I GSK 1108/07

SENTENCJA Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesława Socha Sędziowie NSA Maria Myślińska Cezary Pryca (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 22 października 2008 r. skargi kasacyjnej R. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 20 czerwca 2007 r. sygn. akt I SA/Op 22/07 w sprawie ze skargi R. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie klasyfikacji taryfowej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od R. A. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w O. kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2007 roku wydanym w sprawie sygnatura akt I SA/Op 22/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę R. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] listopada 2006 roku numer [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie weryfikacji zgłoszeń celnych co do klasyfikacji taryfowej. Wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. wydany został w oparciu o następujące ustalenia faktyczne. Pismem z dnia [...] września 2006 roku skarżący zwrócił się do Urzędu Celnego we W. o przywrócenie terminów do wniesienia odwołań od pięciu wskazanych w tym wniosku decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. Dyrektor Izby Celnej w O. postanowieniem z dnia [...] listopada 2006 roku, numer [...], działając na podstawie art. 163 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) i art. 90 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 z późn. zm.), połączył sprawy dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] kwietnia 2002 roku do ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołań od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. z dnia [...] kwietnia 2002 r. Dyrektor Izby Celnej wskazał, że decyzje zaadresowane zostały do strony, którą była spółka "S. I." spółka cywilna M. K., R. A. ul. O. [...] [...]Z. W. i doręczono je pod tym adresem w dniu [...] maja 2002 r. Ponieważ strona nie wniosła odwołania, decyzje stały się ostateczne od dnia [...] maja 2002 r. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w O., organ administracji publicznej prawidłowo i precyzyjnie wydał decyzję oraz określił stronę wydanych przez siebie decyzji. W ocenie Dyrektora Izby Celnej w O. okoliczność ta, że decyzje te M. K. zataiła przed skarżącym może mieć znaczenie dla ewentualnej odpowiedzialności odszkodowawczej na gruncie prawa cywilnego. Okoliczność ta nie ma jednak znaczenia dla skuteczności doręczenia przedmiotowych decyzji stronie postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Celnej w O. podkreśla, że skarżący naruszył siedmiodniowy termin do wniesienia wniosku o przewrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. Wyrokiem z dnia [...] czerwca 2007 roku wydanym w sprawie sygnatura akt [...] Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił skargę R. A. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w O. z dnia [...] listopada 2006 roku numer [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie weryfikacji zgłoszeń celnych co do klasyfikacji taryfowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. w sprawie niniejszej spór pomiędzy Dyrektorem Izby Celnej w O., a stroną skarżącą dotyczy określenia momentu, od którego rozpoczyna bieg 7-dniowy termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji. Zdaniem organu, datę tę wyznacza dzień doręczenia postanowień o wszczęciu postępowań podatkowych, w uzasadnieniu których znajduje się informacja o tym, czego te postępowania dotyczą, a zwłaszcza, że pozostają w związku z przedmiotowymi decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego we W. Zdaniem strony skarżącej datę tę wyznacza dzień, w którym strona zapoznała się z materiałem dowodowym znajdującym się w aktach sprawy, a zatem moment rzeczywistego zapoznania się z treścią pięciu decyzji, w stosunku do których skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z przepisem art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej termin do złożenia podania o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynosi siedem dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Sąd stwierdził, że organ trafnie w zaskarżonym rozstrzygnięciu uznał, iż wiedzę taką skarżący posiadł z dniem doręczenia mu postanowień o wszczęciu postępowań podatkowych będących konsekwencją owych decyzji, to jest z dniem [...] sierpnia 2006 roku. Z uzasadnienia powyższych postanowień, jak też z ich sentencji bezspornie wynika, czego te postępowania dotyczą, a zwłaszcza że pozostają one w związku z przedmiotowymi decyzjami Dyrektora Urzędu Celnego we W. W związku z powyższym termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań od przedmiotowych decyzji Dyrektora Urzędu Celnego we W. upłynął w dniu [...] sierpnia 2006 roku. Tymczasem skarżący sporządził swój wniosek dopiero w dniu [...] września 2006 roku. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżący zapoznał się z treścią decyzji w dniu [...] września 2006 roku, podczas zapoznawania się z materiałami prowadzonych postępowań podatkowych. Sąd stwierdził, że strona skarżąca nie dochowała terminu przewidzianego powołanym wyżej przepisem i tym samym nie zachowany został warunek kumulatywnego spełnienia przesłanek, od których uzależnione jest pozytywne rozpatrzenie przez Dyrektora Izby Celnej w O. wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołań. W ocenie Sądu sporne decyzje zostały skutecznie doręczone stronie tj. spółce cywilnej "S. I.", co zresztą nie było kwestionowane przez skarżącego, a wskazywana przez niego okoliczność, iż drugi ze wspólników spółki, który je odebrał, zataił przed skarżącym fakt otrzymania owych decyzji, nie może mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie, skoro stroną postępowania była spółka cywilna, a nie skarżący. W skardze kasacyjnej R. A. zaskarżył w całości wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia [...] czerwca 2007 roku, wydany w sprawie sygnatura akt I SA/Op 22/07. Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie: - prawa materialnego, tj. art 865 § 1 k.c. przez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, iż zasada reprezentacji wspólników spółki cywilnej w stosunkach cywilnoprawnych ma zastosowanie również w stosunkach prawnoadministracyjnych, - prawa formalnego, tj. art. 162 § 1 Ordynacji Podatkowej, przez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż terminem początkowym dla złożenia podania o przywrócenie terminu jest dzień, w którym strona dowiedziała się o istnieniu decyzji, w którym poznała jej treść, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i strona wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości. W uzasadnieniu strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgodziła się ze stanowiskiem Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w O. sprowadzającego się do przywołania dyspozycji art. 865 § 1 KC jako podstawy uznania, że skoro odbiorca pisma nie zaskarżył decyzji w terminie, to uznać należy, że spółka cywilna, jako jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej nie skorzystała z prawa do odwołania. W ocenie strony skarżącej przepis ten reguluje sposób reprezentacji spółki cywilnej w sferze stosunków cywilnoprawnych nie zaś sposób reprezentowania takiej jednostki w sferze stosunków prawnoadministracyjnych. W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną należało uznać, że sposób reprezentacji spółki cywilnej w stosunkach administracyjnoprawnych nie został uregulowany, a proste przeniesienie konstrukcji cywilnej reprezentacji na grunt prawa administracyjnego może prowadzić do pokrzywdzenia niektórych wspólników. Ponad to strona wnosząca skargę kasacyjną stwierdziła, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. błędnie zastosował przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Zastosowanie przez Sąd przepisu art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej przy założeniu, iż terminem początkowym dla złożenia podania o przywróceniu terminu jest stan, w którym strona dowiaduje się o istnieniu decyzji, czyli o fakcie jej wydania, a nie o jej treści i przedmiocie, ujawnia wadliwe pojmowanie hipotezy normy, której przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej jest emanacją. Hipoteza ta obejmuje sytuację, w której strona dowiaduje się nie tyle o istnieniu decyzji, lecz o jej faktycznej treści. W ocenie R. A. jest to dzień [...] września 2006 roku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia [...] września 2007 roku Dyrektor Izby Celnej w O. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy- p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego – wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przechodząc do omówienia zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na to, że sama skarga kasacyjna została skonstruowana w sposób niezupełnie odpowiadający ustawowym wymogom stawianym temu środkowi zaskarżenia przez art. 176 p.p.s.a. Określając podstawy skargi kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji zarówno naruszenie prawa materialnego jak i naruszenie prawa formalnego. W ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia prawa materialnego pełnomocnik R. A. wskazał na naruszenie art. 865 § 1 Kodeksu cywilnego poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zasada reprezentacji wspólników spółki cywilnej w stosunkach cywilnoprawnych znajduje zastosowanie w stosunkach administracyjnych. Natomiast w ramach podstawy kasacyjnej określonej jako naruszenie prawa formalnego pełnomocnik skarżącego postawił zarzut naruszenia art. 162 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku –Ordynacja podatkowa (Dz. U. 8/2005 poz. 60 ze zmianami) poprzez błędną wykładnię powołanej wyżej normy prawnej polegającą na przyjęciu, iż terminem początkowym dla złożenia wniosku o przywrócenie terminu jest dzień, w którym strona dowiedziała się o istnieniu decyzji, a nie dzień, w którym zapoznała się z treścią decyzji. Z przytoczonych na wstępie podstawowych zasad odnoszących się do skargi kasacyjnej wynika, że skarga kasacyjna jest szczególnym i sformalizowanym środkiem prawnym (środkiem zaskarżenia), który musi spełniać określone przez ustawę wymogi formalne – art.175-176 p.p.s.a. Powołany wyżej przepis art. 176 p.p.s.a. określa tzw. wymagania materialne (konstrukcyjne) skargi kasacyjnej. Stosownie do treści tegoż przepisu prawa skarga kasacyjna winna zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. Wśród wymagań konstrukcyjnych skargi kasacyjnej ustawodawca wymienia przytoczenie podstaw kasacyjnych wraz z ich uzasadnieniem. Powołany na wstępie przepis art. 174 p.p.s.a. wskazuje jedynie na jakich podstawach powinna opierać się skarga kasacyjna, ale sam w żaden sposób nie może być podstawą skargi kasacyjnej. Oznacza to, że powołanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną wyłącznie normy art. 174 pkt. 1 i pkt. 2 p.p.s.a. powoduje, iż jedna z przesłanek materialnych skargi kasacyjnej nie byłaby spełniona. Jednocześnie należy podkreślić, że przytoczenie w skardze kasacyjnej podstaw kasacyjnych wraz z uzasadnieniem bez powoływania się przez podmiot składający skargę kasacyjną na treść art. 174 p.p.s.a nie stanowi uchybienia warunkom skargi kasacyjnej, o których była wyżej mowa. Odwołując się do treści art. 173 § 1 p.p.s.a., przypomnieć należy, iż przedmiotem skargi kasacyjnej może być tylko orzeczenie wojewódzkiego sądu administracyjnego, a nie akt lub czynność organu administracji publicznej. Zarzuty kasacyjne winny więc odnosić się do orzeczenia zaskarżonego skargą kasacyjną, a nie do postępowania administracyjnego, które było przedmiotem oceny dokonanej przez Sąd I instancji. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że wskazując podstawy kasacyjne należy wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który w ocenie podmiotu wnoszącego skargę kasacyjną został naruszony przez Sąd I instancji. W przypadku powoływania się przez stronę składającą skargę kasacyjną na podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. należy nie tylko wskazać konkretny przepis postępowania sądowoadministracyjnego, którego naruszenie skarżący zarzuca Sądowi I instancji ale nadto należy wykazać, że naruszenie tej normy prawnej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast z treści skargi kasacyjnej wynika, iż pełnomocnik strony wnoszącej skargę kasacyjną stawia Sądowi I instancji zarzut naruszenia konkretnego przepisu ustawy – Ordynacja podatkowa w sytuacji, gdy jest rzeczą oczywistą, że sąd ten przy rozpoznawaniu sprawy nie stosował przepisów ordynacji podatkowej, a tym samym nie mógł się dopuścić naruszenia wskazanej wyżej normy prawnej. Ponadto należy podkreślić, że jak to wyżej wykazano, skarga kasacyjna oparta na podstawie kasacyjnej odwołującej się do naruszenia przepisów postępowania mogłaby być uwzględniona tylko wówczas, gdyby istniały proceduralne uchybienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale wyłącznie takie, które miały istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazanych wyżej wymagań nie spełnia skarga kasacyjna, a tym samym nie można uznać za skuteczny zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisu art. 162 § 1 ordynacji podatkowej. Ponadto należy wskazać, że zgłoszony w ramach podstawy kasacyjnej dotyczącej naruszenia prawa materialnego zarzut naruszenia art. 865 § 1 kodeksu cywilnego jest bezzasadny. W szczególności należy stwierdzić, iż wbrew twierdzeniom strony skarżącej Sąd I instancji w swoich rozważaniach nie przywołał dyspozycji w/w normy prawnej. Nadto należy podkreślić, iż niezasadność zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania rodzi ten skutek, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez Sąd I instancji. Wreszcie należy podkreślić, że to na stronie stawiającej zarzut naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni określonej normy prawnej, spoczywa obowiązek wykazania z jakich przyczyn przedstawiona przez Sąd I instancji wykładnia przepisu prawa materialnego winna zostać uznana za błędną oraz przedstawienia własnej wykładni powołanej normy prawnej wraz ze stosownym uzasadnieniem. W tym stanie rzeczy uznać należy, że także w tym zakresie skarga kasacyjna nie spełnia powyższych wymagań, co skutkuje uznaniem tegoż zarzutu skargi kasacyjnej za bezzasadny. Jednocześnie należy przypomnieć, iż w wyżej omawianym zakresie funkcjonuje utrwalone orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego. Odwołując się do tegoż orzecznictwa należy podkreślić, że NSA stoi na stanowisku, iż aby skutecznie postawić zarzut naruszenia przepisów postępowania przez organ, należy zarzut ten powiązać z odpowiednimi przepisami regulującymi postępowanie przed sądem administracyjnym I instancji. Samo przytoczenie przepisów ordynacji podatkowej czy k.p.a. jest niewystarczające bowiem należy je powiązać z zarzutami naruszenia przez Sąd I instancji przepisów art. 145 lub art. 141 § 4 p.p.s.a. ( vide wyrok NSA z 18.08.2007 r sygn. akt I FSK 1204/06 niepublikowany, wyrok NSA z 18.05.2007 r sygn. akt I OSK 887/06 niepublikowany) Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oraz art. 204 pkt. 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.