I SA/Sz 668/19
Sądy administracyjne2019-12-12
Sygnatura
I SA/Sz 668/19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Data orzeczenia
2019-12-12
Rodzaj
Wyrok WSA w Szczecinie
Sędziowie
Ewa WojtysiakJolanta KwiecińskaKazimierz Maczewski
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
Treść orzeczenia
SENTENCJA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Kazimierz Maczewski Sędzia WSA Ewa Wojtysiak Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Furtak-Biernat po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi R. N. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej w związku z powstaniem szkód w uprawach rolnych w 2017 r., po wznowieniu postępowania oddala skargę.
UZASADNIENIE
Sygn. akt I SA/Sz [...]
U Z A S A D N I E N I E
Decyzją z dnia 5 lipca 2019 r. nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa dla Powiatu C. z dnia
22 maja 2019 r. nr [...] o uchyleniu decyzji dotychczasowej
oraz o odmowie przyznania R. N. (dalej: "Strona" lub "Skarżący") pomocy finansowej jako producentowi rolnemu, który poniósł szkody w uprawach, lasach lub budynkach służących do prowadzenia przez niego działalności rolniczej, spowodowane wystąpieniem w sierpniu 2017 r. huraganu, deszczu nawalnego
lub gradu (dalej: "pomoc finansowa").
Z akt administracyjnych sprawy wynika, że powyższe decyzje zapadły
w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dnia 18 grudnia 2017 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR dla Powiatu C., po rozpatrzeniu wniosku Strony z dnia 16 października 2017 r.
o udzielenie pomocy finansowej, wydał decyzję nr [...]
o przyznaniu Stronie wnioskowanej pomoc w części. Płatność została Stronie przyznana do wysokości dostępnego limitu pomocy. Decyzja została skutecznie doręczona w dniu 20 grudnia 2017 r. Strona nie złożyła od niej odwołania.
W dniu 24 lipca 2018 r. Strona, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 5 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2018.2096 j.t.
ze zm.; dalej: "K.p.a."), złożyła wniosek o wznowienie postępowania w sprawie
ww. prawomocnej decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. Do wniosku Strona dołączyła: wyliczenie szkody, dowód wpłaty, zrzut z ekranu strony internetowej Systemu Rejestracji Pomocy Publicznej.
Dnia 24 sierpnia 2018 r. organ I instancji wydał postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zakończonego wydaniem ww. decyzji tego organu z dnia
18 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że Strona nie zachowała miesięcznego terminu na złożenie wniosku o wznowienie. Postanowienie zostało skutecznie doręczone w dniu 27 sierpnia 2018 r. W dniu 31 sierpnia 2018 r. do organu I instancji wpłynęło zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu zażalenia Strona wskazała, że organ w nieprawidłowy sposób określił termin, w którym Strona powzięła informację stanowiącą przesłankę do wznowienia postępowania. Do zażalenia Strona załączyła protokół nr [...] z dnia 13 sierpnia 2018 r. z oszacowania zakresu
i wysokości szkód w gospodarstwie rolnym lub dziale specjalnym produkcji rolnej spowodowanych wystąpieniem niekorzystnego zjawiska atmosferycznego.
Kolejno w dniu 25 września 2018 r. organ odwoławczy, postanowieniem
nr [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W związku z tym w dniu 7 listopada 2018 r. organ I instancji wydał postanowienie nr [...], w którym odmówił wznowienia postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż Strona nie zachowała określonego prawem terminu
na złożenie wniosku o wznowienie postępowania. Postanowienie zostało doręczone Stronie w dniu 9 listopada 2018 r.
Następnie pismem z dnia 19 listopada 2018 r. Strona zwróciła się o zmianę ww. ostatecznej decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. przyznającej pomoc finansową w części. W uzasadnieniu wniosku Strona wskazała, że wypełniając wniosek o przyznanie pomocy w rubryce pomoc de minimis wpisała tylko pomoc banku do kredytu pomostowego przy wypłacie spóźnionych dopłat bezpośrednich, która w tym okresie była wyszczególniona w Systemie Rejestracji Pomocy Publicznej Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Podkreśliła, że działała w przekonaniu (dobrej wierze),
że ww. system uwzględnia wszystkie przyznane jej pomoce. Jednakże
po zweryfikowaniu informacji o uzyskanej przez Stronę pomocy uznała, że powinna uwzględnić w przedmiotowym wniosku również otrzymaną dopłatę do materiałów siewnych, nieujętych na stronach MRiRW – czego nie uczyniła. W związku z tym uznała, iż udzielona w grudniu 2017 r. (na mocy ww. ostatecznej decyzji, o zmianę której wniosła), pomoc powinna zostać pomniejszona o kwotę [...]zł, na którą składały się kwoty otrzymanej dopłaty do materiałów siewnych, tj. [...] zł
(za 2015 r.), [...] zł (za 2016 r.) i [...] zł (za 2017 r.).
Strona zwróciła się zatem o zmianę ww. ostatecznej decyzji o przyznaniu pomocy finansowej w zakresie zapisu: [...] zł na zapis [...] zł. Dodatkowo poinformowała, że kwotę [...]oraz [...] zł tytułem odsetek od tej kwoty zwróciła w dniu 24 lipca 2018 r. na rachunek bankowy organu.
W dniu 19 grudnia 2018 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o odmowie zmiany decyzji ostatecznej w całości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że Strona w dniu składania wniosku o udzielenie pomocy finansowej posiadała wiedzę, zarówno na temat otrzymanej pomocy de minimis przyznanej do materiału siewnego za rok 2015, 2016 oraz 2017, jak również wiedzę,
że pomoc o którą wystąpiła niniejszym wnioskiem jest pomocą o charakterze
de minimis. Tym samym organ I instancji nie podzielił argumentów Strony zamieszczonych we wniosku o zmianę decyzji i uznał, że decyzja nie może być zmieniona w trybie art. 155 K.p.a. Decyzja została doręczona Stronie w dniu 20 grudnia 2018 r. zaś w dniu 7 stycznia 2019 r. Strona złożyła odwołanie od ww. decyzji, jednakże dokonała tego z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 14 stycznia 2019 r. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji
o odmowie zmiany decyzji ostatecznej. Na ww. postanowienie Strona nie złożyła zażalenia.
W dniu 8 maja 2018 r. organ I instancji wydał postanowienie, którym wznowił
z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ww. ostateczną decyzją z dnia
18 grudnia 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że po wydaniu ww. ostatecznej decyzji wyszły na jaw istotne dla sprawy, nowe dowody przekazane przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa (dalej: "KOWR").
Dnia 22 maja 2019 r. organ I instancji, po ponownym rozpatrzeniu wniosku z dnia 16 października 2017 r. o przyznanie pomocy finansowej, uchylił ww. ostateczną decyzję z dnia 18 grudnia 2017 r. oraz o odmówił przyznania pomocy finansowej.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że podstawą odmowy płatności było przekroczenie, przy uwzględnieniu wniosku Strony, dopuszczalnego limitu [...] euro łącznej kwoty pomocy de minimis w rolnictwie uzyskaną przez Stronę w okresie 3 lat. Jak bowiem wskazał organ łączna kwota pomocy de minimis w rolnictwie uzyskana przez Stronę w okresie 3 lat (tj. w roku złożenia wniosku oraz w ciągu 2 lat podatkowych/obrotowych go poprzedzających), na którą złożyły się m.in.: pomoc
de minimis w rolnictwie udzielona w dniu 30 marca 2016 r. na kwotę [...]euro, dopłata z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego na kwotę
[...] euro przyznana przez Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR w S. decyzją z dnia 7 listopada 2017 r., dopłata tego samego rodzaju na kwotę [...]euro przyznana decyzją z dnia 11 października 2016 r., oraz dopłata tego samego rodzaju
na kwotę [...]euro przyznana decyzją z dnia 14 lipca 2015 r. – wraz z wnioskowaną w sprawie pomocą przekroczyłaby dopuszczalny limit [...] euro. Jak dalej wskazał organ, jeżeli pomoc udzielona producentowi na podstawie § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu
i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Agencja przekracza dopuszczalny limit pomocy wynoszący [...] euro jest ona nienależna w całości, nie zaś jedynie w części stanowiącej nadwyżkę ponad dopuszczalny limit.
Strona zaskarżyła decyzję organu I instancji odwołaniem, w którym nie zgodziła się z rozstrzygnięciem organu I instancji i wniosła bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcie sprawy przez organ II instancji zgodnie
z wnioskiem Strony.
Decyzją z dnia 5 lipca 2019 r. nr j.w. organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 22 maja 2019 r.
Jak ustalono podczas przeprowadzonego postępowania organu odwoławczego, po wznowieniu postępowania, pomoc finansowa została Stronie odmówiona przez wzgląd na przekroczenie limitu pomocy wynoszącego [...] euro.
W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał § 13 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 roku w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U.2015 .187; dalej: "rozporządzenie RM") oraz art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) [...] z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
de minimis w sektorze rolnym (Dz. U. UE l. 2013.352.9; dalej: "rozporządzenie
nr [...]").
Organ odwoławczy uznał, że regulacje prawne znajdujące w sprawie zastosowanie nie zezwalają na udzielenie pomocy publicznej w przypadku przekroczenia limitów pomocy de minimis, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tych limitów. Podkreślił, że jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis przekroczony zostanie pułap [...] euro, pomocy nie udziela się.
Strona zaskarżyła decyzję organu odwoławczego skargą wniesioną
do tutejszego Sądu, wnosząc bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpoznania bądź o uchylenie decyzji i wydanie rozstrzygnięcia przez Sąd, co do istoty sprawy. Dodatkowo Skarżący wniósł
o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi Skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy. Podniósł także, że po zasięgnięciu wiedzy zamieszczonej w systemie MRiRW w rubryce pomoc de minimis wpisał tylko pomoc banku do kredytu pomostowego przy wypłacie spóźnionych dopłat bezpośrednich, która w tym okresie była tam wyszczególniona. Podkreślił, że był przeświadczony, że system uwzględniał wszystkie pomoce, które zostały mu przyznane i ujął je we wniosku. W związku z tym nie był świadomy,
że nie wszystko uwzględnił (tj. pominął otrzymane dopłaty do materiałów siewnych). Skarżący wskazał, iż prawdopodobnie jego działanie spowodowało wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania w przedmiotowej sprawie, które zakończyło się wydaniem decyzji z dnia 22 maja 2019 r., a następnie zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że ani organ I instancji, ani organ odwoławczy nie odniosły
się w wydanych decyzjach do faktu zwrotu kwoty [...]zł oraz [...] zł tytułem odsetek.
Ponadto Skarżący stwierdził, iż organ I instancji przyznając pomoc finansową decyzją z dnia 18 grudnia 2017 r. popełnił błąd, gdyż w rzeczywistości już wtedy
nie powinien, kierując się przepisem art. 3 ust. 7 rozporządzenie nr 1408/2013 z dnia
18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 TFUE do pomocy de minimis
w sektorze rolnym (Dz. Urz. UE. L Nr 352, str. 9), udzielić pomocy. Dysponował on bowiem wszelkimi informacjami na temat udzielanej Skarżącemu pomocy. W tym zakresie Skarżący powołał wyrok WSA W W. z dnia 8 grudnia 2017 r.,
V SA/Wa 195/17.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi w całości. Organ podniósł nadto, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek prawidłowego i zgodnego z prawdą wypełnienia wniosku o przyznanie pomocy finansowej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2019.2167 j.t.), sąd administracyjny kontroluje zaskarżone decyzje administracyjne w zakresie ich legalności, rozumianej jako zgodność tych aktów z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa. Przy czym, jak stanowi
art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 j.t. ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") - sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga nie jest zasadna.
W pierwszej jednak kolejności zauważyć należy, że zaskarżona decyzja zapadła w wyniku wznowienia z urzędu postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją organu I instancji z dnia 18 grudnia 2017 r., a dotyczącą przyznania Skarżącemu pomocy finansowej o wartości [...] zł (stanowiącej równowartość [...] euro) i odmawiającej przyznania pomocy finansowej w kwocie [...]zł (stanowiącej równowartość [...] euro).
Sąd wskazuje zatem, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym podatkowego, jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Zasadę tę ustanawia art. 16 § 1 K.p.a., zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie
ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.
Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. K.p.a. opiera dopuszczalność uchylenia decyzji w trybie wznowienia postępowania na podstawie
art. 151 § 1 pkt 2 K.p.a. na zaistnieniu dwóch generalnych przesłanek pozytywnych – 1. rozstrzygnięciu sprawy decyzją ostateczną i 2. wystąpieniu jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. i 145a § 1 i 145b § 1 K.p.a. podstaw prawnych wznowienia oraz na stwierdzeniu braku zaistnienia wymienionych w art. 146 przesłanek negatywnych. Przy czym dla dopuszczalności samego wszczęcia postępowania
w sprawie wznowienia postępowania treść art. 146 K.p.a. nie ma znaczenia. Przesłanki negatywne dotyczą tylko dopuszczalności uchylenia decyzji ostatecznej.
W rozpatrywanej sprawie nie ulega wątpliwości, że decyzja organu I instancji
z dnia 18 grudnia 2017 r. była decyzją ostateczną, kończącą sprawę o przyznanie Skarżącemu pomocy finansowej. Została ona doręczona Skarżącemu w dniu
20 grudnia 2017 r. i nie zostało od niej wniesione odwołanie.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie stanowiskiem, każda decyzja administracyjna wydana przez uprawniony organ korzysta z domniemania prawidłowości, a decyzja ostateczna – z bardzo silnej ochrony mającej na celu stabilizację ukształtowanej nią sytuacji prawnej adresata. Oznacza to, że organy administracji publicznej korzystając z możliwości weryfikacji ostatecznych decyzji obowiązane są przy wydawaniu stosownych orzeczeń, przestrzegać obowiązujących rygorów prawnych (por. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2014 r., II GSK 2008/13).
Wznowienie postępowania daje możliwość ponownego rozpoznania
i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej ostateczną decyzją, jeżeli decyzja ta została wydana w postępowaniu dotkniętym przynajmniej jedną z wad określonych w art. 145 § 1 K.p.a. lub w sytuacji przewidzianej w art. 145a K.p.a. Wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia następuje w formie postanowienia będącego wyłącznie aktem procesowym wskazującym przesłanki uzasadniające wznowienie postępowania i stanowi podstawę do przeprowadzenia przez organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy
(art. 149 § 1 i 2 K.p.a.). Stwierdzenie rzeczywistego wystąpienia w sprawie przyczyny wznowienia i wynikających z tego skutków dla rozstrzygnięcia sprawy jest rezultatem ustaleń dokonanych po wydaniu takiego postanowienia zawartych w decyzji, o której mowa w art. 151 K.p.a. Tym samym okoliczność wydania w sprawie postanowienia
o wznowieniu postępowania nie przesądza o faktycznym istnieniu nowych okoliczności lub dowodów mogących mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy.
Zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 i 2 K.p.a. organ administracji publicznej, o którym mowa w art. 150, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia
na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Zgodnie ze stanem faktycznym sprawy, w wydanym dniu 8 maja 2018 r. postanowieniu o wznowieniu postępowania, jako przyczynę jego wznowienia organ wskazał podstawę wymienioną w art. 145 § 1 pkt 5) K.p.a. W tym miejscu podkreślić należy, że uchylenie decyzji ostatecznej z uwagi na wystąpienie przesłanki
z ww. regulacji uwarunkowane jest łącznym spełnieniem następujących przesłanek,
tj. ujawnieniem okoliczności faktycznych lub dowodów istotnych dla sprawy, okoliczności faktycznych lub dowodów nowych, okoliczności faktycznych lub dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, okoliczności faktycznych lub dowodów nie znanych organowi, który wydał decyzję.
Sąd podkreśla, że jeżeli którykolwiek z wymienionych warunków nie został spełniony, niemożliwym jest uchylenie decyzji ostatecznej, zaś jej uchylenie jest działaniem niezgodnym z prawem. Kwestię te wyjaśnił NSA w wyroku z dnia
21 czerwca 2017 r., I GSK 468/17. Stwierdzono w nim, że pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w przepisie, należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone. Istotnym jest jednak, aby ujawnione w sprawie nowe okoliczności lub nowe dowody istniały w dniu wydania decyzji. Natomiast przez nową okoliczność istotną
dla sprawy należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza, że w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. Chodzi zatem okoliczności istotne
w takim znaczeniu, że ich istnienie lub brak bezpośrednio wpływają na treść rozstrzygnięcia. Okoliczności te muszą więc być prawotwórcze, z punktu widzenia znajdującego zastosowanie w sprawie przepisu prawa materialnego. Równocześnie taka "nowa, istotna okoliczność" musi istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej
i nie być znana organowi, który wydał decyzję.
Przechodząc zatem do kontroli sądowej kolejnego etapu postępowania wznowieniowego, tj. do prawidłowości stanowiska organów, co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia jak i pozostałych kwestii dotyczących dopuszczalności wznowienia, Sąd w tym zakresie uznał stanowisko organu za zgodne z prawem.
W niniejszej sprawie w uzasadnieniu decyzji organu I instancji jako nową, nieznaną organowi okoliczność, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5) K.p.a. wskazano informację o uzyskaniu przez Skarżącego na podstawie wydanej przez Dyrektora Oddziału Terenowego KOWR w S. decyzji z dnia 7 listopada 2017 r. – dopłaty z tytułu zużytego do siewu lub sadzenia materiału siewnego kategorii elitarny
lub kwalifikowany o wartości [...] zł (stanowiącej równowartość [...] euro). Dodatkowo organ I instancji ustalił, iż ww. pomoc stanowi pomoc de minimis
w rolnictwie udzieloną na podstawie rozporządzenia nr 1408/2013. Decyzja została doręczona skutecznie Skarżącemu w dniu 14 listopada 2017 r., czyli przed dniem wydania przez organ I instancji decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r.
Powyższa podstawa wznowienia postępowania potwierdziła się. Organ I instancji w toku postępowania prowadzonego po jego wznowieniu ustalił, że Skarżącemu przyznano dopłatę o wartości 2.737,44 na podstawie decyzji z dnia 7 listopada 2017 r., o czym poinformował go KOWR. Natomiast sam Skarżący poinformował organ
I instancji o uzyskaniu przez niego dopłat w latach 2015 i 2016 odpowiednio
na podstawie decyzji z dnia 14 lipca 2015 r. i 11 października 2016 r. Co istotne pomoc ta stanowiła pomoc de minimis, o której organ I instancji nie posiadał wiedzy na dzień wydania decyzji z 18 grudnia 2017 r. natomiast wiedzę w tym zakresie posiadał Skarżący - zarówno w dniu złożenia wniosku w rozpoznawanej sprawie jak i wydania
w niej pierwotnego rozstrzygnięcia. Pomimo obowiązku ujawnienia ww. informacji, Skarżący zataił ją w postepowaniu o przyznanie pomocy finansowej w związku
z powstaniem szkód w uprawach rolnych w 2017 r.
W odniesieniu zatem do przesłanki wznowienia, o której stanowi art. 145 § 1
pkt 5) K.p.a., Sąd uznał, że zasadnie przyjęły organy, że w rozpoznawanej sprawie przesłanka ta wystąpiła. Powołane powyżej informacje o uzyskanej przez Skarżącego pomocy de minimis należało zakwalifikować jako istotne dla sprawy nowe dowody, istniejące w dniu wydania rozstrzygnięcia i nie znane organowi w tej dacie.
Przechodząc zatem do kontroli legalności zaskarżonej decyzji w pozostałym zakresie, Sąd zauważa, że spór w niniejszej sprawie sprowadza się do odpowiedzi
na pytanie, czy w wypadku ubiegania się o pomoc, która przekracza limit [...] euro – przy uwzględnieniu przy jego wyliczeniu ww. wcześniej otrzymanych dopłat - możliwe jest uzyskanie pomocy w części nieprzekraczającej tego limitu, czy też, tak jak uznały organy, brak jest możliwości uzyskania pomocy, także w części nie przekraczającej tego limitu.
Zdaniem Skarżącego winien on otrzymać wnioskowane dopłaty do wysokości limitu [...] euro, z uwzględnieniem – przy wyliczeniu ww. limitu - dopłat uzyskanych w ww. wcześniejszym okresie. A zatem odmowie winna podlegać jedynie kwota stanowiąca nadwyżkę ww. limitu.
Zdaniem Sądu prawidłowe stanowisko prezentuje organ w zaskarżonej decyzji.
Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 87 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską (Dz. U. z 2004 r., nr 90, poz. 864; dalej: "TWE") z zastrzeżeniem innych postanowień przewidzianych w niniejszym Traktacie, wszelka pomoc przyznawana przez Państwo Członkowskie lub przy użyciu zasobów państwowych w jakiejkolwiek formie, która zakłóca lub grozi zakłóceniem konkurencji poprzez sprzyjanie niektórym przedsiębiorcom lub produkcji niektórych towarów, jest niezgodna ze wspólnym rynkiem w zakresie, w jakim wpływa na wymianę handlową między Państwami Członkowskimi. Podobny zapis zawiera art. 107 ust. 1 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej
(Dz. U. z 2004r., nr 90, poz. 864/2) - dalej: "TFUE".
Na mocy odrębnych przepisów unijnych ustalono wyjątki od powyższej zasady
i wskazano kiedy określona pomoc może zostać uznana za zgodną ze wspólnym rynkiem. W myśl pkt 6 i 7 preambuły rozporządzenia Rady (WE) Nr [...] z dnia
7 maja 1998 r. dotyczącego stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (Dz. Urz. UE L
z 14 maja 1998 r., nr 142 s. 1, ze. zm.) – dalej: "rozporządzenie nr 994/98" wskazano, że jest właściwym aby Komisja, przyjmując przepisy wyłączające kategorie pomocy
z obowiązku zgłoszenia przewidzianego w art. 93 ust 3 TWE, określiła cel pomocy, kategorie beneficjentów i progi ograniczające pomoc podlegającą wyłączeniu, zasady regulujące kumulację pomocy i warunki monitorowania w celu zapewnienia zgodności ze wspólnym rynkiem pomocy objętej niniejszym rozporządzeniem. Jest właściwym, aby umożliwić Komisji, przy przyjmowaniu przez nią przepisów wyłączających niektóre kategorie pomocy spod obowiązku zgłoszenia określonego w art. 93 ust. 3 Traktatu, dołączenie dalszych szczegółowych warunków w celu zapewnienia zgodności
ze wspólnym rynkiem pomocy objętej rozporządzeniem nr 994/98 (pkt 7).
Ponadto art. 2 ust. 1 rozporządzenia nr 994/98 stanowi, że Komisja może,
w drodze rozporządzenia przyjętego zgodnie z procedurą określoną w art. 8 niniejszego rozporządzenia, postanowić, że uwzględniając rozwój i funkcjonowanie wspólnego rynku, niektóre kategorie pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych
w art. 92 ust. 1 i w związku z tym zostają wyłączone z procedury zgłoszenia przewidzianej w art. 93 ust. 3, pod warunkiem że pomoc przyznana temu samemu przedsiębiorstwu w ciągu danego okresu nie przekroczy pewnej stałej wielkości. Przepis art. 93 ust. 3 TWE otrzymał na mocy artykułu 12 Traktatu z Amsterdamu zmieniającego Traktat o Unii Europejskiej, Traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nim akty (Dz.U. z 2004 r., nr 90, poz. 864/31) nową numerację, zgodnie z tabelą ekwiwalencyjną zamieszczoną w Załączniku do tego Traktatu, stanowiącym jego integralną część i tak art. 93 ust. 3 to art. 88 ust. 3, a art. 92 to odpowiednio art. 87, a art. 8 to art. 17 TWE.
Powyższe rozporządzenie zostało uchylone z dniem 14 października 2015 r. rozporządzeniem Rady (UE) 2015/1588 z dnia 13 lipca 2015 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do niektórych kategorii horyzontalnej pomocy państwa (Dz. U. UE. L. z 2015 r., nr [...], s. 1) – dalej: "rozporządzenie 2015/1588. Jednakże w motywie 4 i 7 preambuły znalazły się podobne zapisy jak w rozporządzeniu 994/98. W pkt 4 preambuły wskazano, że w dziedzinach,
w których Komisja posiada wystarczające doświadczenie w definiowaniu ogólnych kryteriów zgodności, powinna ona mieć możliwość stwierdzenia, za pomocą rozporządzeń, że niektóre określone kategorie pomocy są zgodne z rynkiem wewnętrznym na podstawie jednego lub większej liczby postanowień art. 107 ust. 2 i 3 TFUE i podlegają wyłączeniu z procedury określonej w jego art. 108 ust. 3. Natomiast
w pkt 7 wyjaśniono, że Komisja powinna mieć możliwość stwierdzenia,
że w określonych warunkach pomoc na rzecz małych i średnich przedsiębiorstw, pomoc na rzecz badań, rozwoju oraz innowacyjności, pomoc na rzecz ochrony środowiska, pomoc na rzecz zatrudnienia i szkolenia oraz pomoc zgodna z mapą zatwierdzoną przez Komisję dla każdego państwa członkowskiego w zakresie udzielenia pomocy regionalnej są zgodne z rynkiem wewnętrznym i nie podlegają wymogowi zgłoszenia.
Również art. 2 ust. 1 rozporządzenia 2015/1588 zawiera analogiczny zapis co art. 2
ust. 1 rozporządzenia 994/98 i stanowi, że Komisja może, w drodze rozporządzenia przyjętego zgodnie z procedurą określoną w art. 8 niniejszego rozporządzenia, postanowić, że uwzględniając rozwój i funkcjonowanie rynku wewnętrznego, niektóre kategorie pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 TFUE i w związku z tym zostają wyłączone z procedury zgłoszenia przewidzianej
w art. 108 ust. 3 TFUE, pod warunkiem że pomoc przyznana temu samemu przedsiębiorstwu w ciągu danego okresu nie przekroczy pewnej stałej wielkości. W myśl art. 9 zd. drugie rozporządzenia 2015/1588 odesłania do uchylonego rozporządzenia odczytuje się jako odesłania do niniejszego rozporządzenia, zgodnie z tabelą korelacji w Załączniku II.
Realizując delegację zamieszczoną w rozporządzeniu 994/98 Komisja wydała rozporządzenie nr 1408/2013.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1408/2013 uważa się, że środki pomocy nie spełniają wszystkich kryteriów określonych w art. 107 ust. 1 TFUE i dlatego
są zwolnione z wymogu zgłoszenia przewidzianego w art. 108 ust. 3 TFUE, jeżeli spełniają warunki określone w niniejszym rozporządzeniu. W ust. 2 art. 3 rozporządzenie nr 1408/2013 wskazano, że całkowita kwota pomocy de minimis przyznanej przez państwo członkowskie jednemu przedsiębiorstwu nie może przekroczyć [...] euro w okresie trzech lat podatkowych. Natomiast
art. 3 ust. 3 rozporządzenia 1408/2013 stanowi, że łączna kwota pomocy de minimis przyznanej w okresie trzech lat podatkowych przez państwo członkowskie przedsiębiorstwom prowadzącym działalność w zakresie podstawowej produkcji produktów rolnych nie może przekroczyć górnego limitu krajowego określonego
w Załączniku. Pomoc de minimis uznaje się za przyznaną w dniu, w którym uzyskuje
się prawo otrzymania takiej pomocy zgodnie z obowiązującym krajowym systemem prawnym, niezależnie od terminu wypłacenia pomocy de minimis temu przedsiębiorstwu (art. 3 ust. 4 rozporządzenia 1408/2013).
Dodatkowo wyjaśniono, w art. 3 ust. 7 rozporządzenia 1408/2013, że jeżeli
z powodu udzielenia nowej pomocy de minimis pułap określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3, zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może
być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia. Zgodnie natomiast z art. 6 ust. 3 rozporządzenia 1408/2013 Państwo członkowskie przyznaje nową pomoc de minimis zgodnie z niniejszym rozporządzeniem dopiero po upewnieniu się, że nie podniesie ona całkowitej kwoty pomocy de minimis przyznanej danemu przedsiębiorstwu do poziomu przekraczającego pułap określony w art. 3 ust. 2 i górny limit krajowy, o którym mowa
w art. 3 ust. 3, oraz że wszystkie warunki określone w niniejszym rozporządzeniu
są przestrzegane. Sąd podkreśla, że brzmienie ww. przepisów - w spornym zakresie - zostało utrzymane również mocą rozporządzenia Komisji (UE) 2019/316 z dnia
21 lutego 2019 r. zmieniającego rozporządzenie (UE) nr 1408/2013 w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
de minimis w sektorze rolnym.
Sąd wyjaśnia ponadto, że oprócz przepisów unijnych mających zastosowanie
w sprawie, także ustawodawca krajowy doprecyzował przepisy dotyczące wnioskowanej przez Skarżącego pomocy.
Zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia
2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu i sposobu realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Agencja udziela pomocy finansowej
na realizację innych zadań wynikających z polityki państwa w zakresie rolnictwa
i rozwoju wsi, o której mowa w § 2 ust. 1 pkt 6, dla producentów rolnych, którym został nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, w których gospodarstwach rolnych lub działach specjalnych produkcji rolnej powstały szkody w wysokości co najmniej 70% danej uprawy na powierzchni występowania tej uprawy lub szkody powstały na powierzchni co najmniej 70% upraw
w szklarniach i tunelach foliowych, spowodowane wystąpieniem niekorzystnych zjawisk atmosferycznych, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 3.
Stosownie do treści § 13 ust. 2 ww. rozporządzenia pomoc, o której mowa
w ust. 1, jest udzielana do wysokości równowartości w złotych [...] euro ustalanej zgodnie z art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Natomiast na podstawie § 13 ust. 3 pkt. 1 tegoż rozporządzenia pomoc jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia
nr 1408/2013 oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej. Sąd przypomina zatem, że zgodnie z powyżej już przytoczonym art. 3 ust. 7 rozporządzenia Komisji (UE) 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy
de minimis w sektorze rolnym jeżeli z powodu udzielenia nowej pomocy pułapy określony w ust. 2 lub górny limit krajowy, o którym mowa w ust. 3 (15 000 euro), zostałby przekroczony, nowa pomoc nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia.
Po przedstawieniu podstaw prawnych mających zastosowanie w sprawie
w pierwszej kolejności należy podkreślić, że bezzasadny jest zatem zarzut Skarżącego wskazujący, iż winien on otrzymać pomoc de minimis (dopłaty) do kwoty nieprzekraczającej [...] euro, a jedynie odmowie winna podlegać kwota przekraczająca limit pomocy, tj. kwota dotychczas otrzymanej pomocy de minimis.
W tym miejscu należy zaznaczyć, że w wypadku złożenia wniosku o przyznanie pomocy, gdzie łączna kwota pomocy przekracza pułap [...] euro taka pomoc
nie mogłaby zostać udzielona nawet do wysokości nieprzekraczającej tego pułapu. Powyższe wynika wprost z treści cytowanego wyżej art. 3 ust 7 rozporządzenia 1408/2013, który jednoznacznie wskazuje, że w wypadku ustalenia, iż limit pomocy zostałby przekroczony, to nowej pomocy nie udziela się. Zapis w tym przepisie jest jednoznaczny. Gdyby normodawca unijny chciał objąć nową pomocą część pomocy nieprzekraczającej limit [...] euro, to wówczas dokonał by stosownego zapisu
np. poprzez wskazanie, że pomoc taką udziela się do kwoty limitu, czego jednak
nie uczynił. Przeciwnie, rzeczone rozporządzenie 1408/2013 nie przewiduje możliwości redukcji wsparcia do wysokości nieprzekraczającej przysługującego producentowi rolnemu limitu [...] euro.
Co więcej powyższa wykładnia zgodna jest również z wykładnią historyczną, gdyż poprzednio obowiązujący art. 3 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1535/2007 z dnia 20 grudnia 2007r. w sprawie zastosowania art. 87 i 88 Traktatu WE
w odniesieniu do pomocy de minimis w sektorze produkcji rolnej (Dz.U. UE L z 2007 r., nr 337, s. 35, ze zm.) – dalej: "rozporządzenie nr 1535/2007" zawierał m.in. następujący zapis cyt. "Jeśli łączna kwota pomocy przewidziana w ramach środka pomocy przekracza pułap, o którym mowa w akapicie pierwszym, nie może ona być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia, nawet w odniesieniu do części pomocy nieprzekraczającej tego pułapu. W takim przypadku nie można ubiegać się o objęcie zakresem niniejszego rozporządzenia w odniesieniu do tego rodzaju środka pomocy, ani w chwili przyznania takiej pomocy ani później". Termin "nie może być objęta przepisami niniejszego rozporządzenia" należy interpretować w kontekście art. 3 ust. 1 rozporządzenia 1535/2007 (jak i rozporządzenia 1408/2013) i w konsekwencji należałoby uznać taką pomoc za spełniającą wszystkie kryteria określone
w art. 87 ust. 1 Traktatu (art. 107 TFUE) i tym samym pomoc taka musiałaby zostać zgłoszona na mocy art. 88 ust. 3 Traktatu (art. 108 TFUE). Dlatego w wypadku złożenia wniosku o pomoc, której łączna kwota przekracza [...] euro (tak jak w sprawie),
to organy prawidłowo odmówiły udzielenia takiej pomocy w całości.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, w ocenie Sądu, organy ARiMR dokonały prawidłowej wykładni ww. przepisów prawa materialnego jak i dokonały prawidłowej ich subsumpcji w niespornych w istocie okolicznościach faktycznych.
W ocenie Sądu, w obecnie obowiązującym stanie prawnym, brak bowiem możliwości udzielenia jakiejkolwiek pomocy, w wypadku złożenia nowego wniosku, który łącznie
z już udzieloną pomocą przekraczałby ustalony limit [...] euro.
Sąd zauważa na marginesie, że Strona swoim wnioskiem zakreśliła ramy postępowania i organ miał obowiązek rozpoznać ten wniosek w zakresie całości żądania. Skarżący nie wykazał się przezornością i nie obliczył przysługującej mu pomocy, gdyby to bowiem uczynił nie objąłby wnioskiem takiej jak w sprawie powierzchni gruntów. Skarżący składając wniosek w rozpoznawanej sprawie, wbrew obowiązkowi, nie ujawnił ponadto organom ARiMR informacji o wszystkich wcześniej już otrzymanych płatnościach de minimis. Takie właśnie działanie Skarżącego umożliwiło wzruszenie wcześniej wydanej, ostatecznej decyzji w przedmiocie przyznania Skarżącemu wnioskowanej pomocy.
Sąd podkreśla ponadto, że ewentualny błąd organów ARiMR w rozpoznawanej sprawie, mogący skutkować zwrotem płatności przez Skarżącego w całości lub części, winien zostać rozważony przez organy ARiMR w kontekście potencjalnego braku obowiązku zwrotu (w całości lub części) przez Skarżącego wypłaconej płatności
na mocy ww. ostatecznej decyzji.
Mając powyższe na względzie, prawidłowo organy uznały, że w sprawie zaszły podstawy do uchylenia ww. ostatecznej decyzji z dnia 18 grudnia 2017 r. i odmowy Skarżącemu przyznania wnioskowanej płatności.
Przytoczone w sprawie orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne
pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.