I OPP 139/14

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi H. Z. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach o sygn. akt II SAB/Gl 50/14 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] i H. Z. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania UZASADNIENIE W dniu 4 czerwca 2014 r. (data prezentaty organu) H. Z. oraz Stowarzyszenie [...] złożyli skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skarga wraz z odpowiedzią na skargę została przekazana przez organ administracji w dniu 16 czerwca 2014 r. Zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2014 r. skarga została zarejestrowana pod sygn. akt II SAB/Gl 50/14. Wezwano skarżącą do sprecyzowania treści skargi oraz dokładnego określenia strony skarżącej poprzez wskazanie czy skarżąca występuje jedynie w imieniu własnym czy też w imieniu Stowarzyszenia [...]. Pismem z dnia 16 lipca 2014 r. (data prezentaty sądu) skarżąca oznajmiła, że skargę złożyła również w imieniu ww. Stowarzyszenia oraz sprecyzowała przedmiot skargi i jej żądanie. Zarządzeniem z dnia 17 lipca 2014 r. określono prawidłowo strony postępowania, jego przedmiot i symbol. Nadto wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi między innymi poprzez wykazanie, że przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego złożyła w trybie art. 37 § 1 K.p.a. zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta Miasta [...] do organu wyższego stopnia. Wyznaczono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Przy piśmie z dnia 5 sierpnia 2014 r. (data prezentaty sądu), będącym odpowiedzią na wezwanie Sądu, skarżąca nadesłała do Sądu szereg dokumentów - w tym wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego - jednakże nie uczyniła zadość wezwaniu do usunięcia braków formalnych skargi. Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2014 r. referendarz sądowy wezwał skarżącą do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie wskazanych dokumentów. Postanowieniem z dnia 27 sierpnia 2014 r. odrzucono skargę H. Z. oraz Stowarzyszenia [...]. W uzasadnieniu wskazano, iż w rozpoznawanej sprawie strony skarżące pomimo wezwania Sądu, nie przedstawiły dowodu pozwalającego stwierdzić, że złożone zostało zażalenie na przewlekłe prowadzenie postępowania do organu wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta [...], którym zgodnie z treścią art. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 83) jest Wojewoda [...]. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 19 września 2014 r. W dniu 29 września 2014 r. (data prezentaty sądu) skarżąca odpowiedziała na wezwanie referendarza z dnia 26 sierpnia 2014 r. Postanowieniem z dnia 10 października 2014 r. referendarz sądowy zwolnił skarżącą H. Z. od kosztów sądowych, jednakże oddalił wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego uzasadniając to faktem, iż wniosek w tej kwestii jest bezzasadny, albowiem tego rodzaju fachowy pełnomocnik nie może występować w przedmiotowych sprawach. Kolejnym postanowieniem z dnia 10 października 2014 r., referendarz sądowy oddalił w całości wniosek skarżącego Stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy. Odpisy dwóch ww. postanowień w przedmiocie prawa pomocy zostały doręczone H. Z. w dniu 20 października 2014 r. W dniu 29 października 2014 r. (data prezentaty sądu) skarżąca wniosła sprzeciw. Z uwagi na to, że w nagłówku sprzeciwu jako stronę skarżącą wymieniona została jedynie H. Z., zarządzeniem z dnia 30 października 2014 r. wezwano ją do sprecyzowania czy sprzeciw wnosi w imieniu własnym i skarżącego Stowarzyszenia czy tylko w imieniu własnym. W dniu 24 listopada 2014 r. H. Z. wniosła skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Zażądała stwierdzenia przewlekłości postępowania w sprawie o sygn. akt II SAB/Gl 50/14. Nadto, kwestionując zasadność działań sędziego sprawozdawcy w tej sprawie, wnosiła o jej wyłączenie, względnie o przeniesienie sprawy do innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, zwolnienie z wpisu od skargi na przewlekłość postępowania oraz o zasądzenie na jej rzecz odpowiedniej sumy pieniężnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że jeżeli skargę na przewlekłość postępowania wniesiono w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, to Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać skargę na przewlekłość postępowania, mimo że strona nie uiściła opłaty, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm., dalej, jako: "ustawa"). W przedstawionym stanie faktycznym skarga na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach nie zasługuje na uwzględnienie i jako taka podlega oddaleniu. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej "ustawą"). Konieczne jest, więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 wskazanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa, wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, z dnia 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są, bowiem również ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie nie można zarzucić przewlekłości postępowania w rozumieniu ustawy. Od dnia wpływu skargi do Sądu (16 czerwca 2014 r.) do dnia wniesienia przez skarżącą skargi na przewlekłość postępowania (24 listopada 2014 r.) upłynęły nieco ponad 5 miesięcy. W tym okresie Sąd I instancji wydał postanowienie z dnia 27 sierpnia 2014 r. o odrzuceniu skarg. Jednocześnie wszelkie czynności podejmował w terminie i bez zbędnej zwłoki. W tych okolicznościach nie można stwierdzić aby prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki zostało naruszone. Dodatkowo wyjaśnić należy, że w tym postępowaniu, tj. o sygn. akt I OPP 139/14, Naczelny Sąd Administracyjny ocenić mógł jedynie zarzut przewlekłości postępowania w sprawie II SAB/Gl 50/14. Wniosek o wyłączenie sędziego składa się – w myśl art. 20 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – w sądzie, w którym sprawa się toczy. W tej sprawie sprawa toczy się obecnie w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach, a do Naczelnego Sądu Administracyjnego została przekazana jedynie ze skargą na przewlekłość postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia.