I SA/Ke 436/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Asesor WSA Magdalena Stępniak (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2022 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz T. C. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. UZASADNIENIE Sygn. akt I SA/Ke [...] Uzasadnienie Po rozpoznaniu odwołania od decyzji Starosty [...] z 19 maja 2022 r. nr [...] nakładającej karę pieniężną w wysokości 1000 zł na T. C., z tytułu naruszenia obowiązku zawiadomienia starosty o zbyciu pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej [...] w terminie 180 dni od dnia jego zbycia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 14 lipca 2022 r. nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i orzekło o nałożeniu za to naruszenie kary pieniężnej w wysokości 500 zł. Organ ustalił, że 23 marca 2020 r. T. C. zbył używany pojazd marki Autosan D-46, nr VIN: 10099, nr rej. TOS [...] W związku z tym, w oparciu o art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, strona miała obowiązek zawiadomić starostę o zbyciu pojazdu, czego w wymaganym terminie nie dopełniła. W myśl art. 140mb pkt 2 tej ustawy kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium RP wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pk1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Jak stanowi art. 140n ust. 4 ustawy, ustalając wysokość kary pieniężnej uwzględnia się zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. W myśl art. 31i ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem [...], innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych termin wskazany w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym do 31 grudnia 2020 r. wydłuża się do 180 dni. Strona do 19 listopada 2020 r. nie wywiązała się z ciążącego na niej obowiązku. W toku postępowania strona złożyła wyjaśnienia wskazując, że zajmuje się handlem sprzętem wycofanym z zasobów wojskowych, niezarejestrowanym bez tablic rejestracyjnych, w związku z czym nie podlega ust. 1 i 2 ustawy. Ponadto pojazdy sprzedawane są przez Ministerstwo Obrony Narodowej za pośrednictwem Agencji Mienia Wojskowego i są wyrejestrowane, a na fakturze widnieje opis, że pojazd jest wydany bez tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego oraz ubezpieczenia i przeglądu, czyli nie mogą poruszać się po drodze samodzielnie. Organ I instancji zbadał przesłanki odstąpienia od wymierzenia kary wynikające z art. 189f K.p.a. i nie znalazł podstaw do jego zastosowania. Wskazał, że przepis ten przewiduje konieczność spełnienia w sposób łączny dwóch warunków - znikomość wagi naruszenia oraz zaprzestanie naruszania prawa przez stronę. Badając znikomość wagi naruszenia, organ uznał że naruszenie obowiązku terminowego zawiadomienia o zbyciu pojazdu, w badanym przypadku, gdzie opóźnienie wynosiło 442 dni trudno określić jako znikome naruszenie prawa. Odnosząc się do argumentów strony organ I instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym, rejestracji pojazdów Sił Zbrojnych RP dokonują właściwe organy tych jednostek. Organy te wydają dowód rejestracyjny i zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną, chyba że dla danego pojazdu tablice rejestracyjne i nalepka kontrolna nie są wymagane, a numer rejestracyjny umieszcza się bezpośrednio na pojeździe. Ponadto, art. 72 ust 2 pkt 3 wymienionej ustawy wskazuje, że w przypadku pojazdu zakupionego od Sił Zbrojnych RP do rejestracji nie wymaga się dowodu rejestracyjnego. Ustalono, że przedmiotowy pojazd, zbyty przez T. C. został zarejestrowany w wydziale komunikacji 25 lutego 2021 r. Zaznaczył, że wówczas organ zwrócił się do Agencji Mienia Wojskowego w W. o potwierdzenie danych ww. pojazdu zawartych na fakturze przedstawionej do rejestracji z 17 maja 2019 r. wystawionej przez Agencję Mienia Wojskowego, gdzie widnieje data pierwszej rejestracji – 1 grudnia 1985 r. Agencja Mienia Wojskowego potwierdziła dane pojazdu. Pomimo braku numeru rejestracyjnego, strona mogła zgłosić zbycie pojazdu na podstawie numeru VIN. W ocenie organu z żadnych dokumentów nie wynika, że przedmiotowy pojazd był wyrejestrowany. Na fakturze kupna – sprzedaży z 23 marca 2020 r. widnieje informacja, że pojazd był zarejestrowany i użytkowany przez MON. Pojazd wydano nabywcy bez tablic rejestracyjnych i dowodu rejestracyjnego, bo ustawa Prawo o ruchu drogowym zezwala na to. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 79 ust 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, pojazd wyrejestrowany nie podlega powtórnej rejestracji. Ustalił, że w oświadczeniu z 10 marca 2020 r. dołączonym do dokumentów przestawionych do rejestracji tegoż pojazdu, T. C. oświadczył, że przedmiotowa przyczepa została zakupiona jako transportowa ciężarowa, a następnie dokonano zmiany rodzaju na przyczepę ciężarową rolniczą. Wskazał, że gdyby pojazd ten faktycznie został uprzednio wyrejestrowany, jego powtórna rejestracja nie byłaby możliwa, gdyż przyczepy ciężarowe nie podlegają powtórnej rejestracji, bowiem nie są wymienione w art. 79 ust. 4 ustawy jako wyjątek. Uchylając zaskarżoną decyzję Kolegium wskazało, że ustalając wysokość kary w trybie art. 140mb ustawy Prawo o ruchu drogowym, organ administracji powinien wziąć pod uwagę zakres naruszenia, powtarzalność naruszeń oraz korzyści finansowe uzyskane z tytułu naruszenia ustawy. Po zbadaniu powyższych przesłanek w indywidualnej sprawie, organ winien ustalić wysokość wymierzanej kary adekwatnej do stopnia zawinienia zobowiązanego. Starosta nałożył na T. C. karę w maksymalnej wysokości 1000 zł, uzasadniając ją jedynie przekroczeniem terminu poinformowania o zbyciu pojazdu. Zaznaczył przy tym jednak, że było to pierwsze uchybienie strony i nie wykazał, aby strona z tego tytułu odniosła korzyści finansowe. W ocenie Kolegium, organ naruszył granice uznania administracyjnego. W okolicznościach sprawy Kolegium doszło do przekonania, że adekwatną karą, a zrazem wystarczająco dolegliwą z uwagi na długi okres pozostawania strony w stanie niezgodności z przepisami będzie kara w wysokości 500 zł. Na powyższą decyzję T. C. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucił: 1. naruszenie § 20 ust. 1 pkt 1, ust. 3 i 4 oraz § 21 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 23 maja 2012 r. w sprawie rejestracji pojazdów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej [...] oraz pojazdów należących do obcych sił zbrojnych przebywających na terytorium Rzeczypospolitej [...] na podstawie umów międzynarodowych w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez niezastosowanie i błędną wykładnię w postaci przyjęcia, że skarżący miał obowiązek zgłosić zbyty 23 marca 2020 r. pojazd, gdy skarżący nabył pojazd od Agencji Mienia Wojskowego, która zbyła go ze względu na całkowitą utratę zasadniczą cech użyteczności i to na dowódcy jednostki wojskowej użytkującej pojazd oraz Prezesie Agencji Mienia Wojskowego spoczywa obowiązek złożenia wniosku o wyrejestrowanie pojazdu do wojskowego organu rejestrującego, co zwalnia skarżącego z obowiązku określonego w art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy; 2. naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie, a mianowicie wydanie skarżonej decyzji na niekompletnym materiale dowodowym, wskutek czego miało to wpływ na treść orzeczenia, polegający na tym, że organ I instancji nie zwrócił się do Agencji Mienia Wojskowego w celu przekazania informacji czy pojazd był w chwili jego sprzedaży skarżącemu wyrejestrowany. 3. błąd w ustaleniach stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że: a. na skarżącym ciąży obowiązek z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy, gdy w rzeczywistości przedmiotowy pojazd w chwili jego nabycia i zbycia przez skarżącego nie był zarejestrowany; b. pojazd został wydany skarżącemu wraz z tablicami rejestracyjnymi, gdy w rzeczywistości jest to niezgodne ze stanem rzeczywistym. W uzasadnieniu skarżący ponadto wskazał, że skierowanie zapytania do Agencji Mienia Wojskowego jedynie w celu weryfikacji danych z faktury w sposób niekompletny uzupełniło materiał dowodowy, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania. W ocenie skarżącego zapisy § 21 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia jednoznacznie wskazują, że pojazd nabył od Agencji Mienia Wojskowego, gdyż był od nieprzydatny dla Sił Zbrojnych, co z kolei świadczy o braku obowiązku skarżącego poinformowania starosty o zbyciu lub nabyciu pojazdu, gdyż przedmiotowy pojazd w chwili nabycia oraz zbycia nie był zarejestrowany. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. [...]) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. [...] ze zm.) dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa procesowego tj. art. 7, art. 15, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 K.p.a., które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wymaga podkreślenia, że zgodnie z art. 6 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 § 1 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Podjęte przez organ rozstrzygnięcie oraz okoliczności stanowiące jego podstawę powinny znaleźć odzwierciedlenie w decyzji spełniającej wymogi określone w art. 107 k.p.a., w tym w § 3 tego artykułu. Wskazany przepis stanowi, że uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie stanowi integralną część decyzji i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną jej część. Z tego względu motywy decyzji powinny być tak ujęte, aby strona mogła poznać tok rozumowania poprzedzającego wydanie rozstrzygnięcia oraz zrozumieć i w miarę możliwości zaakceptować zasadność przesłanek faktycznych i prawnych, jakimi kierował się organ przy załatwianiu sprawy. Prawidłowo zredagowane uzasadnienie wymaga logicznego i czytelnego przedstawienia przez organ swojego stanowiska. Zdaniem sądu w niniejszej sprawie organy nie wypełniły obowiązków wynikających z powołanych regulacji. Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja nakładająca na skarżącego karę pieniężną za niezgłoszenie staroście w stosownym terminie zbycia pojazdu. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym właściciel pojazdu zarejestrowanego jest obowiązany zawiadomić w terminie nieprzekraczającym 30 dni (180 dni do 31 grudnia 2020 r. – art. 31i ustawy o [...]) starostę o nabyciu lub zbyciu pojazdu. Z kolei stosownie do art. 140mb pkt 2 tej ustawy kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej [...] wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o nabyciu lub zbyciu pojazdu – podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 1000 zł. Z powołanych regulacji wynika, że obowiązek zgłoszenia zbycia i nabycia pojazdu dotyczy pojazdu zarejestrowanego. Spór w sprawie dotyczy właśnie kwestii rejestracji spornego pojazdu. W ocenie skarżącego bowiem skarżący zakupił od Agencji Mienia Wojskowego wyrejestrowany pojazd i taki też pojazd sprzedał. Zdaniem organu natomiast z żadnych dokumentów nie wynika, że pojazd był wyrejestrowany. Sąd stwierdza, że materiał zgromadzony w sprawie nie pozwala na jednoznaczne i niewątpliwe stwierdzenie, że skarżący zbył pojazd zarejestrowany. Ustalenia organu I instancji w tym zakresie opierają się głównie na domniemaniach. Organ argumentuje, że z żadnego dokumentu nie wynika, że pojazd został wyrejestrowany. Z drugiej jednak strony brak jest również dokumentu z którego wprost wynikałaby informacja, że pojazd w dacie sprzedaży był zarejestrowany. Okoliczności, że pojazd w dacie zbycia był zarejestrowany nie potwierdzają informacje zawarte na fakturze zbycia pojazdu z 17 maja 2019 r. wystawionej przez Agencję Mienia Wojskowego oraz na fakturze kupna-sprzedaży pojazdu z 23 marca 2020 r. Na pierwszym z wymienionych dokumentów wskazano bowiem m.in. datę pierwszej rejestracji pojazdu, natomiast na drugim zawarto zapis, że pojazd był zarejestrowany i użytkowany przez MON. Z zapisów tych wynika jedynie, że pojazd "kiedyś" był zarejestrowany, ale nie wynika z nich czy był zarejestrowany w momencie zbycie samochodu, co determinuje opisany na wstępie obowiązek skarżącego. W konsekwencji potwierdzenie przez Agencję Mienia Wojskowego, na wniosek organu, danych zawartych na fakturze z 17 maja 2019 r., w tym daty pierwszej rejestracji również nie przyczyniło się do wyjaśnienia tej kwestii. Stanowiska organu nie potwierdza ponadto okoliczność, że nabywca pojazdu od skarżącego dokonał jego rejestracji w wydziale komunikacji 25 lutego 2021 r. Organ argumentował, że pojazd został zakupiony przez skarżącego jako przyczepa ciężarowa. W ocenie organu w takiej sytuacji gdyby pojazd ten został faktycznie wyrejestrowany, jego powtórna rejestracja nie byłaby możliwa ponieważ, nie jest wymieniona jako wyjątek w art. 79 ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z powołaną regulacją pojazd wyrejestrowany nie podlega powtórnej rejestracji, z wyjątkiem pojazdu: odzyskanego po kradzieży, zabytkowego, unikatowego lub mającego szczególne znaczenie dla historii motoryzacji, ciągnika i przyczepy rolniczej, wywiezionego z kraju lub zbytego za granicą. W świetle treści tego przepisu organowi umknęła natomiast okoliczność, że zgodnie z powołanym przez organ oświadczeniem skarżącego z 10 marca 2020 r. przyczepa została zakupiona jako ciężarowa transportowa, ale następnie dokonano zmiany rodzaju na przyczepę ciężarową rolniczą. Przyczepa rolnicza została natomiast wymieniona wśród wyjątków dotyczących pojazdów podlegających powtórnej rejestracji. Takie dywagacje jednak jedynie w sposób pośredni i niejednoznaczny mogą przyczynić się do ustalenia istotnej w sprawie kwestii wpływającej na obowiązek podatnika z art. 78 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym, tj. kwestię czy w dacie rejestracji sporny pojazd był zarejestrowany. Okoliczność ta winna natomiast zostać ustalona wprost, w sposób niewątpliwy np. poprzez zwrócenie się o informację o rejestracji do wojskowego organu rejestrującego oraz do Centralnej Ewidencji Pojazdów i K. . W niniejszej sprawie jednak organ takich jednoznacznych, bezsporny ustaleń nie poczynił. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. są zasadne. Sąd wskazuje ponadto, że obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne merytoryczne rozpatrzenie sprawy oraz jej rozstrzygnięcie, w ramach czego następuje równolegle kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji (art. 15 k.p.a.). Istota zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażona w art. 15 k.p.a., polega na dwukrotnym rozpatrzeniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy obu instancji. Właściwe zachowanie zasady dwuinstancyjności postępowania wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć przez właściwe organy, ale konieczne jest, aby rozstrzygnięcia te zapadły w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania merytorycznego tak, aby dwukrotnie oceniono dowody i przeanalizowano wszystkie istotne okoliczności sprawy. Działanie organu odwoławczego nie ma zatem charakteru jedynie kontrolnego, ale jest działaniem merytorycznym (por. wyrok NSA z 24 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK [...]). Dwukrotnego rozpatrzenia sprawy nie można rozumieć tylko w sposób formalny. Zdaniem sądu, w niniejszej sprawie natomiast, organ odwoławczy, nie rozpoznał ponownie merytorycznie sprawy w pełnym zakresie. Rozważania organu odwoławczego skoncentrowały się jedynie na kwestii wysokości kary, natomiast nie obejmują rozważań w zakresie spornej i istotnej w sprawie kwestii rejestracji pojazdu. Organ ten nie odniósł się nawet do zarzutów odwołania w tym zakresie. Stwierdził jedynie, że okoliczności nabycia pojazdy nie mają dla niniejszego postępowania znaczenia. Z tych względów został również naruszony art. 15 K.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę organy obu instancji ustalą w sposób jednoznaczny i niewątpliwy czy w dniu zbycia przez skarżącego pojazdu, pojazd ten był zarejestrowany, przykładowo poprzez zwrócenie się o taką informację do odpowiednich organów rejestrujący. Rozstrzygnięcie tej kwestii da podstawę do dalszego procedowanie w sprawie. Dopiero po wyjaśnieniu tej kwestii podejmą rozstrzygnięcie w pozostałym zakresie. Z tych względów sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (wpis – 100 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa - 17 zł, koszty zastępstwa prawnego - 480 zł) w punkcie 2 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 w związku z §14 ust. 1 pkt 1 c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j. t. [...]).