II GZ 273/20

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 29 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B S na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2020 r. sygn. akt VI SA/Wa 1109/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi B S na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. UZASADNIENIE Postanowieniem z 8 czerwca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B S na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] stycznia 2020 r. w przedmiocie odwołania ze stanowiska komornika sądowego. Sąd I instancji wskazał, że skarżąca w skardze do WSA w zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu podała, że wykonanie zaskarżonej decyzji oznaczałoby konieczność faktycznego zakończenia prowadzenia kancelarii, pomimo braku pozbawienia skarżącej prawomocnie statusu komornika sądowego. Następstwa związane z przekazaniem zastępcy całego stanu prowadzonej kancelarii tak od strony rzeczowej, jak i personalnej, stanowią realną groźbę wyrządzenia znacznej szkody, trudnych do odwrócenia skutków, a także narażenia zdrowia i życia z uwagi na konieczność przygotowania i transportu będących na stanie kancelarii akt i dokumentów podczas pandemii koronawirusa SARS-CoV-Z. Wyznaczenie tymczasowego zastępcy oraz podjęcie działań proceduralnych zmierzających do obsadzenia po skarżącej stanowiska komornika sądowego mogą realnie skutkować szkodą majątkową w postaci utraty źródła dochodu i utrzymania. WSA w Warszawie uznał, że skarżąca nie wykazała okoliczności świadczących o spełnieniu przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a. Zgodnie z obowiązującym stanem prawnym na podstawie art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o komornikach sądowych., Minister Sprawiedliwości z urzędu odwołuje, w drodze decyzji, komornika z zajmowanego stanowiska, jeżeli komornik ukończył 65 rok życia. Przepis ten ma zastosowanie do wszystkich komorników sądowych, którzy ukończyli 65 lat w trakcie obowiązywania przedmiotowej ustawy i nie przewiduje żadnych wyjątków. Z chwilą wejścia w życie tego przepisu organ był zobowiązany do jego zastosowania i jest on jednakowo interpretowany i stosowany do wszystkich komorników, którzy ukończyli 65 lat. Odwołanie ze stanowiska komornika sądowego wobec ukończenia przez komornika 65 roku życia jest obligatoryjne wobec czego skarżąca była świadoma tego, że powołanie to zakończy się z dniem ukończenia przez nią 65 roku życia. Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że nie uprawdopodobniła zaistnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca powołała się na to, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji doprowadzi do sytuacji, w której Prezes Sądu Apelacyjnego wyznaczy jej zastępcę i w konsekwencji straci ona możliwość prowadzenia kancelarii i straci źródło utrzymania. Ponadto wskazała, że następstwa związane z przekazaniem zastępcy całego zasobu kancelarii stanowią realną groźbę wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, a także narażenia zdrowia i życia z uwagi na konieczność przygotowania i transportu znajdujących się w kancelarii akt i dokumentów podczas pandemii koronawirusa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, spoczywa na stronie skarżącej. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku o wstrzymanie, jeżeli: 1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub 2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia "znaczna szkoda" lub "trudne do odwrócenia skutki" wymagają konkretyzacji przez wnioskodawcę. Możliwość udzielenia skarżącemu ochrony tymczasowej uzależniona jest zatem od uprawdopodobnienia niebezpieczeństwa wystąpienia wskazanych w przepisie skutków wykonania decyzji. Przesłanki wskazane w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym rezultatem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia skoncentrował swój wywód na wykazaniu, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, podczas gdy w postępowaniu w przedmiocie wstrzymania wykonania merytoryczne odnoszenie się do treści decyzji nie powinno mieć miejsca. W tym postępowaniu sąd bada przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie bada legalności zaskarżonej decyzji. W ocenie NSA skarżąca uprawdopodobniła zaistnienie ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca podała, że następstwa związane z przekazaniem zastępcy całego stanu prowadzonej kancelarii tak od strony rzeczowej, jak i personalnej, stanowią realną groźbę wyrządzenia znacznej szkody, trudnych do odwrócenia skutków, a także narażenia zdrowia i życia z uwagi na konieczność przygotowania i transportu będących na stanie kancelarii akt i dokumentów podczas pandemii koronawirusa SARS-CoV-Z. Wyznaczenie tymczasowego zastępcy oraz podjęcie działań proceduralnych zmierzających do obsadzenia po skarżącej stanowiska komornika sądowego mogą realnie skutkować szkodą majątkową w postaci utraty źródła dochodu i utrzymania. Ostateczna decyzja Ministra Sprawiedliwości o odwołaniu komornika skutkuje powstaniem wolnego stanowiska komornika. Minister Sprawiedliwości zobligowany jest w takiej sytuacji do wszczęcia procedury przewidzianej w art. 11 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych. Obwieszczenie o wolnym miejscu zmierza do powołania na wolne stanowisko nowego komornika, co niewątpliwie rodzi niebezpieczeństwo powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do pozbawienia skarżącą źródła utrzymania oraz utraty zajmowanego stanowiska. Podkreślenia wymaga, że art. 61 § 3 zdanie pierwsze in fine wymaga tylko zagrożenia wystąpienia ustawowych przesłanek ("zachodzące niebezpieczeństwo"), co oznacza, że można spodziewać się ich wystąpienia na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i trybu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. J. Borkowski: Wstrzymanie wykonania decyzji w postępowaniu kasacyjnym, "Monitor Prawniczy" 2005, nr 14, s. 677). W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny - działając na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. - uchylił zaskarżone postanowienie, a następnie - na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a. - wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji.