Ppolska.starec← UrzadnikZaloguj

III AUa 1694/17

Sądy powszechne2017-12-13
Sygnatura
III AUa 1694/17
Data orzeczenia
2017-12-13
Rodzaj
SENTENCE

Sędziowie

Grażyna Szyburska-WalczakIrena Różańska-Dorosz (PRESIDING_JUDGE)Izabela Głowacka-Damaszko

Podstawa prawna

Streszczenie

Umowa o pracę jest zawarta dla pozoru i nie może w związku z tym stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba określona jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy.

Treść orzeczenia

<p>Sygn. akt III AUa 1694/17</p> <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> <p>Dnia 13 grudnia 2017 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->w składzie:</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Przewodniczący: SSA Irena Różańska-Dorosz (spr.)</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Sędziowie: SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> SSA Grażyna Szyburska-Walczak</strong> </p> <p> <strong> <!-- --> Protokolant: Marcin Guzik</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2017 r. we Wrocławiu</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na rozprawie</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->sprawy z wniosku <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A we <span class="anon-block">W.</span> oraz <span class="anon-block">A. S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział we <span class="anon-block">W.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->o ubezpieczenie społeczne</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->na skutek apelacji <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A we <span class="anon-block">W.</span> oraz <span class="anon-block">A. S.</span> </strong> </p> <p> <strong> <!-- -->od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych</strong> </p> <p> <strong> <!-- -->z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt VIII U 3996/13</strong> </p> <p>I.  <strong> <!-- -->zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we <span class="anon-block">W.</span> z dnia 10 czerwca 2013 roku w ten sposób, że obejmuje <span class="anon-block">A. S.</span> ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym, z tytułu zawartej z <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A we <span class="anon-block">W.</span> umowy o pracę z dnia 1 grudnia 2012 roku; </strong> </p> <p>II.  <strong> <!-- -->zasądza od strony pozwanej na rzecz wnioskodawców kwotę 630 zł tytułem zwrotu kosztów procesu za wszystkie instancje. </strong> </p> </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> <p>Wyrokiem z dnia 27 października 2014 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołania <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span> oraz <span class="anon-block">A. S.</span> od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we <span class="anon-block">W.</span> z dnia 10 czerwca 2013 r., którą organ rentowy stwierdził, że <span class="anon-block">A. S.</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r.</p> <p> <strong> <!-- -->Powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wydał w oparciu o następująco ustalony stan faktyczny sprawy:</strong> </p> <p>Wnioskodawczyni <span class="anon-block">A. S.</span>, legitymująca się tytułem magistra inżyniera ochrony środowiska, została z dniem 7 grudnia 2012 r. zgłoszona przez wnioskodawcę <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. do ubezpieczeń jako pracownik od 1 listopada 2012 r. W dniu 15 stycznia 2013 r. do ZUS wpłynął również imienny raport miesięczny ZUS RCA za miesiąc grudzień 2012 r., w którym płatnik składek wykazał podstawę wymiaru składek za ubezpieczenie <span class="anon-block">A. S.</span> w wysokości 25.000 zł.</p> <p>W dniu 18 marca 2013 r. do ZUS wpłynęło zaświadczenie płatnika składek ZUS Z-3, stanowiące jednocześnie wniosek o wypłatę zasiłku. We wniosku wskazano, że ubezpieczona od dnia 19 stycznia 2013 r. posiadała orzeczenie o czasowej niezdolności do pracy, a wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia u wnioskodawcy zostało określone zgodnie z umową o pracę na kwotę 25.000 zł. W związku z tym organ rentowy ZUS wszczął z urzędu kontrolę płatnika składek. Podmiot działający pod <span class="anon-block"> firmą (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. (wnioskodawca) został w dniu 7 lutego 2012 r. wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego pod nr <span class="anon-block"> (...)</span>. Spółka jest reprezentowana samodzielnie przez komplementariusza <span class="anon-block"> - (...) sp. z o.o.</span>, w której jednym ze wspólników była wnioskodawczyni <span class="anon-block">A. S.</span> oraz samodzielnie prokurent samoistny - mąż wnioskodawczyni <span class="anon-block">J. S.</span>.</p> <p>Wnioskodawczyni posiadała większościowy pakiet udziałów, tj. 99, o łącznej wartości nominalnej 4.950,00 zł. Udziały te zbyła na rzecz <span class="anon-block">M. O.</span> umową sprzedaży z 20 czerwca 2012 r. za łączną wartość 5.445,00 zł.</p> <p>Wnioskodawczyni od dnia 10 maja 2010 r. jest pracownikiem <span class="anon-block"> (...)</span> Urzędu Marszałkowskiego zatrudnionym na stanowisku inspektora. Uprzednio była pracownikiem Urzędu Marszałkowskiego Województwa <span class="anon-block"> (...)</span> od 1 sierpnia 2006 r. do 9 maja 2010 r. Pracując w godz. 8:00 - 16:00 zajmowała się pisaniem strategii województwa <span class="anon-block"> (...)</span>, tworzeniem umów, wniosków o dofinansowanie platformy.</p> <p>Wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości 45.057,10 zł brutto. W tym zawarte było wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłki chorobowe od 19 stycznia 2013 r. do 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 23.995,40 zł oraz zasiłek macierzyński od 2 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 13.402,30 zł.</p> <p>W okresie od 1 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2013 r. <span class="anon-block">A. S.</span> przebywała na urlopie wypoczynkowym w dniach:</p> <p>­ od 18 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r.,</p> <p>­ od 7 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r.</p> <p>W tym czasie świadczyła pracę na rzecz drugiego pracodawcy - wnioskodawcy <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. Na podstawie umowy z 1 grudnia 2012 r. - nazwanej umową o pracę wnioskodawczyni została zatrudniona w <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. na czas nieokreślony, w charakterze dyrektora. Praca miała być świadczona w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 25.000 zł, a wskazanym miejscem pracy była siedziba firmy we <span class="anon-block">W.</span>. Wnioskodawczyni wykazywała jako adres zamieszkania i korespondencji <span class="anon-block">W.</span>, <span class="anon-block">ul. (...)</span>. Do jej obowiązków należało m.in. reprezentowanie Spółki, aktywne pozyskiwanie klientów, negocjowanie warunków i zawieranie umów oraz świadczenie doradztwa prawnego. Działania i postępy wnioskodawczyni były kontrolowane przez prezesa spółki. Wynagrodzenie miało zależeć od ilości pozyskanych klientów. Ponadto dysponowała pełnomocnictwem do zawierania umów z kontrahentami do 25.000 zł oraz do podpisywania umów z radcą prawnym lub adwokatem. Wnioskodawczyni zaproponowała pracodawcy harmonogram czasu pracy, który w przeważającej części obejmował pracę od 10 do 12 godzin dziennie, a to ze względu na jednoczesne zatrudnienie w Urzędzie Marszałkowskim we <span class="anon-block">W.</span>.</p> <p>Wnioskodawczyni prowadziła windykacje należności na rzecz klientów. Spotykała się z nimi i prowadziła z nimi rozmowy dotyczące warunków umowy między klientem a spółką, którą reprezentowała. Klientami były zarówno osoby prywatne, jak i inne spółki. W trakcie prowadzonych rozmów wnioskodawczyni wykonywała telefony do prezesa spółki, który podejmował ostatecznie decyzje.</p> <p>Od stycznia 2013 r. wnioskodawczyni leczyła się w placówce <span class="anon-block">(...)</span>, prowadzonej przez <span class="anon-block"> (...) - Usługi Medyczne</span> J. i <span class="anon-block">T. F.</span> Sp. j. z siedzibą we <span class="anon-block">W.</span>. Od 10 stycznia 2013 r. wnioskodawczyni źle się czuła, od 19 stycznia 2013 r. była na zwolnieniu lekarskim, a 21 stycznia 2013 r. dowiedziała się, że jest w ciąży. Z chwilą powstania niezdolności do pracy, jej obowiązki przejął <span class="anon-block">J. S.</span> oraz radca prawny. W okresie zatrudnienia wnioskodawczyni pozyskała 10 klientów i zarobiła na rzecz spółki kwotę 137.500 zł. Obecnie przebywa na urlopie macierzyńskim. Przed zatrudnieniem wnioskodawczyni nikt nie wykonywał czynności, którymi zajęła się <span class="anon-block">A. S.</span>, a <span class="anon-block"> spółka (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. nie osiągała dochodu. W rozmowie z klientem <span class="anon-block">A. P.</span>, w związku z powierzonym przez niego spółce zleceniem do wykonania usług windykacyjnych, wnioskodawczyni zaleciła mu kontakt z prawnikiem <span class="anon-block">T. D.</span>. W efekcie, poza kilkoma telefonami, Pan <span class="anon-block">D.</span> nie wykonywał czynności doradztwa prawnego na rzecz płatnika składek. Nie została z nim zawarta żadna umowa. Większość czynności na rzecz <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. wnioskodawczyni wykonała w dniach 28 grudnia 2012 r., 18 stycznia 2013 r. Pojedyncze czynności noszą daty: 8 stycznia 2013 r., 7 stycznia 2013 r., 10 stycznia 2013 r. i 3 grudnia 2012 r.</p> <p>Decyzją z dnia 21 czerwca 2013 r. organ rentowy zobowiązał <span class="anon-block">A. S.</span> do zwrotu nienależnie wypłaconego zasiłku chorobowego za okres od 21 lutego 2013 r. do 5 maja 2013 r. w kwocie 53.211,92 zł oraz odsetek w kwocie 908,69 zł.</p> <p>Przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia - Śródmieście IV Wydział Pracy zawisła sprawa z odwołania wnioskodawczyni o zasiłek chorobowy.</p> <p>W tak ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd orzekł, że odwołania wnioskodawców nie zasługiwały na uwzględnienie. Sąd ten uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawy do stwierdzenia, że umowa o pracę zakwestionowana przez organ rentowy została zawarta jedynie dla pozoru. Sąd pierwszej instancji, wskazując na ugruntowane stanowisko judykatury podkreślił, że nie jest najistotniejsze, czy strony zawierające umowę o pracę miały realny zamiar wzajemnego zobowiązania się - przez pracownika do świadczenia pracy, a przez pracodawcę do dania mu pracy i wynagrodzenia za nią - lecz to, czy taki zamiar stron został w rzeczywistości zrealizowany. Sąd Okręgowy wskazał, że w rozpoznawanej sprawie, nie budziło wątpliwości, że przedmiotowa umowa o pracę, w wymiarze czasu pracy w niej określonym, nie była w istocie wykonywana. W ocenie Sądu fakt ten potwierdził protokół kontroli inspektora ZUS w siedzibie firmy. Zeznania wnioskodawczyni opisywały sposób i zasady jej działania oraz jak wyglądała jej praca. Jednak w świetle zebranego materiału dowodowego w postaci dokumentów dotyczących firmy, umów z kontrahentami, dokumentacji dotyczącej wnioskodawczyni (w tym lekarskiej), ale i zeznań świadków, jak i innych dokumentów znajdujących się w aktach rentowych i sądowych oraz akt osobowych wnioskodawczyni, Sąd odmówił wiarygodności zeznaniom wnioskodawczyni.</p> <p>Jak wyjaśnił Sąd Okręgowy wnioskodawczyni nawiązała stosunek pracy z <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A. z bardzo wysokim wynagrodzeniem i po niespełna 1,5-miesięcznym okresie wykonywania czynności na rzecz tej Spółki, przebywała już na zwolnieniu lekarskim. Ten fakt w ocenie Sądu wskazuje na to, że umowa o pracę zawarta między stronami była fikcyjna. Dodatkowo Sąd Okręgowy zwrócił uwagę na to, że wnioskodawcy byli ze sobą powiązani. <span class="anon-block">A. S.</span> była niegdyś właścicielem 99 udziałów w Spółce z o.o., następnie te udziały sprzedała, z dniem 20 czerwca 2012 r., by następnie w grudniu 2012 r. zostać w niej zatrudniona na pełnym etacie, na stanowisku dyrektora z wynagrodzeniem 25.000 zł miesięcznie. Dalej Sąd wskazał, że podstawowym miejscem pracy od 2010 r. był Urząd Marszałkowski we <span class="anon-block">W.</span>, w którym zatrudniona była na pełnym etacie. Z tego względu Sąd uznał, że od momentu zatrudnienia również w Spółce, trudno byłoby wypełnić obowiązki wynikające z obydwu miejsc pracy, gdzie obydwa były pełnoetatowymi. Wnioskodawczyni podnosiła, że w czasie podjęcia pracy w Spółce nie pracowała już Urzędzie Marszałkowskim, a świadczyła pracę tylko w tej Spółce w wolne od pracy dni. Z dokumentów jednak wynika, że w Urzędzie Marszałkowskim wnioskodawczyni pracuje do chwili obecnej, zaś w okresach wskazanych przez Urząd korzystała z urlopów wypoczynkowych - były to okresy: od 18 grudnia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz od 7 stycznia 2013 r. do 18 stycznia 2013 r. Wnioskodawczyni otrzymała wynagrodzenie za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. (45.057,10 zł brutto). W tym zawarte było wynagrodzenie za czas choroby oraz zasiłki chorobowe od 19 listopada 2012 r. do 1 sierpnia 2013 r. w wysokości 23.995,40 zł oraz zasiłek macierzyński od 2 sierpnia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie 13.402,30 zł.</p> <p>Ponadto Sąd podkreślił, że wysokość wynagrodzenia wnioskodawczyni wynikającego z umowy ze spółką budzi poważne wątpliwości z uwagi na fakt, że Spółka w momencie zatrudnienia wnioskodawczyni była niemalże niewypłacalna, poza wartością kapitału zakładowego Spółki, ze względu na brak działalności. Spółka faktycznie zaczęła osiągać dochody po zatrudnieniu wnioskodawczyni, jednak tego z góry nie można było przewidzieć. Ważna jest również ilość wykonanej pracy w zakresie swoich obowiązków wnioskodawczyni. W ciągu 1,5 miesiąca pracy podpisała w sumie nieznaczną ilość umów z kontrahentami i wystosowała kilka wezwań do zapłaty. Sąd zwrócił uwagę, że cel zawarcia umowy o pracę, jakim jest uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, nie może przesądzać o pozorności umowy o pracę. Jest to bowiem cel, jaki przyświeca każdemu pracownikowi zawierającemu umowę o pracę. Natomiast zbieżność momentu zawarcia umowy o pracę z zaistnieniem ryzyka ubezpieczeniowego winna być oceniana przez pryzmat zamiaru stron umowy, co do wypełniania obowiązków z niej płynących, a przede wszystkim przez pryzmat rzeczywistego ich wykonywania.</p> <p>Sąd uznał, że zawarta przez <span class="anon-block">A. S.</span> z <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A. była wykonywana, jednak w zakresie marginalnym, co świadczy o jej pozorności, a w konsekwencji uzasadniało uznanie jej za nieważną.</p> <p>O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o przepis <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1)">art. 98 § 1 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98 § 11;art. 98 § 11 pkt. 1)">§ 11 pkt 1</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 2;§ 2 ust. 2)">§ 2 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a>.</p> <p>Apelację od wyroku wywiodła <span class="anon-block">A. S.</span> oraz <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A.</p> <p>Ubezpieczona zaskarżyła wyrok w całości zarzucając mu:</p> <p>1.  naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a> poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów, w tym nieuwzględnienie faktu, że w okresie urlopu wykorzystywanego w Wojewódzkim Urzędzie Marszałkowskim ubezpieczona świadczyła pracę na rzecz <span class="anon-block"> spółki (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A., ponadto skarżąca zarzuciła Sądowi, że niezasadnie nie uwzględnił faktu, że również w okresie świadczenia przez nią pracy na rzecz urzędu, pracowała ona dodatkowo około 4 godzin dziennie na rzecz spółki, dalej skarżąca zarzuciła Sądowi bezzasadne przyjęcie, że umowa zawarta ze spółka została zawarta dla pozoru, w sytuacji gdy ubezpieczona przedstawiła dowody zarówno z zeznań świadków, jak i dowody z dokumentów, które wskazują, że wykonywała pracę na rzecz spółki, apelująca zarzuciła również, że Sąd błędnie ustalił, że w okresie zawarcia umowy ze spółką była ona niemalże niewypłacalna, jak też niezasadnie uznał, że umowa została zawarta wyłącznie w celu uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego,</p> <p>2.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 328;art. 328 § 2)">art. 328 § 2 k.p.c.</a> poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia i ograniczenie się do przywołania jedynie orzecznictwa Sądu Najwyższego, które w ocenie skarżącej potwierdzają zasadność jej odwołania,</p> <p>3.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> poprzez nie uznane za przyznane faktów potwierdzających świadczenie pracy przez ubezpieczoną, które nie zostały zakwestionowane przez organ rentowy,</p> <p>4.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> poprzez zasądzenie od ubezpieczonej na rzecz organu rentowego kosztów procesu,</p> <p>5.  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 kodeksu cywilnego</a>, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przez to przyjęcie, że zachowanie ubezpieczonej skutkowało sankcją nieważności zawartej umowy o pracę jako zawartej dla pozoru,</p> <p>6.  <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 kodeksu pracy</a> poprzez jego błędne niezastosowanie i przyjęcie, że pomiędzy ubezpieczoną a <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A. nie doszło do zawarcia umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy.</p> <p>Wobec tak przedstawionych zarzutów skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i uznanie, że jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym emerytalnemu, rentowym, chorobowemu wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznanie Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonej kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.</p> <p> <span class="anon-block"> Spółka (...) Sp. z o.o.</span> SKA zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła mu:</p> <p>1.  naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 83;art. 83 § 1)">art. 83 § 1 k.c.</a> przez jego niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że umowa zawarta pomiędzy <span class="anon-block">A. S.</span> a spółką została zawarta dla pozoru, celem uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego,</p> <p>2.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a> poprzez błędne przyjęcie, że umowa o pracę między ww. stronami nie została zawarta w pełnym wymiarze czasu pracy,</p> <p>3.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 232;art. 232 zd. 2)">art. 232 zd. 2 k.c.</a> poprzez przyjęcie całej inicjatywy dowodowej przez Sąd na korzyść organu rentowego, a w konsekwencji naruszenie zasady równego traktowania stron procesu,</p> <p>4.  naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 230)">art. 230 k.p.c.</a> poprzez nieuznanie za przyznane faktów potwierdzających świadczenie pracy przez ubezpieczoną, które nie zostały zakwestionowane przez organ rentowy,</p> <p>5.  naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233)">art. 233 k.p.c.</a>, poprzez dokonanie niewłaściwej oceny dowodów, skutkującej błędnym przyjęciem, że umowa o pracę z 1 grudnia 2012 r. została zawarta dla pozoru, co stoi w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.</p> <p>Wobec tak przedstawionych zarzutów strona skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie odwołania i uznanie, że <span class="anon-block">A. S.</span>, jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A., podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu wypadkowemu od 1 grudnia 2012 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie strona skarżąca wniosła o zasądzenie od organu rentowego na rzecz strony zainteresowanej kosztów postępowania za obie instancje według norm przepisanych.</p> <p>Wyrokiem z dnia 1 października 2015 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zmienił zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we <span class="anon-block">W.</span> z dnia 10 czerwca 2013 r. w ten sposób, że objął <span class="anon-block">A. S.</span> ubezpieczeniami społecznymi z tytułu zawartej z <span class="anon-block"> (...) Sp. z o.o.</span> S.K.A. we <span class="anon-block">W.</span> umowy o pracę z 1 grudnia 2012 r. za wynagrodzeniem 4.000 zł miesięcznie, a dalej idącą apelację oddalił. W uzasadnieniu Sąd ten stwierdził, że jakkolwiek nie podważa istnienia tytułu do objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, to jednak po dokonaniu szczegółowej analizy stanu faktycznego sprawy, a w szczególności zebranych w sprawie dowodów, uznał, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 353(1))">art. 353<sup> <!-- -->1</sup> k.c.</a> przez ukształtowanie wynagrodzenia za pracę nieodpowiadającego wartości rzeczywiście świadczonej pracy.</p> <p>Na skutek wniesionej przez <span class="anon-block">A. S.</span> skargi kasacyjnej sprawę rozpoznał Sąd Najwyższy, który wyrokiem z dnia 19 września 2017 r., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.</p> <p>W uzasadnieniu Sąd Najwyższy wskazał, że sąd drugiej instancji, orzekając w sprawie o wysokości podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia wnioskodawczyni, wyszedł poza granice zaskarżonej decyzji, której przedmiotem była wyłącznie kwestia podlegania przez nią pracowniczemu tytułowi ubezpieczenia społecznego, ponieważ umowa o pracę łącząca wnioskodawczynię ze spółką została uznana przez organ rentowy za umowę pozorną. W tej sytuacji Sąd Najwyższy uznał, że słusznie zarzuca skarżąca naruszenie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 321)">art. 321 k.p.c.</a> w zw. z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 391)">art. 391 k.p.c.</a>, bowiem Sąd Apelacyjny wyrokował co do przedmiotu, który nie był objęty zaskarżoną decyzją i odwołaniem od tej decyzji.</p> <p> <strong> <!-- -->Sąd Apelacyjny, po ponownym rozpoznaniu sprawy zważył, co następuje:</strong> </p> <p> <em> <!-- -->Apelacja wnioskodawczyni zasługuje na uwzględnienie.</em> </p> <p>Na wstępie rozważań wypada przypomnieć, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 398(20))">art. 398<sup> <!-- -->20</sup> k.p.c.</a> sąd, któremu sprawa została przekazana po rozpoznaniu skargi kasacyjnej, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy. Związanie wykładnią Sądu Najwyższego oznacza, że sąd drugiej instancji, któremu sprawa została przekazana, nie może przepisów prawa (materialnego i procesowego) interpretować odmiennie, niż to wynika z uzasadnienia orzeczenia zapadłego przed Sądem Najwyższym.</p> <p>W sprawie organ rentowy stwierdził, że <span class="anon-block">A. S.</span> jako pracownik u płatnika składek <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia zawarcia umowy o pracę, tj. od 1 grudnia 2012 r., bowiem w rzeczywistości umowa ta została zawarta dla pozoru, a jej głównym celem było uzyskanie przez wnioskodawczynię wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych w okresie choroby i macierzyństwa. Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd ZUS-u uznając, że w tej sytuacji nie powstał tytułu prawny do objęcia wnioskodawczyni obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi.</p> <p>Sąd Apelacyjny, kierując się wykładnią dokonaną przez Sąd Najwyższy w powołanym w części wstępnej wyroku oraz po ponownej analizie prawidłowo zgromadzonego w sprawie przez Sąd pierwszej instancji materiału dowodowego doszedł do wniosku, że Sąd Okręgowy dokonał jego błędnej oceny, z przekroczeniem zasad wynikających z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 233;art. 233 § 1)">art. 233 § 1 k.p.c.</a> i w konsekwencji niezasadnie uznał, że <span class="anon-block">A. S.</span> zawarła ze <span class="anon-block"> spółką (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. pozorną umowę o pracę.</p> <p>Ponownie należy przypomnieć, że zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19981370887" title="Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - Dz. U. z 1998 r. Nr 137, poz. 887 (art. 6;art. 6 ust. 1;art. 6 ust. 1 pkt. 1)">art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych</a> (Dz.U.2017.1778 j.t.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają z zastrzeżeniem art. 8 i art. 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Z kolei w myśli art. 8 ust. 1 ustawy za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy.</p> <p>Mając na względzie powyższe przepisy oraz ustalone okoliczności sprawy stanowisko Sądu Okręgowego nie zasługuje na akceptację, bowiem analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym przede wszystkim przedłożonych do akt dowodów z dokumentów, w tym sporządzanej przez <span class="anon-block">A. S.</span> korespondencji, zawieranych umów, pełnomocnictw oraz logicznych i korespondujących ze sobą zeznań świadków pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że umowa o pracę zawarta 1 grudnia 2012 r. była wykonywana, a więc jej podpisanie nie było pozorne. O pozorności umowy o pracę nie przesądza sama w sobie kwestia ustalenia przez strony wynagrodzenia na zbyt wysokim, w ocenie Sądu, poziomie, tym bardziej, że materia ta nie była objęta treścią decyzji. Nie można także mówić o pozorności tylko z tego powodu, że <span class="anon-block">A. S.</span> była jednocześnie zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy u innego pracodawcy, tym bardziej, że jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego, większość czynności wykonanych w ramach spornej umowy o pracę wnioskodawczyni świadczyła w czasie przebywania u pierwszego pracodawcy na urlopie wypoczynkowym. Nie można także pominąć, że wykonane przez wnioskodawczynię obowiązki pracownicze doprowadziły do powstania realnych i jednocześnie wysokich obrotów <span class="anon-block"> spółki (...) sp. z o.o.</span> S.K.A. W tym miejscu zaznaczenia wymaga, że umowa o pracę jest zawarta dla pozoru i nie może w związku z tym stanowić tytułu do objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przy składaniu oświadczeń woli obie strony mają świadomość, że osoba określona w umowie jako pracownik nie będzie świadczyć pracy, a osoba określona jako pracodawca nie będzie korzystać z jej pracy, czyli gdy strony z góry zakładają, że nie będą realizowały swoich praw i obowiązków wypełniających treść stosunku pracy. Nie można przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę wtedy, gdy pracownik podjął pracę i rzeczywiście ją wykonywał, a pracodawca pracę tę przyjmował (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z 22 czerwca 2015 r., LEX nr 1771586).</p> <p>Skoro więc umowa o pracę z 1 grudnia 2012 r. była faktycznie realizowana w granicach wyznaczonych treścią <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19740240141" title="Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy - Dz. U. z 1974 r. Nr 24, poz. 141 (art. 22)">art. 22 k.p.</a>, to jest ona ważna i wywołuje skutki prawne związane z istnieniem stosunku pracy i w konsekwencji stanowi tytuł do ubezpieczenia społecznego wnioskodawczyni.</p> <p>Mając to na uwadze Sąd Apelacyjny ocenił, że zarówno wyrok Sądu Okręgowego, jak i decyzja organu rentowego są nieprawidłowe i wobec tego, na podstawie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 386;art. 386 § 1)">art. 386 § 1 k.p.c.</a>, dokonał ich zmiany, obejmując <span class="anon-block">A. S.</span> ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym z tytułu zawartej z <span class="anon-block"> (...) sp. z o.o.</span> umowy o pracę, o czym orzeczono w punkcie I sentencji orzeczenia.</p> <p>O kosztach postępowania orzeczono w punkcie II wyroku, stosownie do <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98)">art. 98 k.p.c.</a> oraz <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631348" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1348 ()">rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu</a> (Dz.U.2013.490) i rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U.2015.1800), uwzględniając poniesione przez wnioskodawczynię opłaty podstawowe od apelacji i skargi kasacyjnej w kwocie po 30 zł.</p> <p> <strong> <!-- -->SSO del. Izabela Głowacka-Damaszko SSA Irena Różańska-Dorosz SSA Grażyna Szyburska-Walczak</strong> </p> <p>R.S.</p> </div>