II SA/Lu 196/20

SENTENCJA Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca), Protokolant Referent Radosław Dudek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2020 r. sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej oddala skargę. UZASADNIENIE Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] stycznia 2020 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania Z. P. (dalej jako: skarżący) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza O. L. z [...] listopada 2019 r., w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że wspomnianą wyżej decyzją organ I instancji odmówił umorzenia skarżącemu należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej na syna D. P.. W ocenie organu wnioskodawca nie spełnia przesłanek określonych w art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2020, poz. 808, ze zm.; dalej jako: u.p.o.u.a.). W odwołaniu od decyzji skarżący podniósł, że komornik potrąca co miesiąc z jego renty pieniądze na spłatę zadłużenia. Renta jest jedynym źródłem utrzymania skarżącego, z uwagi na niską wysokość renty, nie jest on w stanie spłacić pełnej kwoty należności tytułem alimentów zasądzonych przez sąd. Uzasadniając rozstrzygnięcie utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji, Kolegium potwierdziło słuszność stanowiska Burmistrza, że zawarte w art. 30 ust. 1 pkt 1-3 u.p.o.u.a. warunki skuteczności egzekucji w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów, czyli kwoty [...]zł, przez okres ostatnich choćby 3 lat, nie jest spełniony, skoro z pisma Komornika Sadowego przy Sadzie Rejonowym w [...] z [...] września 2019 r. wynika, że od dnia [...] listopada 2008 r. do dnia [...] czerwca 2009 r. wyegzekwowano kwotę [...]zł, natomiast od dnia [...] lutego 2018 r. do dnia [...] sierpnia 2019 r. wyegzekwowano kwotę [...]zł. Kolegium zauważyło, że nie została spełniona również przesłanka skuteczności egzekucji w okresie ostatnich pięciu czy siedmiu lat. Natomiast trzyletni okres skutecznej egzekucji, stosownie do art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., upłynie w styczniu 2021 r., o ile, tak jak dotychczas, egzekwowane kwoty będą przekraczać wysokość zasądzonych alimentów. Kolegium podkreśliło, że w świetle kategorycznych sformułować zawartych w art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., nie ulega wątpliwości, iż nawet bardzo trudna sytuacja dochodowa, na którą powołuje się skarżący, czy też sytuacja rodzinna dłużnika alimentacyjnego, nie stanowi ani samodzielnej, ani dodatkowej przesłanki umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium Z. P. podniósł okoliczności wskazujące na jego trudną sytuację materialną i zdrowotną. Wskazał, że pobiera rentę "inwalidzką", która jest niewystarczająca na utrzymanie – po potrąceniach komorniczych pozostaje kwota [...]zł. Jest to jedyne źródło utrzymania skarżącego, który nie ma żadnego innego majątku. Ze względów zdrowotnych skarżący jest niezdolny do pracy. Popada w dalsze długi, cierpi na liczne schorzenia wymagające przyjmowania leków, co podwyższa koszty utrzymania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Należy zauważyć, że ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów przewiduje dwa odrębne tryby umorzenia należności, przy czym tryby te opierają się nie tylko na odmiennych przesłankach, ale właściwe do ich stosowania są różne organy. Dla porządku należy przypomnieć, że zgodnie z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., organ właściwy dłużnika może umorzyć należności, o których mowa w art. 28 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy (m.in. należności powstałe z tytułu zaliczek alimentacyjnych), w łącznej wysokości: (1) 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; (2) 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów; (3) 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów. Z kolei zgodnie z art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną. Zgodnie z definicjami ustawowymi zawartymi w art. 2 u.p.o.u.a., organem właściwym dłużnika jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika alimentacyjnego (pkt 9), z kolei organem właściwym wierzyciela jest wójt, burmistrz lub prezydent miasta właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej (pkt 10). Skarżący (dłużnik alimentacyjny) zamieszkuje w O. L., zatem organem właściwym dłużnika jest Burmistrz O. L.. Z kolei osoba uprawniona – aktualnie już pełnoletni syn D. , zamieszkuje w Ś., zatem organem właściwym wierzyciela jest Burmistrz Miasta Ś.. Postępowanie w sprawie zainicjowało podanie skarżącego, skierowane do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., datowane na [...] marca 2019 r. W treści podania skarżący powoływał się na swoją trudną sytuację materialną, która uniemożliwia spłatę należności. Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] maja 2019 r. Burmistrz Miasta Ś. umorzył postępowanie w sprawie z wniosku skarżącego o umorzenie należności z tytułu zaliczek alimentacyjnych na rzecz syna D. , w okresie od dnia [...] lipca 2006 r. do [...] września 2008 r. W wyniku odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, decyzją z [...] lipca 2019 r. uchyliło decyzję Burmistrza i przekazało sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że organ I instancji prawidłowo uznał, że podstawą prawną rozpatrzenia wniosku skarżącego jest art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., co oznacza, że organ I instancji (Burmistrz Miasta Ś.) nie jest właściwy do rozstrzygnięcia sprawy. Jednakże, w ocenie Kolegium, w takiej sytuacji organ I instancji nie powinien umarzać postępowania, lecz przekazać wniosek strony do organu właściwego do rozpatrzenia wniosku w trybie art. 30 ust. 1 ustawy. W następstwie decyzji kasacyjnej Kolegium, Burmistrz Miasta Ś. przekazał podanie skarżącego o umorzenie należności z tytułu wypłaconych zaliczek alimentacyjnych do organu właściwego, tj. Burmistrza O. L.. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, jak również treść decyzji Burmistrza O. L. i decyzji Kolegium nie ulega wątpliwości, że sprawa była rozpatrywana w trybie art. 30 ust. 1 ustawy, a nie w trybie art. 30 ust. 2. W związku z tym powołane zarówno w odwołaniu, jak i następnie w skardze do sądu administracyjnego argumenty i okoliczności pozostają w istocie bez znaczenia dla rozpoznawanej sprawy. W świetle wyżej przytoczonego art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. nie ulega żadnych wątpliwości, że jedyną przesłanką ewentualnego umorzenia należności w tym trybie, przez organ właściwy dłużnika, jest skuteczność egzekucji prowadzonej wobec dłużnika alimentacyjnego. Stan zdrowotny, rodzinny, finansowy i majątkowy dłużnika alimentacyjnego mają znaczenie w przypadku zupełnie innego trybu postępowania w sprawie umorzenia należności, regulowanego art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a., prowadzonym przez organ właściwy wierzyciela. Biorąc pod uwagę zgromadzone w sprawie dokumenty, w szczególności w postaci pism Komornika Sądowego przy SR w L. z [...] września 2019 r. i z [...] października 2019 r. (k. 12 i 22 akt adm.) oraz zestawienia wypłaconych zaliczek alimentacyjnych oraz wpłat dokonywanych przez komornika, przedstawionego przez MOPR w Ś. (k. 25-26), w ocenie Sądu nie ma podstaw do zakwestionowania stanowiska organów, że nie została spełniona przesłanka umorzenia należności z art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a. W sposób jednoznaczny dokumenty te wskazują, że nie uzyskano minimalnego poziomu egzekucji świadczeń od skarżącego (nie mniej niż kwota zasądzonych przez sąd alimentów, czyli [...] zł) w żadnym z miarodajnych okresów (trzy-, pięcio- i siedmioletnim). W ostatnim okresie skutecznej egzekucji, od [...] lutego 2018 r. do [...] października 2019 r. udało się wyegzekwować łącznie [...] zł, jednakże z zestawienia wysokości wpłat (k. 25-26) wynika, że miesięczne wpłaty środków wyegzekwowanych przez komornika były niższe niż minimalny próg (200 zł). Jak już wskazano wyżej, podniesione w skardze argumenty, odnoszące się do stanu zdrowia skarżącego, nie mają żadnego odniesienia do przesłanek umorzenia należności w oparciu art. 30 ust. 1 u.p.o.u.a., który to przepis był podstawą decyzji wydanych przez organy w rozpoznawanej sprawie. Argumenty te powinny być brane pod uwagę w przypadku decyzji wydawanej w innym trybie, na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. W tym kontekście należy przypomnieć okoliczność, która powinna być znana obydwu stronom sporu (z uwagi na tożsamość podmiotową spraw), że wyrokiem z 23 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uwzględnił skargę Z. P. i uchylił zarówno decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2019 r. (znak: [...]), jak i decyzję Prezydenta Miasta L. z [...] kwietnia 2019 r. (znak: [...]). To właśnie te decyzje wydano na podstawie art. 30 ust. 2 u.p.o.u.a. i argumenty dotyczące oceny stanu zdrowia oraz sytuacji finansowej skarżącego miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, ze zm.).