III SA/Lu 427/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Tchórzewska po rozpoznaniu w dniu 23 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. H. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 lutego 2020 r. nr E/10/003061055 w przedmiocie ponownego ustalenia wysokości emerytury postanawia: odrzucić skargę. UZASADNIENIE W piśmie z dnia 30 czerwca 2020 r., skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, H. H. zaskarżył decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] odmawiającą ponownego ustalenia wysokości emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przesłał skargę organowi administracji celem podjęcia czynności przewidzianych w art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). Przekazując Sądowi skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie z powodu braku właściwości sądu administracyjnego do rozpoznania skargi, gdyż sprawa dotycząca ustalenia wysokości emerytury jest rozpoznawana przez sąd powszechny. W odpowiedzi na skargę zgłoszono również wniosek o zasądzenie od skarżącego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów postępowania według norm przepisanych, z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, ponieważ sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Jak stanowi art. 184 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny oraz inne sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Szczegółowy zakres i zasady tej kontroli został uregulowany w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ustawa normuje postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej oraz w innych sprawach, do których jego przepisy stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy sądowoadministracyjne) (art. 1 p.p.s.a.). Do rozpoznawania spraw sądowoadministracyjnych powołane są sądy administracyjne (art. 2 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, z wyłączeniem określonej kategorii postanowień; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiająca ponownego ustalenia wysokości emerytury. Materialnoprawną podstawę decyzji stanowił przepis art. 114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53). Zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 266), Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Z kolei przepis art. 83 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego. Wyjątki od tej zasady zostały enumeratywnie wymienione w art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Według tego przepisu od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych właściwe są sądy powszechne z wyjątkami wynikającymi z art. 83 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wśród tych wyjątków nie ma spraw o ustalenie wysokości emerytur i rent. Skoro w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości emerytury, sądem właściwym do rozpoznania sprawy z zakresu ustalenia wysokości emerytury jest sąd powszechny – sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego. Zgodnie z przepisem art. 4778 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2019 r., poz. 1460 z późn. zm.), do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. W zaskarżonej decyzji z dnia 25 lutego 2020 r. skarżący został pouczony o sposobie i terminie wniesienia odwołania do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania skarżącego Sądu Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Mimo przytoczonego pouczenia, skarżący wniósł do sądu administracyjnego skargę na decyzję odmawiającą ponownego ustalenia emerytury. Natomiast zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Zatem wobec tego, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na decyzję w przedmiocie odmowy ponownego ustalenia wysokości emerytury, skarga wniesiona w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podlegała odrzuceniu. Jednocześnie wskazać należy na brak podstaw do uwzględnienia wniosku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania. Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na mocy art. 201 p.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania w przypadkach określonych w § 1 i 2 tego artykułu. Natomiast przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewidują możliwości zasądzenia przez sąd pierwszej instancji kosztów postępowania od strony skarżącej na rzecz organu. Z tych względów i na podstawie powołanych przepisów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.