I C 1323/15

Sądy powszechne2017-12-14

Sygnatura

I C 1323/15

Data orzeczenia

2017-12-14

Rodzaj

SENTENCE

Sędziowie

Rafał Wagner (PRESIDING_JUDGE)

Treść orzeczenia

Sygn. akt  I C 1323/15 <div> <h2>WYROK</h2> <h5>W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ</h5> Dnia 14 grudnia 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie: <table> <colgroup> <col width="169"/> <col width="476"/> </colgroup> <tr> <td> Przewodniczący: </td> <td> SSO Rafał Wagner </td> </tr> <tr> <td> Protokolant: </td> <td> sekr. sądowy Agnieszka Skolimowska </td> </tr> </table> po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2017 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa  J. M. przeciwko  A. H. i A. P. o zapłatę I. zasądza od A. P. na rzecz J. M. kwotę 2.500.000 (dwa miliony pięćset tysięcy) zł z ustawowymi odsetkami od 30 maja do 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w stosunku do A. H.; III. zasądza od A. P. na rzecz J. M. kwotę 107.217 (sto siedem tysięcy dwieście siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu; IV. zasądza od J. M. na rzecz A. H. kwotę 7.217 (siedem tysięcy dwieście siedemnaście) zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 1323/15 </div> <div> <h2>UZASADNIENIE</h2> Pozwem z 6 października 2015 r. powód J. M. wnosił o: a) zasądzenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym od A. H. oraz A. P. na rzecz powoda kwoty 2.500.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 maja 2015 r. do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych w całości lub w części zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty, b) zasądzenie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym od A. H. na rzecz powoda kwoty 10.771,22 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 30 maja 2015 r. do dnia zapłaty, c) zasądzenie od A. H. oraz A. P. na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, z tym zastrzeżeniem, że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych w całości lub w części zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty. W uzasadnieniu powód wskazał, że pozwana A. H., działając jako notariusz, dokonała czynności notarialnych niezgodnie z prawem albowiem zawarcie umów przenoszących własność nieruchomości naruszało bezwzględnie obowiązujący <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 (art. 5)">art. 5 ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a>. W ocenie strony powodowej, konsekwencją nieważności umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. oraz umowy przeniesienia własności było jednocześnie powstanie po stronie pozwanego A. P. bezpodstawnego wzbogacenia kosztem majątku powoda. (pozew – k. 2-9) Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z 21 października 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I Nc 233/15 Sąd Okręgowy w Warszawie orzekł, iż: a) pozwana A. H. i pozwany A. P. mają zapłacić powodowi J. M. kwotę 2.500.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 30 maja 2015 r. do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych w całości lub w części zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty, b) pozwana A. H. ma zapłacić powodowi J. M. kwotę 10.771,22 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 30 maja 2015 r. do dnia zapłaty, c) pozwana A. H. i pozwany A. P. mają zapłacić powodowi J. M. kwotę 32.217 zł, w tym kwotę 7.200 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, z zastrzeżeniem, że zapłata przez któregokolwiek z pozwanych w całości lub w części zwalnia drugiego pozwanego do wysokości dokonanej zapłaty, w terminie dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłaty, albo wnieśli w tym terminie sprzeciw. (nakaz zapłaty – k. 40) Sprzeciwem od nakazu zapłaty z 2 listopada 2015 r. pozwana A. H. wniosła o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana A. H. wskazała, że przygotowując i zawierając umowę sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. nie naruszyła obowiązującego prawa, w szczególności przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 ()">ustawy o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a>. W ocenie strony pozwanej takie zezwolenie jest wymagane, gdy nabycie dotyczy nieruchomości rolnych i leśnych oraz drugiego domu, natomiast pozwana nie znalazła żadnego przepisu prawa, który nakazywałby przedsiębiorcom i obywatelom państw EOG uzyskiwanie zezwolenia na nabycie nieruchomości. Pozwana wskazała również, iż roszczenie powoda jest przedawnione, bowiem zarówno powód, jak i jego pełnomocnik wiedzieli o grożącej szkodzie już w 2007 r., a roszczenia z czynów niedozwolonych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia dowiedzenia się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. (sprzeciw od nakazu zapłaty - k. 47-50) Sprzeciwem od nakazu zapłaty z 10 listopada 2015 r. pozwany A. P. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwany wskazał, iż nie doszło do zubożenia powoda kosztem A. P.. W ocenie pozwanego, B. R. uważał się za zubożonego w zakresie całej ceny sprzedaży wynikającej z umowy z 13 czerwca 2007 r., powołując się przy tym na treść „ugody dodatkowej” z 2 grudnia 2014 r., w której to strony zobowiązały się, że bezpodstawne wzbogacenie zostanie zwrócone przez wzbogaconego na rzecz zubożonego w drodze przeniesienia przez wzbogaconego na rzecz zubożonego własności nieruchomości objętych umową sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. W konsekwencji pozwany A. P. podnosił zarzut braku legitymacji czynnej powoda. (sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 107-108v.) Pismami procesowym z 27 listopada 2015 r. oraz z 10 grudnia 2015 r., stanowiącymi odpowiedź na sprzeciw pozwanych A. H. i A. P., powód J. M. podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. (pisma procesowe powoda z 27 listopada 2015 r. oraz z 10 grudnia 2015 r. – k. 129-138; k. 160-164) Pismem procesowym złożonym na rozprawie w dniu 5 października 2017 r. powód J. M. sprecyzował żądanie powództwa i wniósł o zasądzenie od pozwanej A. H. na swoją rzecz, poza pierwotnym roszczeniem, dodatkowo kwoty 56.392,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia złożenia niniejszego pisma do dnia zapłaty. W ocenie strony powodowej, w związku z wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z 11 lipca 2017 r., sygn. akt I C 119/16, szkoda powoda wzrosła łącznie o kwotę 56.392,40 zł, z czego 52.792,40 zł stanowi połowa nieuiszczonych kosztów sądowych od uwzględnionego powództwa, zaś pozostała kwota 3.600 zł stanowi połowę kosztów zastępstwa procesowego. (pismo procesowe z 5 października 2017 r. zawierające rozszerzenie powództwa – k. 509-511) W dalszym toku postępowania stanowisko stron nie uległo zmianie. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 13 czerwca 2007 r. pozwana A. H. dokonała, w ramach prowadzonej przez siebie kancelarii notarialnej, czynności zarejestrowanej w księdze notarialnej – repertorium A pod numerem (...) obejmującej umowę sprzedaży nieruchomości, na podstawie której B. R. (obywatel (...)) nabył od pozwanego A. P. (zastępowanego przez J. W.) prawo własności: a) nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym (...), o powierzchni 0,5726 ha, dla której Sąd Rejonowy w Pabianicach prowadzi księgę wieczystą o nr (...), b) nieruchomości położonej w K. przy ul. (...), stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym (...), o powierzchni 0,2677 ha, dla której Sąd Rejonowy w Pabianicach prowadzi księgę wieczystą o nr (...). (dowód: wypis aktu notarialnego Rep. A numer (...) – umowa sprzedaży i umowa ustanowienia hipoteki kaucyjnej – k. 13-19; wydruk ksiąg wieczystych (...) – k. 54-59 oraz k. 62-67; zeznania świadka A. H. – k. 380-385; zeznania świadka J. W. – k. 480-482; zeznania powoda J. M. – k. 545-548) Dokonując czynności objętej aktem notarialnym sporządzonym przez pozwaną A. H. w dniu 13 czerwca 2007 r. (Rep. A nr (...)) B. R. oświadczył, iż do wysokości ½ części każdej z nabywanych nieruchomości działał na zlecenie i za środki finansowe powoda – J. M.. Nabycie ww. nieruchomości nastąpiło w celu prowadzenia wspólnej inwestycji budowlanej. (dowód: § 2 aktu notarialnego Rep. A numer (...) – umowy sprzedaży i umowy ustanowienia hipoteki kaucyjnej – k. 13-19; zeznania powoda J. M. – k. 545-548) Zgodnie z oświadczeniami zawartymi w akcie notarialnym, przedmiotowe nieruchomości były oznaczone w ewidencji gruntów jako tereny rolne. Zgodnie zaś z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego części obszaru miasta K. – położone one były na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną i wielorodzinną. (dowód: wypis aktu notarialnego Rep. A numer (...) – umowy sprzedaży i umowy ustanowienia hipoteki kaucyjnej – k. 13-19; zeznania świadka A. H. – k. 380-385) Na podstawie ww. umowy B. R. został wpisany jako właściciel nieruchomości w księgach wieczystych (...) prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Pabianicach. (dowód: wydruk ksiąg wieczystych (...) – k. 54-59) W dniu 10 sierpnia 2007 r. pozwana A. H. dokonała, w ramach prowadzonej przez siebie kancelarii notarialnej, czynności zarejestrowanej w księdze notarialnej – repertorium A pod numerem (...) obejmującej umowę przeniesienia własności w wykonaniu umowy zlecenia, na podstawie której B. R., wykonując umowę łączącą go z powodem, przeniósł na niego udział wynoszący ½ części każdej z opisanych powyżej nieruchomości. (dowód: wypis aktu notarialnego Rep. A numer (...) – umowy przeniesienia własności w wykonaniu umowy zlecenia – k. 20-23; umowa cesji wierzytelności wraz z załącznikiem – k. 165-172) Zarówno B. R., jak i powód J. M. nie zalegalizowali swojego pobytu na terytorium R. P.. Nabyte przez nich nieruchomości były w chwili ich nabycia i są w dalszym ciągu niezabudowane, nie jest na nich prowadzona jakakolwiek działalność gospodarcza, ani też inwestycja budowlana. (dowód: pismo Komendanta Komisariatu Policji w K. z 24 września 2012 r. – załącznik „oryginalna dokumentacja administracyjna” – k. 211; pismo Urzędu do Spraw Cudzoziemców z 19 lipca 2012 r. – załącznik „oryginalna dokumentacja administracyjna” – k. 211) Nabycie dokonane przez B. R. na podstawie umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. zostało zakwestionowane przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i A. (Departament (...)), który kilkukrotnie zwracał się do B. R. oraz powoda J. M. o nadesłanie kopii zaświadczeń o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej oraz o przesłanie dokumentacji określającej rodzaj inwestycji budowlanej prowadzonej na przedmiotowych nieruchomościach. Wyrokiem z 10 grudnia 2014 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II C 1588/13, Sąd Okręgowy w Łodzi, po uprzednim uznaniu powództwa przez pozwanych A. P. i B. R., stwierdził nieważność umowy sprzedaży zawartej w dniu 13 czerwca 2007 r. przed notariuszem A. H. (repertorium A numer (...)). (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi, II Wydział Cywilny z 10 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II C 1588/13 – k. 24-25; pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 listopada 2007 r. – załącznik „oryginalna dokumentacja administracyjna” – k. 211; pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 13 lipca 2009 r. – załącznik „oryginalna dokumentacja administracyjna” – k. 211; pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 26 lipca 2010 r. - załącznik „oryginalna dokumentacja administracyjna” – k. 211; pismo Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji z 27 października 2011 r. – załącznik „oryginalna dokumentacja administracyjna” – k. 211; protokół rozprawy z 3 grudnia 2014 r. w sprawie o sygn. akt II C 1588/13 – k. 284-284v.) Powód J. M. nie brał osobiście udziału w żadnych czynnościach związanych z zakupem i przeniesieniem na jego rzecz własności nieruchomości położonych przy ul. (...) w K.. Powód dowiedział się o treści wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi na początku 2015 r. i w związku z tym, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 18 maja 2015 r. wezwał każdego z pozwanych odpowiednio do zapłaty odszkodowania i do zwrotu świadczenia nienależnego. (dowód: ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty odszkodowania – k. 27-29; ostateczne przedsądowe wezwanie do zwrotu świadczenia nienależnego – k. 31-32; zeznania powoda J. M. – k. 545-548) W dniu 2 grudnia 2014 r. pomiędzy pozwanym A. P., a B. R. została zawarta ugoda pozasądowa mocą której pozwany zobowiązał się, w terminie do 31 marca 2015 r. (a następnie w terminie do 30 kwietnia 2015 r.), do przeniesienia na rzecz B. R. własności nieruchomości objętych aktem notarialnym zarejestrowanym w Repertorium A pod numerem (...). (dowód: ugoda pozasądowa z 2 grudnia 2014 r. – k. 112v.; porozumienie zmieniające – k. 116-117) Wyrokiem z 11 lipca 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I C 119/16, Sąd Okręgowy w Łodzi, I Wydział Cywilny stwierdził nieważność umowy przeniesienia własności w wykonaniu umowy zlecenia zawartej 10 sierpnia 2007 r. przed notariuszem A. H. (repertorium A numer (...)). (dowód: wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi, I Wydział Cywilny z 11 lipca 2007 r. w sprawie o sygn. I C 119/16 – k. 471-476v.) Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach niniejszej sprawy. Wszystkie dokumenty zostały sporządzone przez kompetentne osoby w ramach wykonywanych przez nie czynności, a strony w toku rozprawy nie kwestionowały ich prawdziwości. Sąd dokonując ich kontroli od strony formalnej i zawartości merytorycznej również nie dopatrzył się uchybień ani śladów wskazujących na ich fałszowanie przez podrabianie lub przerabianie. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiła również treść rozstrzygnięcia zapadłego przed Sądem Okręgowym w Łodzi (sygn. akt II C 1588/13), mocą którego Sąd ten orzekł nieważność aktu notarialnego – umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły też osobowe źródła dowodowe. W tym zakresie Sąd oparł się na zeznaniach pozwanej A. H., powoda J. M. oraz świadka A. W.. Zarówno strony, jak i świadek w sposób obrazowy przedstawili okoliczności towarzyszące zawarciu przez nich (w obecności pozwanej notariusz) umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. (Repertorium A numer (...)) oraz umowy przeniesienia własności w wykonaniu umowy zlecenia z 10 sierpnia 2007 r. (Repertorium A numer (...)). Powód zaś w toku przesłuchania w sposób przekonujący wskazał czym kierował się podejmując decyzję o kupnie przedmiotowych nieruchomości, kiedy dowiedział się o treści wyroku zapadłego przed Sądem Okręgowym w Łodzi z 10 grudnia 2014 r., a ponadto przedstawił swoją sytuację zarówno sprzed, jak i po zawarciu ww. umowy. Postanowieniem z 28 września 2017 r. Sąd oddalił wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka B. R.. W ocenie Sądu materiał dowodowy zgromadzony na potrzeby niniejszego postępowania był wystarczający do wydania orzeczenia w sprawie, a zatem wniosek strony powodowej należało potraktować jako nieuzasadniony i zmierzający jedynie do przedłużenia postępowania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo J. M. w stosunku do pozwanego A. P. podlegało uwzględnieniu w całości, zaś powództwo w stosunku do A. H. jako nieuzasadnione podlegało oddaleniu w całości. W pierwszej kolejności należało odnieść się do podniesionego przez pozwaną A. H. w sprzeciwie od nakazu zapłaty z 2 listopada 2015 r. zarzutu przedawnienia roszczenia powoda. W ocenie strony pozwanej, zarówno pełnomocnik powoda, jak i sam powód wiedzieli o grożącej szkodzie i o możliwej odpowiedzialności notariusza sporządzającego akt notarialny sprzedaży nieruchomości już w 2007 r., a zatem stosując regułę wynikającą z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 442)">art. 442 k.c.</a>, roszczenie strony powodowej przedawniło się w 2010 r. W ocenie Sądu zarzut strony pozwanej nie zasługiwał na uwzględnienie. Z materiału dowodowego zgromadzonego na potrzeby postępowania (w tym w szczególności z zeznań J. M.) wynikało, że powód zarówno o szkodzie, jak i osobie obowiązanej do jej naprawienia, dowiedział się na początku 2015 r., kiedy to powziął informację o wydaniu przez Sąd Okręgowy w Łodzi wyroku stwierdzającego nieważność umowy objętej aktem notarialnym sporządzonym przez pozwaną A. H. w dniu 13 czerwca 2007 r. (Rep. A nr (...)). Powziąwszy wiedzę o rozstrzygnięciu Sądu Okręgowego w Łodzi, powód, działając za pośrednictwem swojego pełnomocnika, niezwłocznie podjął próbę polubownego rozwiązania sporu, wzywając każdego z pozwanych odpowiednio do zapłaty odszkodowania i zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia. W związku z powyższym należało uznać, iż bieg terminu przedawnienia w niniejszej sprawie rozpoczął się w 2015 r., a zatem roszczenie strony powodowej nie uległo przedawnieniu. W dalszej kolejności Sąd przeszedł do rozpoznania zarzutu pozwanego A. P. podniesionego w sprzeciwie od nakazu zapłaty z 10 listopada 2015 r. dotyczącego braku legitymacji czynnej powoda J. M.. W ocenie strony pozwanej to B. R. uważał się za zubożonego co do całej kwoty 5.000.000 zł, w tym i co do kwoty 2.500.000 zł dochodzonej przez powoda w stosunku do pozwanego A. P. w niniejszym postępowaniu, a zatem oświadczenie B. R. iż nabywa przedmiotową nieruchomość do wysokości ½ części za środki powoda należy uznać za niezgodne z prawdą. W ocenie Sądu zarzut strony pozwanej nie zasługiwał na uwzględnienie. Zgodnie z § 2 umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. (Rep. A numer (...)) B. R. oświadczył, że dokonując czynności objętych przedmiotową umową do wysokości ½ części każdej z nabywanych nieruchomości działał na zlecenie i za środki finansowe powoda J. M.. Nieważność umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. spowodowała wzbogacenie pozwanego A. P. kosztem majątku powoda w zakresie połowy ceny sprzedaży nieruchomości, tj. kwoty 2.500.000 zł. W niniejszej sprawie wierzycielem jest ten, którego prawa stały się gospodarczym źródłem wzbogacenia, zaś dłużnikiem ten, którego majątek uległ zwiększeniu. Decydujące znaczenie ma zatem to, czyim kosztem i na czyją rzecz nastąpiło wzbogacenie. W konsekwencji należy stwierdzić, że wobec nieważności umowy z 13 czerwca 2007 r., powód był legitymowany czynnie do dochodzenia zwrotu od pozwanego kwoty 2.500.000 zł. Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności powództwa, Sąd uznał, że w sprawie okazały się kluczowe dwie kwestie, a mianowicie po pierwsze, kwestia spełnienia przesłanek i możliwej interpretacji przepisów <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 ()">ustawy z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a> (Dz. U. z 2004 r. Nr 167, poz. 1758 z późn. zm.), a po drugie, kwestia prawomocnie stwierdzonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Łodzi z 10 grudnia 2014 r. nieważności umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. na podstawie której B. R. (działając w imieniu swoim oraz w ½ części każdej z nabywanych nieruchomości na zlecenie i za środki finansowe powoda – J. M.) pierwotnie nabył przedmiotowe nieruchomości od A. P.. Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 405)">art. 405 kodeksu cywilnego</a> kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Strona pozwana wskazywała, że zgodnie z treścią ugody pozasądowej zawartej między A. P., a B. R., ten drugi uważał się za zubożonego w zakresie całej ceny sprzedaży. Przeciwko takiemu stwierdzeniu świadczy chociażby fakt zawarcia w dniu 5 października 2015 r. przez B. R. umowy cesji wierzytelności, której przedmiotem były wierzytelności przysługujące mu w stosunku do pozwanej A. H. i pozwanego A. P.. Zawierając umowę cesji wierzytelności B. R. oświadczył, że roszczenie o zwrot ceny sprzedaży, zapłatę odszkodowania i innych należności przysługuje częściowo jemu, jak również częściowo J. M., w którego imieniu B. R. działał przy zawarciu umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. i z którego środków zapłacono połowę ceny sprzedaży, taksy notarialnej i opłaty sądowej. W związku z powyższym nie sposób stwierdzić, że B. R. uważał się za wzbogaconego w zakresie całej ceny sprzedaży, tj. kwoty 5.000.000 zł, albowiem jednoznacznie zostało stwierdzone, że w zakresie połowy tej kwoty (tj. 2.500.000 zł) roszczenie przysługiwało również powodowi J. M.. Konsekwencją stwierdzenia przez Sąd Okręgowy w Łodzi nieważności umowy sprzedaży było nieprzejście na powoda własności udziałów wynoszących ½ części każdej z nieruchomości położonej przy ul. (...). Oznacza to, że w majątku powoda powstała szkoda, na którą składają się środki pieniężne wydatkowane przez powoda na nabycie własności udziałów w nieruchomościach. Cena nabycia opisanych powyżej nieruchomości do wysokości ½ części każdej z nich oraz koszty z tym związane zostały uiszczone bezpośrednio za środki finansowe powoda J. M.. Po stronie zaś pozwanego A. P. doszło do powstania sytuacji, w której wzbogacił się on kosztem majątku powoda. Na skutek stwierdzenia nieważności umowy sprzedaży ww. nieruchomość do niego wróciła, a dodatkowo nie rozliczył się on z tych pieniędzy które uprzednio otrzymał z tytułu jej sprzedaży. W związku z powyższym, zasadnym było zasądzenie od pozwanego A. P. na rzecz J. M. kwoty 2.500.000 zł, co znalazło swoje odzwierciedlenie w pkt I wyroku. Odsetki ustawowe od ww. kwoty zostały zasądzone od 30 maja 2015 do 31 grudnia 2015 r., zaś od 1 stycznia 2016 r. odsetki ustawowe za opóźnienie. Pismem z 18 maja 2015 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty dochodzonej przez niego kwoty, wyznaczając mu w tym celu 7 - dniowy termin płatności (liczony od dnia odebrania wezwania do zapłaty). Wezwanie do zapłaty pozwany odebrał w dniu 21 maja 2015 r., co oznacza, że wyznaczony termin upłynął w dniu 28 maja 2015 r. Przywołane okoliczności potwierdzają zatem, że zasadnym było ustalenie początkowej daty naliczenia odsetek w zapłacie kwoty 2.500.000 zł na dzień 30 maja 2015 r. Żądanie skierowane przeciwko pozwanej notariusz w ocenie Sądu było nieuzasadnione. Notariusz ponosi odpowiedzialność ex delicto za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu przez niego czynności notarialnej, zatem odpowiedzialność notariusza znajduje podstawę prawną w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 k.c.</a> (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2008 r. III CSK 366/07, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 października 2015 r. sygn. akt II CSK 734/14). Zgodnie z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 49)">art. 49 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie</a> (Dz. U. z 2014 r. Nr 164 ze zm.), notariusz ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych na zasadach określonych w <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ()">Kodeksie cywilnym</a>, z uwzględnieniem szczególnej staranności, do jakiej jest obowiązany przy wykonywaniu tych czynności. Do zakresu szczególnej staranności notariusza, wytyczanego przez normy prawne wyznaczające jego pozycję prawną i obowiązki, należą w szczególności: obowiązek czuwania nad należytym zabezpieczeniem praw i słusznych interesów stron oraz innych osób, dla których czynność ta może powodować skutki prawne (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19910220091" title="Ustawa z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie - Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 (art. 80;art. 80 § 2)">art. 80 § 2 prawa o notariacie</a>). Wskazane normy winny rzutować na działania przedsiębrane przez notariusza podczas przygotowania do czynności notarialnej, a także w toku jej przeprowadzania. Sporne w niniejszym postępowaniu było to, czy pozwanej można postawić zarzut niedochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności notarialnej 13 czerwca 2007 r. i tym samym przesądzić o jej winie przy badaniu zajścia przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej. Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z 10 grudnia 2014 r. stwierdził, że umowa zawarta 13 czerwca 2007 r. przed pozwaną była nieważna. Samo stwierdzenie nieważności umowy nie przesądza jednak o odpowiedzialności pozwanej. Zasadnicze zagadnienie polega na tym, czy można pozwanej postawić zarzut braku szczególnej staranności. <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19200310178" title="Ustawa z dnia 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez obcokrajowców - Dz. U. z 1920 r. Nr 31, poz. 178 ()">Ustawa z 24 marca 1920 r. o nabywaniu nieruchomości przez cudzoziemców</a> wprowadziła ograniczenia o charakterze publicznoprawnym w obrocie nieruchomościami położonymi na terenie Rzeczypospolitej Polskiej ze względu na osobę nabywcy – cudzoziemca. Do nabycia nieruchomości przez cudzoziemca wymagane jest uzyskanie zezwolenia ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Zezwolenie to ma charakter warunku prawnego, a tym samym stanowi obligatoryjną część czynności prawnej nabycia nieruchomości przez cudzoziemca. Zgodnie z art. 6 ust. 1 cytowanej ustawy brak zezwolenia skutkuje bezwzględną nieważnością nabycia. Wyjątek stanowią sytuacje enumeratywnie przewidziane w ustawie, w których nie wymaga się uzyskania zezwolenia. Z dniem akcesji Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej usunięte zostały ograniczenia dotyczące nabywania nieruchomości przez obywateli i przedsiębiorców Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które nie wynikają z prawa wspólnotowego oraz nie są objęte okresami przejściowymi. Oznacza to, że zgodnie z art. 8 pkt 2 ww. ustawy nie jest wymagane uzyskanie zezwolenia przez cudzoziemców, będących obywatelami lub przedsiębiorcami państw – stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym albo Konfederacji Szwajcarskiej, z wyjątkiem nabycia nieruchomości rolnych i leśnych (przez okres 12 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej) oraz drugiego domu (przez okres 5 lat od dnia przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej). Treść § 2 aktu notarialnego – umowy sprzedaży z 13 czerwca 2007 r. wskazuje, że celem nabycia nieruchomości było prowadzenie przez powoda wspólnie z B. R. inwestycji budowlanej. Pozwana A. H. przystępując do sporządzenia tego aktu przyjęła jedną z interpretacji przepisu art. 8 ww. ustawy, która w ocenie Sądu była dopuszczalna. Co prawda określenie celu nieruchomości mogło i powinno być sformułowane bardziej precyzyjnie, bowiem to rzeczą notariusza jest, ażeby sporządzony przez niego akt notarialny jak najprecyzyjniej regulował zarówno stosunki stron jak i wszystkie uwarunkowania wpływające na ich wzajemne prawa i obowiązki. Tym niemniej, to uchybienie polegające na nieprecyzyjnym określeniu celu tej inwestycji zdaniem Sądu nie pozostawało w normalnym związku przyczynowym ze skutkami które później miały miejsce. Nabywcy nieruchomości byli bowiem kilkukrotnie, szczegółowo proszeni i wzywani przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji do przedłożenia odpowiedniej dokumentacji, tak ażeby ww. organ nie miał wątpliwości co do zawartej przez nich umowy. Pomimo wezwań nie złożyli stosownych dokumentów. W sposób zrozumiały (od strony ekonomicznej, w związku z załamaniem się rynku deweloperskiego) przyjęli inne rozwiązanie, mianowicie doprowadzili do tego, że Sąd Okręgowy w Łodzi ostatecznie uznał nieważność tej transakcji, czego skutkiem jest to, że pozwany A. P. jest w dalszym ciągu właścicielem nieruchomości. Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, podstawowe obowiązki notariusza wypływają wprost z zasad porządku prawnego i wiążą go w jednakiej mierze zarówno względem jego klienta, jak i osoby trzeciej. Ustawa zobowiązuje notariusza do zachowania przy wykonywaniu tych obowiązków „szczególnej staranności" (art. 49 prawa notariacie). Naruszenie ich musi być wprawdzie zawinione (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 415)">art. 415 k.c.</a>), jednakże zważywszy na abstrakcyjną ocenę niedbalstwa (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 355;art. 355 § 1)">art. 355 § 1 k.c.</a>) oraz zawodowy charakter działalności notariusza (<a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 355;art. 355 § 2)">art. 355 § 2 k.c.</a>) sam fakt ich naruszenia przesądza z reguły o winie, co najmniej w postaci niedbalstwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 2002 r. sygn. akt III CKN 694/00). Czynność notarialna z 13 czerwca 2007 r., zdaniem Sądu, nie została dokonana z naruszeniem szczególnej staranności. Tym samym działanie pozwanej nie było bezprawne i zawinione. Również druga przesłanka warunkująca odpowiedzialność deliktową w postaci związku przyczynowego nie została spełniona. Jak wynika z zeznań świadka J. W. (k. 481) i oświadczenia złożonego przez pozwanego w trybie <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 212)">art. 212 k.p.c.</a> na rozprawie 15 grudnia 2016 r. (k. 378) nie było żadnych przeszkód, aby powód z pozwanym ponownie zawarł umowę sprzedaży nieruchomości, za którą cenę już zapłacił. Powód nie przedstawił żadnych argumentów uzasadniających brak możliwości wykonania ugody z 2 grudnia 2014 r. W ten sposób, szkoda powoda, w postaci braku tytułu prawnego do nieruchomości, oraz brak zapłaconej ceny, jest wynikiem jego zaniechania. Zatem nie tylko przyczynił się on do powstania szkody, w rozumieniu <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640160093" title="Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 (art. 362)">art. 362 k.c.</a>, ale aktualnie to tylko od niego zależy, czy ponownie uzyska prawo do nieruchomości czy nie. Biorąc pod uwagę powyższe, powództwo w stosunku do A. H., jako nieuzasadnione, podlegało oddaleniu w całości (pkt II wyroku). Rozstrzygnięcie natomiast o kosztach procesu znalazło swoje uzasadnienie w treści <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU19640430296" title="Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz. U. z 1964 r. Nr 43, poz. 296 (art. 98;art. 98 § 1;art. 98 § 3)">art. 98 § 1 i 3 k.p.c.</a> A. P., jako strona przegrywająca spór, została zobowiązana do zwrotu powodowi kosztów procesu, na które składały się: opłata od pozwu w wysokości 100.000 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 7.200 zł, wynikające z <a href="http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20021631349" title="Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu - Dz. U. z 2002 r. Nr 163, poz. 1349 (§ 6;§ 6 pkt. 7)">§ 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu</a> (pkt III wyroku). Na tej samej podstawie Sąd orzekł o kosztach w pkt IV wyroku, zgodnie z którym powód J. M., jako strona przegrywająca spór w stosunku do A. H., został zobowiązany do zapłaty na jej rzecz kwoty 7.217 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawie wskazanych przepisów orzekł jak w sentencji wyroku. </div>