I ACa 534/17

<p>Sygn. akt I ACa 534/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p> Dnia 13 grudnia 2017 r.</p> <p>Sąd Apelacyjny w Białymstoku I Wydział Cywilny</p> <p>w składzie:</p> <table> <colgroup> <col width="164"/> <col width="22"/> <col width="438"/> </colgroup> <tr> <td> <p>Przewodniczący</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SSA Jarosław Marek Kamiński</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Sędziowie</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>SA Elżbieta Bieńkowska (spr.)</p> <p>SO del. Grażyna Wołosowicz</p> </td> </tr> <tr> <td> <p>Protokolant</p> </td> <td> <p>:</p> </td> <td> <p>Łukasz Patejuk</p> </td> </tr> </table> <p>po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. w Białymstoku</p> <p>na rozprawie</p> <p>sprawy z powództwa <strong> <!-- --> <span class="anon-block">Z. W.</span> </strong> </p> <p>przeciwko <strong> <!-- --> <span class="anon-block">J. N.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o zapłatę</strong> </p> <p>na skutek apelacji pozwanego</p> <p>od wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie</p> <p>z dnia 21 kwietnia 2017 r. sygn. akt V GC 230/15</p> <p>I.  <strong> <!-- -->oddala apelację; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od pozwanego na rzecz powoda 4050 złotych tytułem zwrotu kosztów instancji odwoławczej. </strong> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">(...)</span> <br/> </em> </p> <p> <strong> <!-- -->Sygn. akt. I ACa 534/17 </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Powód <span class="anon-block">Z. W.</span> wniósł o zasądzenie od pozwanego <span class="anon-block">J. N.</span> kwoty 88.724,78 zł z ustawowymi odsetkami od 24 września 2015 roku oraz kosztami procesu.</p> <p>W uzasadnieniu swojego stanowiska powód podał, że zawarł z pozwanym umowę o wykonanie robót budowlanych, określonych w punktach 1-5 harmonogramu rzeczowo-finansowego sporządzonego w oparciu o projekt budowlany. Wynagrodzenie z tytułu wykonania tych robót strony określiły na poziomie 59.100 zł netto. Ponadto powód wykonał roboty dodatkowe, które wycenił na 23.052,57 zł netto. Mimo wykonania powyższych robót pozwany nie zapłacił wynagrodzenia.</p> <p>Pozwany <span class="anon-block">J. N.</span> wniósł o oddalenie powództwa, twierdząc na stanowisku, że z powodem nie łączyła go żadna umowa.</p> <p>Sąd Okręgowy ustalił, że inwestorem robót będących przedmiotem niniejszego postępowania była <span class="anon-block">(...)</span>w <span class="anon-block">G.</span>. Wykonawcą robót był zaś pozwany. Powód był natomiast podwykonawcą pozwanego w części robót.</p> <p>Dalej Sąd ustalił, że strony zawarły ustną umowę na podstawie, której powód zobowiązał się do wykonania poniżej wymienionych robót w przebudowie budynku mieszkalnego w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ul. (...)</span>:</p> <p>1)  dokopanie ręczne pod ławy + chudy beton pod ławy o wartości 6.000 zł netto;</p> <p>2)  ławy i stopy fundamentowe o wartości 37.800 zł netto;</p> <p>3)  izolacja ław fundamentowych o wartości 8.100 zł netto;</p> <p>4)  zasypanie przestrzeni między ławami o wartości 3.700 zł netto;</p> <p>5)  położenie chudego betony pod posadzki piwnic o wartości 3.500 zł netto.</p> <p>Pozwany wykonał ponadto dodatkowe roboty polegające na pogłębieniu warstwy betonu chudego pod posadzką piwnicy o grubości 5 cm o wartości 1.293,59 zł brutto.</p> <p>Powód wykonał zlecone roboty budowlane. Te zaś zostały odebrane przez inwestora.</p> <p>Sąd ustalił, że za wykonane prace powód nie otrzymywał od pozwanego wynagrodzenia. Pozwany nie otrzymał wynagrodzenia od inwestora, w związku z czym toczy się postępowanie przed Sądem Okręgowym Gdańsku z powództwa pozwanego przeciwko inwestorowi.</p> <p>W tym stanie faktycznym Sąd uznał, że żądanie powoda jest uzasadnione do kwoty 65.121,59 zł.</p> <p>Sąd podkreślił, że strony zawierając umowę nie dochowały formy przewidzianej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 648;art. 648 § 1)">art. 648 § 1 k.c.</a> Przytoczył jednak szereg argumentów świadczących o tym, że do zawarcia ustnej umowy rzeczywiście doszło. Dał przy tym wiarę zeznaniom powoda przesłuchanego w charakterze strony, który stwierdził, że do porozumienia ustnego między stronami doszło w trakcie spotkania 12 sierpnia 2015 r. Na nim to też określono zakres robót. Następnie Sąd wskazał na zeznania pozwanego, który mimo początkowego zaprzeczania istnieniu zobowiązania w końcowej części swoich zeznań, jakby zapominając o swojej linii obrony, wypowiada się na temat robót wykonywanych przez powoda, ich ilości i jakości, korzystania przez powoda ze sprzętu ciężkiego pozwanego. Za istotne Sąd Okręgowy uznał fakt, że świadek <span class="anon-block">R. P.</span> zdecydowanie zaprzeczał, aby był stroną umowy z pozwanym, twierdząc przy tym, że to powód był stroną umowy z pozwanym. Jego rola sprowadzała się zaś do funkcji koordynatora prac powoda, przekazywania informacji między stronami – komunikowania się miedzy stronami, o czym świadczą informacje mailowe. Na polecenie powoda tworzył pisma i wysyłał je ze swojej skrzynki mailowej do pozwanego, przesyłając je także do wiadomości na skrzynkę <span class="anon-block">M. W.</span>.</p> <p>Sąd zwrócił również uwagę, że pozwany w korespondencji z 10 września 2015 r. bezpośrednio zwrócił się do powoda o dostarczenie dokumentów odbiorowych oraz żądał usunięcia usterek do usunięcia, wskazanych przez inwestora, a nie do <span class="anon-block">R. P.</span>, który według niego miał być stroną umowy. To zaś zdaniem Sądu Okręgowego jednoznacznie przemawia za tym, że to powód był stroną umowy. To samo dotyczy korespondencji z 11 września 2015 r. Natomiast w piśmie z 1 września 2015 r. <span class="anon-block">R. P.</span> informując o zakończeniu robót, zawarł informację, że zgłaszającym jest <span class="anon-block">(...)</span> <em> <!-- --> . </em> </p> <p>Sąd Okręgowy podkreślił, że również w protokole odbioru robót (k.16) wyraźnie określono strony zobowiązania.</p> <p>Powyższe zdaniem Sądu I instancji świadczy, że między stronami doszło do zawarcia umowy, przedmiotem której było wykonanie przez powoda robót określonych w pkt 1-5 harmonogramu. Te zaś zostały faktycznie wykonane, o czym świadczy odebrane ich przez inwestora. Co też sam inwestor potwierdził. To zaś w ocenie Sądu nie pozwalało na przyjęcie, że powód był jedynie podwykonawcą <span class="anon-block">R. P.</span>. Pozwany nie przedstawił przy tym dowodów na to, że <span class="anon-block">R. P.</span> wykonywał jakiekolwiek roboty na tej inwestycji i był czynnie zaangażowany w proces budowy.</p> <p>Sąd Okręgowy zauważył, że przed rozpoczęciem robót istniały próby zawarcia umowy między pozwanym, a <span class="anon-block">R. P.</span> o czym świadczyć może treść korespondencji (np. k.13), jednakże Sąd uznał, że pozostały materiał dowodowy nie wskazuje, aby faktycznie doszło to do skutku.</p> <p>Za niezgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego Sąd uznał natomiast, że powód samoistnie pojawił się budowie budynku i bez jakiegokolwiek zlecenia i zezwolenia samowolnie wykonywał roboty budowlane.</p> <p>Odnosząc się do wysokości wynagrodzenia za wykonane roboty Sąd Okręgowy podkreślił, że zdaniem pozwanego roboty zostały wykonanie wadliwie i niepełnym zakresie. Nie kwestionował on natomiast wynagrodzenia zawartego w harmonogramie. Na harmonogram powoływał się również <span class="anon-block">R. P.</span> zgłaszając odbiór robót 1 września 2015 r. To zdaniem Sądu pozwala na ustalenie tego wynagrodzenia na poziomie 59.100 zł netto.</p> <p>Odnosząc się do dochodzonej kwoty za roboty dodatkowe Sąd I instancji uznał, kierując się opinią biegłego, że jedyną udokumentowaną robotą dodatkową było pogrubienie warstwy chudego betonu, a wartość tych prac wycenił na 1 293,59 zł. Z uwagi na brak wystarczających dowodów biegły nie miał możliwości wypowiedzieć się, czy pozostałe roboty dodatkowe zostały wykonane.</p> <p>Zdaniem Sądu brak inicjatywy dowodowej powoda nie pozwalała na dokonanie szerszych ustaleń.</p> <p>W konsekwencji Sąd uznał roszczenie powoda za usprawiedliwione do kwoty 65.121,59 zł, na którą składa się kwota 59.100 zł z VAT oraz kwoty 1.293,59 zł.</p> <p>Następnie Sąd odniósł się do podniesionego w toku postępowania zarzutu potrącenia, na które składała się kwota 11.671,52 zł z tytułu wykonania przez pozwanego robót poprawkowych po pracach powoda oraz 3.387,42 zł z tytułem wynagrodzenia za bezumowne używanie przez powoda jego sprzętu budowlanego. W ocenie Sądu pierwsza z kwot nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na to, że roboty wykonane przez powoda zostały odebrane w całości przez inwestora. W treści protokołu odbioru wynika, że zostały one wykonane zgodnie z zamówieniem. Pozwany natomiast nie wykazał, że wykonał prace poprawkowe dotyczące usterek wskazanych w tym protokole. Nie udowodnił też, że wartość ewentualnych robót poprawkowych miała wynieść 11.671,52 zł. Wskazana przez pozwanego kwota, z uwagi na fakt, że zgłoszono drobne usterki w ocenie Sądu jest zawyżona i brak było możliwości jej weryfikacji.</p> <p>Odnosząc się do kwestii bezumownego używania przez powoda sprzętu budowlanego Sąd I instancji zauważył, że na tę okoliczność nie przedstawiono żadnych dowodów, co też uniemożliwiało uznanie zarzutu potrącenia w tym zakresie.</p> <p>Wyrok zapadł w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 k.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu Sąd I instancji według zasady zawartej w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a>, dokonując ich stosunkowego rozdzielenia, stosownie do wyniku procesu.</p> <p>Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wywiódł pozwany. Zaskarżył go w części uwzględniającej powództwo i w zakresie postanowień obejmujących koszty sądowe i koszty procesu. Zarzucił Sądowi naruszenie:</p> <p>1)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 258)">art. 258 k.p.c.</a>, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 299)">299 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 648;art. 648 § 1)">art. 648 § 1 k.c.</a> i <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 1)">art. 74 § 1 k.c.</a> - poprzez przeprowadzenie dowodów z zeznań stron i świadka <span class="anon-block">R. P.</span> na okoliczność zawarcia ustnej umowy o roboty budowlane pomiędzy stronami, pomimo tego, iż forma pisemna tej umowy jest zastrzeżona dla celów dowodowych, a przez to przeprowadzenie tych dowodów na fakt dokonania czynności (zawarcia umowy) jest w sporze niedopuszczalny;</p> <p>2)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a>, poprzez nie ustalenie w opisie stanu faktycznego sprawy wszystkich faktów o istotnym znaczeniu, co spowodowało sprzeczność tego opisu z materiałem dowodowym; brak wskazania dlaczego dużej ilości dowodów wskazanych przez pozwanego Sąd odmówił wiarygodności,</p> <p>3)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a>, poprzez brak wskazania biegłemu, aby jego opinia obejmowała również ocenę twierdzeń i dowodów wynikających z zarzutów pozwanego;</p> <p>4)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 72;art. 72 § 1)">art. 72 § 1 k.c.</a> poprzez jego niezastosowanie i błędne przyjęcie, iż doszło do zawarcia pomiędzy powodem a pozwanym ustnej umowy o roboty budowlane, pomimo tego że negocjacje pomiędzy stronami nie zostały zakończone i strony nie osiągnęły porozumienia co do postanowień będących przedmiotem negocjacji,</p> <p>5)  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 647)">art. 647 k.c.</a> poprzez jego błędne zastosowanie i oparcie orzeczenia na ustaleniu, iż strony zawarły ustną umowę o roboty budowlane,</p> <p>6)  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 100)">art. 100 k.p.c.</a> poprzez błędne orzeczenie o kosztach postępowania, tj. nie dokonanie ich stosunkowego rozdzielenia.</p> <p>Pozwany zarzucił również ewentualnie naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> - poprzez sprzeczność ustaleń faktycznych z materiałem dowodowym i błędne przyjęcie, że: powód wykonał cały zakres robót wynikający z projektu, roboty te były wykonane bez wad, pozwany nie poniósł szkody w związku z koniecznością usuwania usterek w robotach wykonanych przez powoda.</p> <p>W oparciu o powyższe zarzuty pozwany wniósł o zmianę o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji z uwzględnieniem kosztów procesu w II instancji.</p> <p>Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu odwoławczym.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie. </strong> </p> <p>Ustosunkowując się do poszczególnych zarzutów należy na wstępie wskazać, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, zgodnie z którym zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> może być usprawiedliwiony jedynie w wyjątkowych okolicznościach, tj. tylko wówczas, gdy treść uzasadnienia orzeczenia sądu pierwszej instancji całkowicie uniemożliwia odtworzenie toku rozumowania sądu lub w przypadku zastosowania prawa materialnego do niedostatecznie jasno ustalonego stanu faktycznego (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 10.01.2013 r., III APa 63/12 i wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 24.01.2013 r., I ACa 1075/12). W sprawie niniejszej tego typu wyjątkowe okoliczności nie występują, bowiem zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia tok rozumowania Sądu nie budzi wątpliwości i poddaje się kontroli instancyjnej.</p> <p>Następnie wskazać należy, że Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne Sądu Okręgowego, jako że znajdują one oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Sąd Apelacyjny aprobuje także wyprowadzone na ich podstawie wnioski oraz ocenę prawną .</p> <p>Sąd Apelacyjny, podobnie jak uczynił to Sąd Okręgowy, stoi na stanowisku, że strony niniejszego sporu zawarły umowę o roboty budowlane. Pozwany, kwestionując fakt jej zawarcia, wskazał na treść <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 1)">art. 74 § 1 k.c.</a>, który stanowi, że zastrzeżenie formy pisemnej, dokumentowej albo elektronicznej bez rygoru nieważności ma ten skutek, że w razie niezachowania zastrzeżonej formy nie jest w sporze dopuszczalny dowód z zeznań świadków lub z przesłuchania stron na fakt dokonania czynności. Jego zdaniem niedopuszczalne na tę okoliczność było przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka <span class="anon-block">R. P.</span> oraz z zeznań stron. Wskazać jednak należy, że <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 k.c.</a> przewiduje szereg wyjątków uchylających powyższe ograniczenie dowodowe. Mimo niezachowania przy dokonywaniu czynności prawnej formy pisemnej zastrzeżonej pod rygorem ograniczeń dowodowych, właściwe dla tej sankcji ograniczenia nie powstają w przypadkach, gdy obie strony czynności prawnej wyrażą zgodę na przeprowadzenie jednego z dowodów, o których mowa w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74)">art. 74 k.c.</a>, jeżeli przeprowadzenia takiego dowodu żąda konsument w sporze z przedsiębiorcą albo fakt dokonania czynności prawnej jest uprawdopodobniony za pomocą dokumentu (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 2)">art. 74 § 2 k.c.</a>). Ponadto, co jest istotne dla niniejszej sprawy, ograniczenia dowodowego nie stosuje się do czynności prawnych w stosunkach między przedsiębiorcami (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 4)">art. 74 § 4 k.c.</a>). Już zatem z samego faktu, że obie strony są przedsiębiorcami należy przyjąć, że zarzut przeprowadzenia dowodu z zeznań świadka i stron na okoliczność zawarcia umowy z naruszeniem <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 74;art. 74 § 1)">art. 74 § 1 k.c.</a> jest bezzasadny. Zauważyć nadto należy, że do akt sprawy zostały dokumenty uprawdopodabniające dokonanie przez strony takiej czynności prawnej. Część z nich powołał Sąd Okręgowy. Są to przede wszystkim niekwestionowane przez strony wiadomość e-mail skierowane do pozwanego w dniu 10 i 11 września 2015 r. Warto przypomnieć, że to w nich pozwany zlecił powodowi dostarczenie dokumentów odbiorowych, a także usunięcie usterek wynikających z protokołu odbioru robót z 9 września 2015 r. dokonanego przez inwestora.</p> <p>Trafnie Sąd Okręgowy uznał za wiarygodne zeznania świadka <span class="anon-block">R. P.</span>. Twierdził on, że nie zawarł umowy z pozwanym, a jedynie pełnił funkcję koordynatora prac u powoda. Do jego zadań należało również kontaktowanie się z pozwanym w sprawie wykonywanych prac. Zauważyć należy, że pozwany wykazuje się niekonsekwencją we wskazywaniu stron umowy. Poza wcześniej wymienionymi przykładami, w aktach sprawy znajduje się pismo z 24 września 2015 r., w którym to pozwany wskazuje jako podwykonawcę <span class="anon-block">R. P.</span>. W piśmie tym między innymi ostrzega go przed możliwością naliczania kar umownych w wysokości 0,5 % dziennie. Zestawiając ten dokument z pozostałym materiałem dowodowym zauważyć należy, że z jednej strony skierowany był on do <span class="anon-block">R. P.</span>, który przesłuchany w charakterze świadka stanowczo zaprzeczył, aby to on zawierał umowę o roboty budowlane z pozwanym. Z drugiej zaś strony pozwany powołuje się na zapis o karach umownych, który wartością odpowiada zawartemu w projekcie umowy przedstawionym przez powoda. Nadto pozwany w okresie realizacji robót budowlanych nie sprzeciwiał się obecności pracowników pozwanego na terenie budowy i korzystanie przez nich z należącego do niego sprzętu budowlanego.</p> <p>W konsekwencji, Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku, że pozwany zawarł z powodem umowę o roboty budowlane dotyczące budynku mieszkalnego wielorodzinnego w <span class="anon-block">P.</span> przy <span class="anon-block">ulicy (...)</span> na <span class="anon-block">działkach nr (...)</span>. Okoliczności świadczą, że zakres prac i wynagrodzenie były zgodne z przesłanym przez pozwanego „harmonogramem rzeczowo-finansowo-terminowym realizacji budynku mieszkalnego w <span class="anon-block">P.</span> <span class="anon-block">ul. (...)</span> <span class="anon-block">działka (...)</span>”( k. 11).</p> <p>Sąd Apelacyjny nie ma również wątpliwości, że wszystkie prace zostały wykonane. Zauważyć należy, że choć protokół odbioru robót z dnia 9 września 2015 r., miał charakter jednostronny, to przesądza o dokonaniu przez strony odbioru robót. W jego treści wyraźnie wskazano jakie prace zostały wykonane. Te zaś tego samego dnia zostały odebrane przez inwestora od pozwanego wykonawcy. W dokumencie tym inwestor wskazał, że po dokonaniu oględzin wykonanych robót stwierdzono, że zostały one wykonane zgodnie z zamówieniem. Dokument ten potwierdza zatem, że przedmiot umowy został wykonany i był jedynie dotknięty usterkami, a nie brakami w zakresie objętym przedmiotem umowy. Zatem ewentualne zastrzeżenia mogły dotyczyć jakości wykonanych prac wchodzących w zakres umowy, a nie tego, że umowa nie została wykonana w całości.</p> <p>Pozostając w kręgu zarzutów naruszenia prawa procesowego stwierdzić należy, że nie jest zasadny również zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>, a więc normy zakreślającej sądowi granice oceny zebranego materiału dowodowego. Dla skuteczności tego zarzutu nie wystarcza stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącej odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności pozwany powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłusznie im je przyznając (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2001 roku, IV CKN 970/00, LEX nr 52753). Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a>) i musi się ostać, choćby w równym stopniu - na podstawie tego materiału dowodowego - można było wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo - wbrew zasadom doświadczenia życiowego - nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 roku, II CKN 817/00, LEX nr 56906).</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego pozwany w sporządzonej apelacji skupia się jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystniejszych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, oceny materiału dowodowego. Wskazać przy tym należy, iż Sąd I instancji miał obowiązek wyprowadzenia z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków logicznie prawidłowych. Reguła ta, współokreślająca granice swobodnej oceny dowodów, nie będzie zachowana jedynie wtedy, gdy wnioski wyprowadzone przez Sąd przy ocenie dowodów nie układają się w logiczną całość, zgodną z doświadczeniem życiowym, lecz pozostają ze sobą w sprzeczności, a także gdy nie istnieje logiczne powiązanie wniosków z zebranym w sprawie materiałem dowodowym (zob. wyrok SN z dnia 9 grudnia 2009 r., IV CSK 290/09).</p> <p>W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd Okręgowy przeprowadził analizę każdego z przedłożonych dowodów, dokonując konfrontacji ich treści oraz zwracając przy tym uwagę dlaczego uznał, że umowa została zawarta nie z <span class="anon-block">R. P.</span>, a z powodem. Niekorzystna dla skarżącego ocena dowodów i powzięcie przez Sąd Okręgowych odmiennych ocen niż te, które obejmowało stanowisko procesowe pozwanego, nie może w tej sytuacji uzasadniać uznania, że zawarcie umowy nie miało miejsca.</p> <p>W rezultacie powód w wyniku wykonania ciążącego na nim zobowiązania mógł żądać za wykonaną pracę umówionego wynagrodzenia zgodnego z znajdującym się w aktach sprawy harmonogramem pkt. 1 -5. Do kwoty 59.100 zł powiększonej o podatek od towarów i usług należy doliczyć kwotę 1.293,59 zł jako wynagrodzenie za jedyne udowodnione przez powoda wykonane roboty dodatkowe. Jak wynika z opinii biegłego <span class="anon-block">H. Ł.</span>, jedyną udokumentowaną robotą dodatkową jest pogrubienie warstwy chudego betonu pod posadzką piwnicy o 5 cm.</p> <p>W przypadku żądania wynagrodzenia za wykonanie robót dodatkowych, z uwagi na brak jakiejkolwiek umowy stron w tym zakresie, podstawę materialną żądania stanowią przepisy dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie z założeniami instytucji bezpodstawnego wzbogacenia, <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> wskazuje cztery ogólne przesłanki powstania roszczenia z tego tytułu. Są nimi: wzbogacenie jednego podmiotu, zubożenie drugiego podmiotu, związek między wzbogaceniem a zubożeniem oraz bezpodstawność wzbogacenia. Ciężar ich wykazania na zasadach ogólnych (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>) spoczywa na osobie zubożonej. Zatem w sytuacji, gdy w sprawie zostało wykazane wykonanie robót dodatkowych, nie objętych umowom stron, to żądanie powoda w tym zakresie jest uzasadnione w świetle przepisu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 k.c.</a> Pozwany w żaden sposób nie wykazał, że wykonanie tych prac mieściło się w zakresie umowy stron i przewidzianym za jej realizację wynagrodzeniu. Tym samym więc w tym zakresie pozwany został bezpodstawnie wzbogacony kosztem powoda.</p> <p>Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu Okręgowego, , iż pozwany nie wykazał, samodzielnego wykonania prac poprawkowych w zakresie robót wykonanych przez powoda o wartości 11.671,52 zł. Pozwany skutecznie nie zakwestionował tych ustaleń w treści apelacji. Pozwany, po sporządzeniu w dniu 9 września 2015 r. wraz z inwestorem, protokołu odbioru robót, wezwał powoda do usunięcia opisanych tam usterek pozwanego. Brak jest w aktach sprawy wiarygodnych dowodów świadczących o tym, że to pozwany a nie powód usunął usterki. Tego braku nie można było uzupełnić poprzez poszerzenie tezy dowodowej opinii <span class="anon-block">H. Ł.</span>. Pamiętać bowiem należy, że celem dowodu z opinii biegłego nie jest ustalanie faktów mających znaczenie w sprawie, lecz udzielenie sądowi wyjaśnień w kwestiach wymagających wiadomości specjalnych. Opinia jest jedynie dowodem umożliwiającym sądowi, rozstrzygającemu sprawę merytorycznie, dokonanie ustaleń w zakresie wymagającym wiadomości specjalnych i podlega ocenie sądu tak, jak każdy inny dowód (por. wyrok SA w Katowicach, z dnia 17.11.2016 r., I ACa 662/16, wyrok SN z 3.12.1999 r., II UKN 239/99). Dlatego też zarzut naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 278)">art. 278 k.p.c.</a> należy uznać za niezasadny. Zatem pozwany żądając potrącenia powyższej kwoty, mimo spoczywającemu na nim ciężaru dowodu wyrażonego w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 6)">art. 6 k.c.</a>, nie wykazał, że taka wierzytelności rzeczywiście mu przysługuje. W konsekwencji to on powinien ponieść ujemne skutki prawne niewykazania okoliczności, z których wywodzi skutek prawny w postaci istnienia prawa podmiotowego, którego ochrony domagał się zgłaszając zarzut potrącenia.</p> <p>Powyższe rozważania mają również zastosowanie w przypadku żądania potrącenia 3.387,42 zł z tytułu bezumownego korzystania ze sprzętu. W tym wypadku pozwany również pomimo spoczywającego na nim ciężaru dowodowego nie wykazał precyzyjnie jaki sprzęt, przez kogo i przez jaki czas był używany. Powyższa sytuacja nakazuje przyjąć, że strony zawierając umowę uzgodniły, że wykonanie robót budowlanych nastąpi również przy użyciu sprzętu należącego do pozwanego.</p> <p>Oceniając postanowienia Sądu I instancji w zakresie kosztów sądowych i kosztów procesu, stwierdzić należy, że uwzględniają one wynik postępowania i nie ma podstaw do ich zmiany.</p> <p>Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 385)">art. 385 k.p.c.</a> </p> <p>O kosztach procesu w postępowaniu odwoławczym orzeczono zgodnie z jego wynikiem w oparciu o <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 108;art. 108 § 1)">art. 108 § 1 k.p.c.</a> </p> <p> <em> <!-- --> <span class="anon-block">E. J.</span> <span class="anon-block">M. G.</span> <span class="anon-block">W.</span> <br/> </em> </p> </div>