II SA/Ke 464/22

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Krzysztof Armański (spr.), po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H. D. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie skargi I. oddala skargę; II. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata M. G. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASADNIENIE Postanowieniem z [...] nr [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, działając na podstawie art. 134 w związku z art. 127 § 3 i art. 129 § 1 i 2 K.p.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której stroną jest H. D. W uzasadnieniu organ wskazał, że jego decyzja z [...] nr [...], w której zawarto prawidłowe pouczenie o prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 K.p.a., została doręczona H. D. 6 lipca 2022 r. – co wynika z elektronicznego potwierdzenia odbioru znajdującego się w aktach sprawy. Pismem z 29 lipca 2022 r. (data nadania) strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zakończonej wydaniem ww. decyzji z [...]. Tym samym wniosek ten został złożony z uchybieniem ustawowego terminu. Ponadto, strona nie wystąpiła z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Skargę na ww. postanowienie z [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach H. D. podnosząc, że nie zgadza się z jego treścią. W piśmie procesowym z 21 listopada 2022 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego przytoczył art. 58 § 1 i 2 K.p.a., argumentując że strona wraz z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy złożyła 22 sierpnia 2022 r. wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Mając na uwadze powyższe pełnomocnik skarżącego wniósł o: - przywrócenie terminu i ponowne rozpoznanie sprawy zakończonej wydaniem ww. decyzji; - zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] (k. 141 akt administracyjnych), stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której wydano decyzję z [...] o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (k. 136 akt administracyjnych). Zgodnie z treścią art. 127 § 3 K.p.a. od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym przez ministra należy rozumieć organy wymienione w art. 5 § 2 pkt 4 K.p.a.: Prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych organów administracji rządowej podległych albo podporządkowanych Prezesowi Rady Ministrów lub właściwego ministra bądź przez nich nadzorowanych, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Do wniosku, o jakim mowa w art. 127 § 3 K.p.a. stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Należy przy tym wskazać, że w myśl art. 129 § 2 K.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Jednocześnie art. 134 K.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W niniejszej sprawie decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...], co do której skarżący zwrócił się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, została doręczona stronie w trybie art. 39 § 3 pkt 1 K.p.a. – 6 lipca 2022 r., co znajduje potwierdzenie w dokumencie elektronicznym, wygenerowanym z systemu Poczty Polskiej (k. 137 akt administracyjnych). Jak wynika z ww. przepisu w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1 i § 2 pkt 1, organ administracji publicznej doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 896 i 1933), tj. przesyłką pocztową przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru. Skoro doręczenie decyzji, zawierającej prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (14 dni od dnia doręczenia), nastąpiło 6 lipca 2022 r., to termin do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy upłynął skarżącemu 20 lipca 2022 r. Tymczasem skarżący nadał wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy dopiero 29 lipca 2022 r. (k. 138 akt administracyjnych), a zatem z dziewięciodniowym uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 127 § 3 w zw. z art. 129 § 2 K.p.a. W tych okolicznościach stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że w sprawie zaistniały przesłanki – zgodnie z art. 134 w zw. z art. 127 § 3 i art. 129 § 2 K.p.a. – nakazujące stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jest prawidłowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, podzielony przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że przepis art. 134 K.p.a. należy odczytywać jako obowiązek stwierdzenia przez organ, w drodze postanowienia, uchybienia terminu do wniesienia odwołania, jeżeli w wyniku formalnej kontroli wstępnej organ stwierdzi przesłanki do wydania takiego aktu. Postanowienie to jest zatem rozstrzygnięciem formalnym. Ocena zgodności z prawem omawianego rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 sierpnia 2018 r., sygn. akt II SA/Gd 392/18, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zamyka się droga do merytorycznego rozpoznania tego środka. Fakt stwierdzenia zaistnienia takiej okoliczności, jak uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wiąże organ administracji. Organ nie ma w tym zakresie żadnego luzu decyzyjnego. Zauważyć przy tym trzeba, że rozpoznanie odwołania bądź wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionych z uchybieniem terminu, stanowiłoby rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., gdyż oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która korzysta na podstawie art. 16 § 1 K.p.a. z ochrony trwałości (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 4 października 2018 r., sygn. akt II SA/Sz 703/18, Lex nr 2568249). Odrębną kwestią, która – wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącego zawartemu w piśmie z dnia 21 listopada 2022 r. – nie podlegała rozpoznaniu w niniejszej sprawie, było zagadnienie związane z ewentualnym przywróceniem terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jak wynika z akt postępowania, skarżący złożył taki wniosek w dniu 23 sierpnia 2022 r. (a więc już po wydaniu i doręczeniu zaskarżonego postanowienia) i został on rozpoznany negatywnie przez organ postanowieniem z dnia [...] (k. 148-149). Jak wynika z ustaleń Sądu (por. notatka z dnia 28 listopada 2022 r. – k. 19) postanowienie to zostało odebrane przez H. D. w dniu 9 września 2022 r. i nie zostało zaskarżone (mimo pouczenia o takim prawie). Orzeczenie to podlegało zatem odrębnemu zaskarżeniu, lecz skarżący z takiego prawa nie skorzystał. To w tamtym postępowaniu podlegałyby natomiast ocenie kwestie związane z możliwością przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W niniejszym przypadku zaś kognicja Sądu ogranicza się wyłącznie do badania prawidłowości postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do złożenia takiego wniosku. Skoro zatem podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w pkt I sentencji wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kwoty 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 18).