I SA/Gl 1302/19

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ (spr.), Sędziowie WSA Agata Ćwik-Bury, Dorota Kozłowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi P. K. (K.) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] Nr [...], wydanym na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. 2019. 900 ze zm.), w związku z zażaleniem pana P. K. (dalej strona, skarżący, zainteresowany) na postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej organ) z dnia [...], nr [...] o nałożeniu kary porządkowej w kwocie [...] zł, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej Kolegium lub SKO) stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. Uzasadniając rozstrzygnięcie Kolegium wskazało, że postanowieniem z dnia [...] organ powołując się na art. 262 § 1 pkt 2 O.p. nałożył na stronę karę porządkową w wysokości [...] zł. W dniu 6 maja 2019 r. strona wniosła na to postanowienie zażalenie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wniosku składający zażalenie podał, że w okresie od 28 stycznia 2019 r. do 4 lutego 2019 r. był hospitalizowany z rozpoznanym [...]. Po powrocie do domu, przechodził wzmożony i ciężki proces rekonwalescencji, co uniemożliwiło mu dochowanie terminu do wniesienia odwołania. Wskazał, że od lat cierpi na wiele chorób, które zaburzają jego możliwości [...] oraz, że dopiero w dniu 29 kwietnia 2019 r. poczuł się na tyle dobrze, aby móc w pełni świadomie zapoznać się z treścią zaskarżonego postanowienia i po konsultacji prawnej ustosunkować się do jego treści. Kolegium stwierdziło, iż ze względów czysto formalnych sprawa nie może zostać merytorycznie rozpatrzona, z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia zażalenia. Ustaliło, że postanowienie organu z dnia [...] zostało doręczone stronie w dniu [...], a więc termin upływał 15 kwietnia 2019 r., natomiast strona wniosła zażalenie w dniu 6 maja 2019 r. Następnie Kolegium przytoczyło przepisy art. 162 § 1 i § 2 O.p. omawiające poszczególne przesłanki decydujące o przywróceniu terminu. Zdaniem Kolegium w rozpatrywanej sprawie przedstawione przez stronę okoliczności, nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. O braku winy można mówić wówczas, gdy niedopełnienie obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Natomiast z okoliczności sprawy wynika, że niedochowanie terminu nastąpiło wskutek braku szczególnej staranności w prowadzeniu czynności złożenia zażalenia. Kolegium stwierdziło, że postanowienie zostało odebrane przez adresata w dniu [...], zaś żalący się podniósł, że od 28 stycznia 2019 r. do 4 lutego 2019 r. był hospitalizowany, tym samym postanowienie doręczono w terminie otwartym do wniesienia zażalenia, który upłynął w dniu 15 kwietnia 2019 r. Strona nie uprawdopodobniła, że w okresie rekonwalescencji po pobycie w szpitalu nie mogła się swobodnie poruszać. Pozostałe podnoszone we wniosku okoliczności, zdaniem Kolegium nie stanowią nadzwyczajnych okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Składający zażalenie powołując się na chorobę, nie wykazał, iż choroba trwała nieprzerwanie od dnia uchybienia terminu oraz że udaremniła podjęcie jakiejkolwiek próby sporządzenia i wniesienia zażalenia w ustawowym terminie. Istniała bowiem w tym okresie możliwość podjęcia czynności procesowych przez samego zainteresowanego lub po sporządzeniu zażalenia przez stronę, nadanie pisma w urzędzie pocztowym za pośrednictwem innej osoby. Zdaniem Kolegium, każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci – niedbalstwa rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej o swoje interesy. Zainteresowany nie wykazał, iż zaistniały przeszkody uniemożliwiające złożenie zażalenia na przedmiotowe postanowienie w terminie, a zatem, że doszło do jego uchybienia bez jego winy. Tym samym nie dopełnił obowiązku wynikającego dla niego wprost z art. 162 § 1 O.p. Wobec tego Kolegium, ze względu na przepis art. 228 § 1 pkt 2 O.p. postanowiło stwierdzić uchybienie terminowi do wniesienia zażalenia. W skardze na to postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, skarżący wniósł o jego uchylenie w całości zarzucając: 1) błędne ustalenie faktyczne polegające na stwierdzeniu, że niezłożenie w terminie zażalenia nastąpiło w wyniku braku szczególnej staranności przy prowadzeniu czynności przez skarżącego, podczas gdy okoliczności wskazywane przez skarżącego uprawdopodabniały uchybienie terminu do wniesienia zażalenia bez winy skarżącego, czego źródłem była wadliwa ocena dowodu w postaci oświadczenia skarżącego bez uwzględnienia wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, 2) naruszenie przepisów postępowania, w postaci: art. 162 § 1 O.p. i art. 163 § 1 O.p. poprzez ich niezastosowanie polegające na stwierdzeniu, że nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia skarżącemu terminu na wniesienie zażalenia i stwierdzeniu uchybienia terminu na wniesienie zażalenia, podczas gdy skarżący należycie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia zażalenia nastąpiło bez jego winy, 3) naruszenie przepisów postępowania, w postaci: art. 187 § 1 O.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na zaniechaniu zebrania całego materiału dowodowego w ustaleniu przyczyn uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia zażalenia i potwierdzenia zasadności jego twierdzeń, podczas gdy organ powinien zebrać dalsze dowody (np. zeznania skarżącego). W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że jego stan zdrowia, nie pozwalał nawet na zredagowanie zażalenia, czy też polecenie przygotowania zażalenia przez inną osobę. Dodał, że jeżeli jego oświadczenie co do stanu zdrowia było niewystarczające to organ powinien podjąć decyzję w zakresie uzupełnienia i zebrania dodatkowego materiału dowodowego, czego jednakże nie uczynił. Zdaniem skarżącego Kolegium dokonało dowolnej oceny dowodów w zakresie przesłanek przywrócenia terminu bowiem jego oświadczenie było rzetelne i szczere. Zauważył, że okres pomiędzy terminem do wniesienia zażalenia, a termin złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia, jest nieznaczny co tym bardziej uzasadnia jego argumentację i podjęcie przez niego czynności niezwłocznie po ustaniu przyczyn skutkujących uchybieniem terminu. Gdy tylko stan zdrowia na to pozwolił złożył wniosek o przywrócenie terminu dokonując jednocześnie uchybionej czynności. Jednocześnie skarżący wnioskował przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który ustali, czy jego stan zdrowia w czasie biegu terminu na złożenie zażalenia, uniemożliwił mu przygotowanie i złożenie zażalenia w zasadniczym terminie. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując zajęte w sprawie stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z treścią art. 228 § 1 pkt 2 O.p. organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. "Uchybienie terminowi jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi, przewidzianego w art. 228 § 1 pkt 2 O.p. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania nie jest zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej" (tak wyrok WSA w Kielcach z dnia 13 sierpnia 2020 r. sygn. akt I SA/Ke 136/20). "Podejmując rozstrzygnięcie w oparciu o art. 228 § 1 pkt 2 O.p., organ odwoławczy ogranicza się wyłącznie do badania, w jakim dniu miało miejsce prawidłowe doręczenie decyzji oraz do ustalenia, kiedy zostało wniesione odwołanie od tej decyzji" (tak wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Go 42/20). Dodać należy, że "rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 ww. ustawy, niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania czy jednocześnie z nim)" (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 marca 2020 r. sygn. akt I SA/Gd 1421/19). "Wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania oraz postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w tej samej dacie jest dopuszczalne" (tak wyrok WSA w Opolu, z dnia 20 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Op 97/20). Warto również zauważyć, że "W rozstrzygnięciu, którego przedmiotem jest stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie bada się innych okoliczności aniżeli te, które pozwalają ustalić, czy pismo zostało złożone w terminie czy też nie. Uprawdopodobnienie braku winy podatnika we wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu jest przedmiotem oceny organu w postępowaniu w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i następuje w odrębnym akcie administracyjnym" (tak wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r. sygn. akt II FSK 225/18). "Instytucja przywrócenia uchybionego terminu i instytucja stwierdzenia uchybienia terminu uregulowane są w odmienny sposób, a przed ich zastosowaniem organy badają wystąpienie indywidualnie opisanych w art. 162 i art. 228 o.p. przesłanek" (tak wyrok WSA w Olsztynie z dnia 26 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 311/19). Zgodnie z treścią art. 216 § 1 i 2 O.p. w toku postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie (§ 1). Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej (§ 2). Postanowienie zawiera m.in. rozstrzygnięcie (art. 217 § 1 pkt 5 O.p.), oraz uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego (art. 217 § 2 O.p.). Do elementów istotnych postanowienia tj. takich, których istnienie decyduje o tym, że w danym przypadku mamy do czynienia z postanowieniem należy m.in. rozstrzygnięcie. Brak rozstrzygnięcia powoduje, że dany akt nie może być uznany za postanowienie w rozumieniu przepisów Ordynacji podatkowej. Rozstrzygnięcie stanowi element postanowienia, a nie jego uzasadnienia co oznacza, że nie może być ono zawarte w innych częściach postanowienia. Treści rozstrzygnięcia nie można bowiem domniemywać z treściami uzasadnienia, gdyż postanowienie składa się zarówno z rozstrzygnięcia jak i uzasadnienia, które powinny być ze sobą spójne. Dodać należy, że powołanie podstawy prawnej jest odrębnym od rozstrzygnięcia elementem postanowienia. Jak wynika z akt sprawy i treści wydanego rozstrzygnięcia dotyczyło ono stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sytuacji, gdy zażalenie to zostało wniesione po terminie wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. Z uzasadnienia postanowienia wynika natomiast, że jego rozstrzygnięcie odnosiło się nie tylko do stwierdzenia uchybienia terminu lecz również odmawiało jego przywrócenia z powołaniem się na przepis art. 162 § 1 i § 2 O.p. Oznaczało to, że w istocie organ odwoławczy rozstrzygał dwie sprawy przy czym co do drugiej (przywrócenie terminu) orzeczenie to wynika z jego uzasadnienia. Tego rodzaju postępowanie Kolegium naruszało prawo procesowe jednak Sąd z uwagi na okoliczności sprawy uznał, że naruszenie to nie miało wpływu na wynik sprawy. Zauważyć bowiem należy, że w myśl art. 162 O.p. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin (§ 2). Zgodzić się należy z poglądem, "że w świetle treści art. 162 § 1-3 O.p. dopiero uznanie, że wniesienie podania o przywrócenie terminu nastąpiło w przewidzianym w ustawie siedmiodniowym terminie, czyni aktualnymi prowadzenie dalszych czynności i ustaleń co do uprawdopodobnienia braku winy, natomiast przyjęcie stanowiska przeciwnego, a więc, że termin ów nie został dochowany, czyni te rozważania bezprzedmiotowymi" (tak wyrok NSA z dnia 15 maja 2020 r. sygn. akt II FSK 4/20). Dodać należy, że "dzień ustania przyczyny uchybienia terminowi, od którego liczy się siedmiodniowy termin, w którym należy wnieść podanie o przywrócenie terminu w rozumieniu art. 162 § 2 O.p., przypada na moment powzięcia informacji o wydaniu aktu" (tak wyrok WSA w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2020 r. sygn. akt I SA/Łd 3/20). Poza sporem w sprawie było to, że postanowienie, od którego przysługiwało stronie zażalenie zostało doręczone stronie w dniu 26 marca 2019 r. W tym dniu strona uzyskała informacje o wydaniu tego postanowienia wraz ze stosownym pouczeniem o terminie i możliwości złożenia zażalenia. Poza sporem było również to, że zażalenie takie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożone zostało w dniu 6 maja 2020 r. Skarżący nie twierdził, że nie zgadza się z treścią postanowienia co do uchybienia terminu, dowodził jedynie, iż wzmożony i ciężki proces rekonwalescencji po pobycie, w dniach 28 stycznia 2019 r. do 4 lutego 2019 r., w szpitalu w związku z rozpoznaniem [...] uniemożliwił dochowanie terminowi. Dopiero w dniu 29 kwietnia 2019 r. poczuł się na tyle dobrze, że mógł w pełni świadomie zapoznać się z treścią zaskarżonego postanowienia i po konsultacjach prawnych ustosunkować się do jego treści. Strona skarżąca w żaden sposób nie wykazała ani nie uprawdopodobniła, że przyczyna uchybienia terminowi ustała akurat w dniu 29 kwietnia 2019 r. podobnie jak nie wykazał, by na przyczynę uchybienia terminowi miał wpływ jego pobyt w szpitalu, skoro zakończył się on 4 lutego 2019 r. Skarżący nie udokumentował swojego stanu zdrowia w okresie od daty doręczenia postanowienia do dnia złożenia wniosku o przywrócenie terminu twierdząc jedynie, że w tym czasie nie był zdolny do tego, by w pełni świadomie zapoznać się z treścią orzeczenia. Skoro skarżący nie wykazał, by dopiero w dniu 29 kwietnia 2019 r. ustała przyczyna uchybienia terminu to tym samym należało uznać, że jego wniosek o przywrócenie terminu złożony w dniu 6 maja 2019 r. był spóźniony i jako taki nie powinien podlegać rozpatrzeniu. Przywrócenie terminu uzależnione jest od spełnienia przesłanek którymi są m.in. uchybienie terminowi i uprawdopodobnienie, przez osobę zainteresowaną, braku własnej winy w tym uchybieniu. "Choroba, nawet poświadczona zaświadczeniem lekarskim nie jest okolicznością wystarczającą do uprawdopodobnienia braku winy. Trzeba ponadto uprawdopodobnić, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności procesowej oraz że nie istniała możliwość posłużenia się w dopełnieniu czynności w terminie inną osobą" (tak wyrok NSA z dnia 16 czerwca 2020 r. sygn. akt I FSK 589/20). Podobnie jak fakt posiadania przez stronę orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie wyklucza możliwości funkcjonowania w życiu społecznym i dopełnienia warunków związanych z czynnościami procesowymi w tym w toku postępowania podatkowego. Skoro organ prawidłowo uznał, że doszło do uchybienia terminu to słusznie stwierdził ten fakt, a następnie odmówił przywrócenia terminu w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia, jednakże okoliczność ta nie przesądza o istotnej wadliwości, która miała lub mogła mieć wpływ na wynik sprawy. Dodać bowiem należy, że "rozstrzygnięcie kwestii przywrócenia uchybionego terminu oraz stwierdzenie jego uchybienia w jednym postanowieniu uznać trzeba za dopuszczalne. W niczym nie narusza to interesów i praw strony, a to z uwagi na ostateczny charakter obu rozstrzygnięć i możliwość ich zaskarżenia do sądu" (tak wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2017 r. sygn. akt I SA/Gd 1402/16). Co do wniosku skarżącego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, to stwierdzić należy, że przepisy regulujące postępowanie przed sądem administracyjnym nie dopuszczają tego rodzaju środka dowodowego. Z tych przyczyn Sąd wobec nie stwierdzenia przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2019. 2325), skargę oddalił na podstawie art. 151 tej ustawy.