leśnych jest warunkowana wyraźnym określeniem w treści odpowiedniego pozwolenia, że pobór ten następuje w celu nawadniania konkretnie oznaczonych i obszarowo określonych gruntów i upraw rolnych lub leśnych. Nie jest uzasadnione domniemywanie tak określonego celu (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Rz 616/18, LEX nr 2568238). Mając powyższe na uwadze, a zarazem nie kwestionując przysługującego skarżącemu Nadleśnictwu O. uprawnienia do zwykłego korzystania z wód, jako podmiotu będącego jednostką organizacyjną Lasów Państwowych wykonującą uprawnienia właścicielskie do gruntu przysługujące Skarbowi Państwa (por. wyrok NSA z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt II OSK 2919/16, LEX nr 2468853 czy wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 15 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 560/19, LEX nr 2714056), należało zgodzić się ze stanowiskiem organu i przyjąć bez konieczności prowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego, że Nadleśnictwo O. korzysta z usługi wodnej na podstawie ww. decyzji Starosty Ś. z dnia 10 grudnia 2013 r. udzielającej skarżącemu pozwolenia na pobór wód podziemnych w ramach szczególnego korzystania z tych wód, co – na podstawie art. 298 pkt 1 u.p.w. – obliguje skarżącego do ponoszenia opłaty za usługi wodne. Sąd nie dopatrzył się także uchybień w wyliczeniu przez organ należnej skarżącemu opłaty stałej za pobór wód podziemnych. Ustalenia wysokości należnej od Nadleśnictwa O. opłaty stałej za 2020 r. w wysokości 25,00 zł organ dokonał w oparciu o art. 271 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w zw. z art. 552a pkt 1 u.p.w. oraz § 15 pkt 1 rozporządzenia z dnia 22 grudnia 2017 r., tj. jako iloczyn jednostkowej stawki opłaty - 500 zł na dobę za 1 m³/s; czasu wyrażonego w dniach - 366 dni oraz maksymalnej ilości wód podziemnych na podstawie pozwolenia wodnoprawnego - 0,5 m³/h, wynoszącej po przeliczeniu 0,00013888 m³/s (500 x 366 x 0,00013888 = 25,42 a zatem w zaokrągleniu 25,00 zł). Mając powyższe na uwadze Sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – orzekł, jak w sentencji.